چالش‌های صنعت نان: از یارانه‌ها تا کیفیت در بازار ایران

ریشه مشکلات: یارانه و قیمت‌گذاری

به گفته محمود یوسفی، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی تهران، مشکل اصلی و کنونی صنعت نان، بحث قیمت‌گذاری و یارانه‌های اختصاص یافته به آن است. وی تأکید کرد که هر جا رانت وجود داشته باشد، فساد نیز به دنبال آن خواهد آمد و این یک اصل مسلم در اقتصاد است. راهکار اصلی برای خروج از این وضعیت، مدیریت صحیح قیمت‌ها است.

دوران طلایی و افول کیفیت

یوسفی با اشاره به سال‌های ۹۰ و ۹۱، این دوره را بهترین وضعیت صنعت نان در کشور دانست. در آن زمان، بازار رقابتی بود و این رقابت منجر به تعطیلی ۴۰ کارخانه آرد شد که توان رقابت نداشتند. همچنین، ۳۵۰ نانوایی در سیستان و بلوچستان که صرفاً در فروش آرد فعالیت می‌کردند، تعطیل شدند و نانوایی‌ها مجبور به به‌روزرسانی خود شدند.

«صنعت نان در سال ۸۹ قیمت واقعی داشت و این مقطع زمانی بهترین دوره پخت نان کیفی بود. گندم خارجی با گندم ایرانی اختلاط شده و نان از کیفیت لازم برخوردار بود.»

اما از سال ۹۲، کشور دوباره وارد شرایط سهمیه‌بندی در حوزه آرد شد که به تدریج کیفیت نان را تحت تأثیر قرار داد.

اختلاف فاحش قیمت واقعی و دولتی

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی تهران به ارقام تکان‌دهنده‌ای در خصوص قیمت گندم و آرد اشاره کرد:

• خرید گندم: هر کیلوگرم ۲۰,۵۰۰ تومان
• عرضه به کارخانه آرد: هر کیلوگرم ۹۰۰ تومان
• عرضه هر کیسه ۴۰ کیلویی آرد به نانوا: ۴۸,۰۰۰ تومان
• قیمت واقعی هر کیسه ۴۰ کیلویی آرد: ۱,۲۰۰,۰۰۰ تومان

این اختلاف فاحش نشان‌دهنده حجم بالای یارانه و رانت موجود در این صنعت است که به گفته یوسفی، منجر به نارضایتی هم آسیابان و هم نانوا شده است.

راهکار پیشنهادی: حذف یارانه از نان و پرداخت به مصرف‌کننده

یوسفی پیشنهاد کرد که یارانه باید از نان حذف شده و مستقیماً به مصرف‌کننده پرداخت شود. وی تأکید کرد که در حالی که قیمت گندم، آرد و نان می‌توانست رقابتی باشد، با افزایش نرخ دلار و قیمت گندم، نرخ نان تغییر نکرد و مشکلات سال به سال افزایش یافت و به وضعیت فعلی منجر شد.