هشدار: خطر مسمومیت غذایی با برنج باقی‌مانده و گرم‌شده

چرا برنج باقی‌مانده بیماری‌زا می‌شود؟

برنج خام به طور طبیعی حاوی باکتری باسیلوس سرئوس است. این باکتری‌ها قادرند اسپورهایی تولید کنند که حتی در فرآیند پخت نیز زنده می‌مانند. مشکل اصلی زمانی آغاز می‌شود که برنج پخته‌شده برای مدت طولانی در دمای اتاق باقی بماند. در این شرایط، اسپورها فعال شده و شروع به تولید سمومی می‌کنند که حتی با گرم‌کردن مجدد نیز از بین نمی‌روند. به همین دلیل، مصرف برنجی که ساعت‌ها در دمای محیط مانده، ایمن نیست.

باسیلوس سرئوس تنها در برنج یافت نمی‌شود؛ این باکتری در خاک و گیاهان نیز وجود دارد و می‌تواند گوشت، خورش‌ها و سس‌ها را نیز آلوده کند. با این حال، برنج به دلیل روش‌های رایج نگهداری و مصرف، یکی از شایع‌ترین منابع آلودگی محسوب می‌شود. بسیاری از افراد برنج را در حجم زیاد می‌پزند و قبل از قرار دادن در یخچال، آن را برای مدت طولانی در بیرون از یخچال نگه می‌دارند. این یک باور اشتباه رایج است که نیازی به خنک کردن برنج قبل از قرار دادن در یخچال نیست.

پیشگیری از مسمومیت غذایی ناشی از برنج گرم‌ شده

برای جلوگیری از تولید سموم توسط باکتری‌ها در دمای اتاق، بهترین راهکار این است که برنج را بلافاصله پس از پخت مصرف کنید. اگر قصد نگهداری آن را دارید، باید آن را به سرعت تا دمای حدود ۴ درجه سانتی‌گراد یا پایین‌تر سرد کرده و در یخچال قرار دهید. حتی در این شرایط نیز، برنج تنها برای چند روز قابل مصرف است.

ایزابل ماپلس، متخصص تغذیه و سخنگوی آکادمی تغذیه و رژیم‌درمانی ایالات متحده، توصیه می‌کند: «قاعده کلی این است که برنج معمولاً تا چهار روز در یخچال سالم می‌ماند.»

وزارت کشاورزی ایالات متحده نیز توصیه می‌کند که هیچ غذایی نباید بیش از دو ساعت در دمای اتاق بماند. اگر دمای محیط بالای ۳۲ درجه سانتی‌گراد باشد، این زمان به یک ساعت کاهش می‌یابد. بنابراین، هنگام حمل برنج به مهمانی یا تهیه غذای بیرون، استفاده از ظروف خنک‌کننده یا کولر ضروری است.

در صورت ابتلا به مسمومیت غذایی چه کنیم؟

علائم مسمومیت غذایی ناشی از برنج معمولاً شامل تهوع، استفراغ یا اسهال است که برای یک تا دو روز ادامه دارد. دکتر شیلا راستگی، متخصص گوارش، بر هیدراته نگه داشتن بدن تأکید می‌کند:

«مهم‌ترین کار این است که بدن را هیدراته نگهدارید. نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت بنوشید و زمانی که اشتها بازگشت، غذاهای نرم مانند سوپ مصرف کنید.»

وی همچنین خاطرنشان می‌کند که آنتی‌بیوتیک‌ها برای مسمومیت ناشی از باسیلوس سرئوس مؤثر نیستند، زیرا علائم به دلیل سموم تولید شده توسط باکتری است، نه خود باکتری. بدن معمولاً با دفع سموم از طریق استفراغ یا اسهال، خودبه‌خود بهبود می‌یابد و این نوع مسمومیت غذایی اغلب خفیف و کوتاه‌مدت است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• اگر علائم بیش از چند روز ادامه داشت.
• مشاهده خون در مدفوع یا استفراغ.
• عدم توانایی در نگهداشتن مایعات در بدن.
• کاهش شدید ادرار (کم‌ادراری).

در صورت بروز هر یک از این علائم، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.