«کوکتل کورتیزول»: نوشیدنی پرطرفدار شبکه‌های اجتماعی؛ واقعیت یا توهم؟

کورتیزول: هورمون استرس و نقش آن در بدن

کورتیزول، که اغلب به عنوان «هورمون استرس» شناخته می‌شود، توسط غدد فوق‌کلیوی ترشح می‌گردد. این هورمون نقش‌های حیاتی متعددی در بدن ایفا می‌کند؛ از جمله واکنش به استرس، تنظیم قند خون، متابولیسم و کاهش التهاب. سطح کورتیزول در طول شبانه‌روز متغیر است: صبح‌ها افزایش می‌یابد تا بدن برای شروع روز انرژی کافی داشته باشد و شب‌ها کاهش می‌یابد تا خوابی راحت‌تر را تجربه کنیم.

جالب است بدانید که بسیاری از علائمی که معمولاً به «کورتیزول بالا» نسبت داده می‌شوند، مانند خستگی یا اضافه وزن، ممکن است در واقع ناشی از کورتیزول پایین باشند. حتی برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که استرس مزمن می‌تواند منجر به کاهش ترشح کورتیزول شود. اگرچه اصطلاح «خستگی آدرنال» این روزها زیاد مطرح می‌شود، اما در پزشکی هنوز به عنوان یک بیماری تأیید نشده است.

ترکیبات «کوکتل کورتیزول» و بررسی علمی آن‌ها

نسخه‌های گوناگونی از این نوشیدنی در فضای مجازی وجود دارد، اما ترکیب معمول آن شامل مواد زیر است:

• نصف لیوان آب پرتقال: منبعی غنی از ویتامین C که برای عملکرد سالم غدد فوق‌کلیوی مفید است.
• نصف لیوان آب نارگیل: حاوی پتاسیم که در تنظیم ضربان قلب و عملکرد سلولی نقش دارد، اما ارتباط مستقیمی با کاهش کورتیزول ندارد.
• یک‌چهارم قاشق چای‌خوری نمک: منبع سدیم.
• گاهی پودر منیزیم یا پتاسیم اضافی: منیزیم به تولید انرژی و مقابله با استرس کمک می‌کند.

با این حال، برخلاف آنچه در مورد این نوشیدنی گفته می‌شود، مصرف زیاد نمک می‌تواند باعث افزایش کورتیزول و افزایش خطر بیماری‌های مزمن شود.

خطرات احتمالی مصرف «کوکتل کورتیزول»

مصرف این نوشیدنی می‌تواند خطراتی برای سلامتی به همراه داشته باشد:

• میزان قند بالا: یک لیوان کوکتل کورتیزول حدود ۱۶ گرم قند دارد که معادل یک‌سوم حد مجاز روزانه است. این میزان قند می‌تواند برای بیماران دیابتی یا افرادی که اضافه‌وزن دارند، مضر باشد.
• میزان نمک بالا: نمک موجود در این ترکیب معادل یک‌چهارم حد مجاز روزانه است و استفاده از آن برای افراد مبتلا به فشار خون بالا توصیه نمی‌شود.
• پتاسیم بالا: محتوای بالای پتاسیم این نوشیدنی ممکن است برای بیماران قلبی، کلیوی و دیابتی خطرناک باشد.

راهکارهای علمی و مؤثر برای کنترل کورتیزول

به گفته تِرِسا لارکین، استاد دانشگاه ولونگونگ استرالیا، بهترین و مؤثرترین راه برای متعادل نگه داشتن کورتیزول بدن، کاهش استرس روزانه است. تحقیقات علمی نشان می‌دهد که روش‌هایی مانند مدیتیشن، ذهن‌آگاهی و تکنیک‌های آرام‌سازی بیشترین تأثیر را در کاهش کورتیزول دارند.

فعالیت‌های بدنی منظم، درگیر شدن در فعالیت‌های خلاقانه، معاشرت با دیگران و حتی چند دقیقه تنفس عمیق و استراحت در طول روز، به مراتب مؤثرتر از یک نوشیدنی پرقند و پرنمک هستند. متخصصان تأکید می‌کنند که اگرچه «کوکتل کورتیزول» حاوی برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی مفید است، اما هنوز هیچ مدرک علمی معتبری مبنی بر اثرگذاری این نوشیدنی بر کورتیزول یا استرس وجود ندارد. بنابراین، توصیه می‌شود به جای دنبال کردن این ترندهای شبکه‌های اجتماعی، مصرف متعادل میوه‌ها، مغزیجات و تمرکز بر فعالیت‌های کاهش‌دهنده استرس را در اولویت قرار دهید.