راهنمای جامع نگهداری و امحاء صحیح داروها: توصیه‌های معاونت غذا و دارو

دکتر مرتضی نبیئی، سرپرست اداره نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت محور معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، با تأکید بر اهمیت نگهداری و امحاء صحیح داروها، توصیه‌های کلیدی را برای شهروندان ارائه کرد. این توصیه‌ها نه تنها به حفظ سلامت فردی کمک می‌کند، بلکه از آلودگی محیط زیست و خطرات ناشی از مصرف نادرست داروها نیز جلوگیری می‌نماید.

اصول نگهداری داروها: از تاریخ انقضا تا دمای مناسب

یکی از مهم‌ترین نکات در مصرف داروها، توجه به تاریخ انقضا و برچسب محصول است. دکتر نبیئی تأکید کرد:

«داروهای منقضی یا بدون برچسب نباید مصرف شوند.»

علاوه بر این، شرایط نگهداری خاص برای برخی داروها حیاتی است:

• داروهای یخچالی: این داروها باید حتماً در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد نگهداری شوند.
• مطالعه بروشور: همیشه شرایط نگهداری توصیه شده توسط سازنده که روی بسته‌بندی یا بروشور فرآورده قید شده است، باید مطالعه و رعایت شود.

نکات ویژه برای داروهای مایع، شربت و سوسپانسیون‌ها

داروهای مایع، به ویژه سوسپانسیون‌ها و شربت‌ها، نیازمند توجه ویژه‌ای هستند:

• سوسپانسیون‌ها: قبل از مصرف باید تکان داده شده و یکنواخت شوند. در صورت تغییر رنگ یا جدا نشدن فاز جامد از مایع، مصرف دارو مجاز نیست.
• شربت‌ها: در صورت نگهداری در ظرف اصلی، رعایت شرایط توصیه شده شرکت سازنده، محکم بودن درب ظرف، منقضی نشدن تاریخ مصرف و تغییر نکردن خصوصیات ظاهری، می‌توانند تا ۶ ماه پس از باز شدن مصرف شوند، مگر اینکه شرکت سازنده توصیه دیگری در بروشور ارائه کرده باشد.

روش صحیح امحاء داروها: جلوگیری از آلودگی و خطرات

امحاء نادرست داروها می‌تواند منجر به آلودگی محیط زیست و افزایش خطر مصرف توسط کودکان، حیوانات یا افراد غیرمجاز شود. دکتر نبیئی روش‌های صحیح امحاء را تشریح کرد:

• داروهای بدون قابلیت سوءمصرف: در صورت نبود دستور خاص روی بسته‌بندی، این داروها را می‌توان با مخلوط کردن با مواد ناخوشایند (مانند خاک گربه یا تفاله قهوه) و قرار دادن در کیسه پلاستیکی دربسته، دور ریخت.
• شربت‌ها و بطری‌های خالی شیشه‌ای: پس از آبکشی می‌توانند در زباله قرار گیرند.

پیشگیری بهتر از درمان: راهکاری برای سلامت فرد و محیط زیست

دکتر نبیئی با تأکید بر اصل «پیشگیری بهتر از درمان است»، بهترین راهکار را برای جلوگیری از ضررهای مالی و آسیب به محیط زیست، عدم تهیه و نگهداری داروها بیش از حد نیاز دانست. این اقدام نه تنها مانع از نیاز به امحاء داروهای تاریخ مصرف گذشته می‌شود، بلکه به حفظ منابع مالی فرد و نظام سلامت نیز کمک می‌کند.

مشاوره دارویی: سامانه ۱۹۰ در خدمت شهروندان

شهروندان در صورت داشتن هرگونه تردید یا سوال درباره نحوه نگهداری یا امحاء داروها، می‌توانند از داروسازان مشاوره‌های لازم را دریافت کنند. همچنین، سامانه تلفنی ۱۹۰ به صورت شبانه‌روزی پاسخگوی آحاد مردم در خصوص سوالات دارویی، از جمله بحث نگهداری و امحاء داروها، است.