ساماندهی ۶۵۰ میلیون حساب بانکی راکد؛ گامی مهم در مبارزه با پولشویی

معضل حساب‌های بانکی راکد: ابعاد و پیامدها

شاید برای بسیاری از ما پیش آمده باشد که در بانکی حساب باز کرده‌ایم و سال‌هاست که دیگر به آن مراجعه نکرده‌ایم. این داستان میلیون‌ها حساب بانکی از یاد رفته در ایران است که تعداد آن به ۶۵۰ میلیون فقره رسیده است. این رقم، پنج برابر میانگین جهانی سرانه حساب‌های بانکی است و نشان می‌دهد که هر فرد ایرانی بالای ۱۸ سال، به‌طور متوسط ۹ حساب بانکی دارد، در حالی که این شاخص در دنیا بین ۱.۵ تا ۲ حساب است.

این حجم عظیم از حساب‌های بلاتکلیف، بستری مهم برای پولشویی، فرار مالیاتی، فعالیت‌های اقتصادی غیرقانونی و حتی تبادل پول برای اقدامات خلاف امنیت ملی شده است. بسیاری از افراد از تعداد دقیق حساب‌های خود در بانک‌های مختلف بی‌اطلاع هستند یا افتتاح آن‌ها را فراموش کرده‌اند. این حساب‌ها اغلب بدون گردش مالی باقی مانده و هیچ فعالیتی با آن‌ها صورت نمی‌گیرد.

برنامه بانک مرکزی برای ساماندهی

بانک مرکزی و نهادهای ناظر در حوزه پولشویی و فرار مالیاتی، سال‌هاست که بر لزوم بستن حساب‌های غیرفعال و راکد تاکید دارند. هدف اصلی، کاهش این تعداد از ۶۵۰ میلیون به ۳۵۰ میلیون در دو سال آینده و سپس رسیدن به میانگین جهانی (حداکثر دو حساب برای هر فرد) است.

راه‌اندازی درگاه اینترنتی برای مسدودی حساب‌ها

برای حل این معضل، بانک مرکزی در آینده نزدیک یک درگاه اینترنتی ایجاد خواهد کرد. این سامانه به مردم امکان می‌دهد تا تمامی حساب‌های سپرده خود را در همه حالت‌ها (مسدود، بسته یا فعال) از ابتدای بازگشایی مشاهده کنند و حسابی را که به آن نیازی ندارند، ببندند.

• ارسال درخواست: افراد می‌توانند با ارسال دستور مسدودی حساب از طریق این سامانه به بانک مرکزی، درخواست بستن آن حساب را ثبت کنند.
• بررسی موانع: بانک مرکزی دستورها را جمع‌آوری و به بانک‌های مربوطه اعلام می‌کند. در صورت وجود مانع (مانند دستور توقیف قضایی یا اتصال حساب به دسته چک تحویل داده نشده)، با پیامک به صاحب حساب اطلاع داده می‌شود.
• واریز مانده حساب: پس از رفع موانع، بانک مربوطه مانده حساب را به شماره اعلامی فرد پیامک کرده و فرآیند واریز وجه به حساب دیگر انجام می‌گیرد.
• بستن کامل حساب: در نهایت، حساب درخواست‌کننده به‌طور کامل بسته می‌شود و فقط تاریخچه‌ای از فعالیت آن باقی می‌ماند.

متاسفانه، برخی بانک‌ها به جای بستن کامل حساب، اقدام به مسدودی آن می‌کنند. بانک مرکزی قصد دارد این رویه را اصلاح کرده و اطمینان حاصل کند که حساب‌ها به‌طور کامل بسته شوند تا مشکلی برای افراد ایجاد نشود.

مبارزه با پولشویی و ساماندهی اتباع خارجی

ساماندهی حساب‌های بانکی یک اقدام موثر در راستای مبارزه با پولشویی و تعیین تکلیف حساب‌های اجاره‌ای است. با این سازوکار، فرد اجاره‌دهنده می‌تواند هر زمان که بخواهد حساب خود را ببندد و مانده آن را منتقل کند، که این امر باعث احتیاط بیشتر در اجاره‌کردن حساب‌ها می‌شود.

همچنین، با همکاری وزارت کشور در ساماندهی اتباع خارجی، بانک مرکزی می‌تواند به اتباعی که به‌صورت قانونی در کشور حضور دارند، مجوز افتتاح حساب بدهد. این اقدام به آن‌ها امکان می‌دهد تا رفتارهای مالی خود را با نام و حساب خود انجام دهند و نیاز به اجاره حساب از ایرانیان از بین برود.

بانک مرکزی تاکید دارد که تمامی جوانب این اقدام، از جمله آموزش و اطلاع‌رسانی دوره‌ای به مردم، به‌ویژه افراد بی‌سواد یا فاقد دسترسی به اینترنت، باید مدنظر قرار گیرد تا هیچ اشکالی برای شهروندان ایجاد نشود.