«الکی» از کجا آمد؟ ریشه‌یابی یک اصطلاح عامیانه توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی

ریشه‌های احتمالی واژه «الکی»

درباره خاستگاه دقیق بسیاری از اصطلاحات عامیانه، اطلاعات موثقی در دست نیست، اما برای واژه «الکی» دست‌کم دو دیدگاه اصلی وجود دارد که هر یک منشأ متفاوتی را برای این اصطلاح پیشنهاد می‌کنند.

دیدگاه اول: روایت عبدالله مستوفی

عبدالله مستوفی، ادیب و سیاستمدار برجسته (۱۲۵۵-۱۳۲۹)، معتقد است که ریشه این واژه به دوران پیش از رواج الک‌های سیمی بازمی‌گردد. در آن زمان، برای الک کردن از پارچه‌های نازک پنبه‌ای استفاده می‌شد که دوام چندانی نداشتند. به تدریج، اصطلاح «الکی» به هر پارچه نازک و بی‌دوام اطلاق شد و سپس معنای مجازی پیدا کرد و برای توصیف چیزهای بی‌اساس مانند «اخبار الکی» به کار رفت.

دیدگاه دوم: نظریه علینقی بهروزی

علینقی بهروزی (۱۲۸۴-۱۳۶۲) منشأ واژه «الکی» را به بازی سنتی «الک‌دولک» نسبت می‌دهد. در این بازی، بازیکن چوب کوچکتر (الک) را به هوا پرتاب می‌کند و با چوب بزرگتر (دولک) به آن ضربه می‌زند، بدون آنکه هدف یا مقصد مشخصی برای فرود آمدن چوب اول در نظر داشته باشد. این بی‌هدفی و بی‌اساسی در بازی، به تدریج به معنای «الکی» منتقل شده است.

منبع و مأخذ

این اطلاعات برگرفته از کتاب «ریشه‌های تاریخی امثال و حکم» نوشته مهدی پرتوی آملی، چاپ دوم، سال ۱۳۶۹، صفحات ۸۲ و ۸۳، انتشارات سنایی، تهران است.