پژوهش جدید: مصرف لبنیات، فارغ از چربی، خطر بیماری قلبی را افزایش نمی‌دهد

سال‌هاست که بحث بر سر میزان مناسب مصرف لبنیات در حوزه تغذیه ادامه دارد. در حالی که برخی آن را برای تقویت استخوان‌ها و سلامت قلب ضروری می‌دانند، عده‌ای دیگر نگران اثرات چربی‌های اشباع موجود در آن هستند. اکنون، یک پژوهش جدید در ایران، دیدگاهی دقیق‌تر و چالش‌برانگیز به این موضوع ارائه داده است.

لبنیات و چالش‌های سلامت قلب و عروق

بیماری‌های قلبی و عروقی همچنان از اصلی‌ترین عوامل مرگ و میر در سراسر جهان به شمار می‌روند و متخصصان بر نقش کلیدی تغییرات رژیم غذایی در پیشگیری از آن‌ها تأکید دارند. لبنیات، به عنوان بخش مهمی از رژیم غذایی در بسیاری از کشورها، سرشار از پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی حیاتی مانند کلسیم و ویتامین D است که برای سلامت استخوان و عملکرد طبیعی بدن ضروری هستند. با این حال، وجود اسیدهای چرب اشباع در بخش چرب برخی محصولات لبنی، نگرانی‌هایی را در مورد افزایش کلسترول و تأثیرات منفی آن بر سلامت قلب ایجاد کرده است.

تناقض در یافته‌های پیشین

تحقیقات گذشته در این زمینه نتایج متناقضی را نشان داده‌اند. برخی مطالعات حاکی از آن بوده‌اند که مصرف لبنیات کم‌چرب می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش دهد، در حالی که پژوهش‌های دیگر چنین ارتباطی را تأیید نکرده‌اند. همچنین، شواهدی وجود دارد که لبنیات تخمیرشده مانند ماست و برخی پنیرها ممکن است اثرات محافظتی بیشتری نسبت به محصولاتی مانند شیر یا کره داشته باشند. این تناقض‌ها، نیاز به انجام مطالعات دقیق‌تر و جامع‌تر را برای تدوین سیاست‌های غذایی معتبر برجسته می‌سازد.

پژوهش ایرانی: بررسی ارتباط لبنیات و سلامت قلب

پروین میرمیران، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، به همراه تیمی از پزشکان دانشگاهی، تحقیقی گسترده را در زمینه ارتباط مصرف انواع لبنیات با بیماری‌های قلبی و عروقی در ایران انجام داده‌اند. این پژوهش در چارچوب «مطالعه قند و لیپید تهران» صورت گرفته است.

جزئیات مطالعه

• جامعه آماری: ۲۶۳۵ بزرگسال بدون سابقه بیماری قلبی-عروقی در ابتدای تحقیق.
• مدت پیگیری: حدود ۱۰ سال (از مرحله سوم تا ششم مطالعه قند و لیپید تهران).
• جمع‌آوری داده‌ها: اطلاعات رژیم غذایی از طریق پرسشنامه معتبر «بسامد خوراک» شامل بیش از ۱۶۰ نوع ماده غذایی.

نتایج شگفت‌انگیز تحقیق

بررسی‌ها نشان داد که طی مدت ۱۰ سال مطالعه، ۶.۵ درصد از شرکت‌کنندگان دچار بیماری‌های قلبی و عروقی شدند. اما نکته قابل توجه این است که هیچ رابطه معناداری میان مقدار مصرف لبنیات (اعم از پرچرب، کم‌چرب، تخمیرشده یا غیرتخمیری) و خطر بروز این بیماری‌ها مشاهده نشد.

این یافته‌ها، توصیه‌های رایج مبنی بر کاهش مصرف لبنیات پرچرب به دلیل چربی اشباع را تا حدودی زیر سوال می‌برد و نشان می‌دهد که مصرف لبنیات، صرف نظر از درصد چربی آن، به طور مستقیم باعث افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی نمی‌شود.

دیدگاه‌های جهانی و چالش‌های پیش رو

نتایج این تحقیق بر اهمیت بازنگری در توصیه‌های تغذیه‌ای تأکید می‌کند. تحقیقات جهانی نیز نشان می‌دهند که مصرف حدود ۲۰۰ گرم لبنیات در روز، نه تنها خطر بیماری‌های قلبی را افزایش نمی‌دهد، بلکه در مواردی مانند مصرف ماست یا پنیر، فوایدی نیز دارد.

اختلاف در نتایج مطالعات گوناگون می‌تواند به عوامل متعددی از جمله تفاوت‌های ژنتیکی جمعیت‌ها، روش‌های فرآوری لبنیات، غنی‌سازی با ویتامین D یا تعاریف متفاوت «پرچرب» و «کم‌چرب» در کشورهای مختلف مرتبط باشد. همچنین، ترکیباتی مانند پروتئین وی موجود در لبنیات، ممکن است اثرات خاصی بر سلامت قلب داشته باشند. از این رو، ممکن است تأکید سیاست‌های تغذیه‌ای از صرفاً کاهش چربی لبنیات به سمت ارتقای کیفیت عمومی رژیم غذایی و مصرف متنوع‌تر مواد غذایی تغییر یابد.

انتشار در نشریه معتبر

این پژوهش ارزشمند در نشریه معتبر «اپیدمیولوژی ایران» منتشر شده است. این مجله علمی که زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی تهران و انجمن اپیدمیولوژیست‌های ایران فعالیت می‌کند، به انتشار تحقیقات معتبر در زمینه سلامت عمومی و بیماری‌های شایع می‌پردازد.