ضایعات غذایی، منبعی ارزشمند برای جوهرهای زیستی چاپ سه‌بعدی: دستاورد دانشگاه تهران

در یک دستاورد علمی چشمگیر، تحقیقات جدید نشان می‌دهد که ضایعات غذایی، که همواره معضلی بزرگ برای محیط زیست و اقتصاد بوده‌اند، می‌توانند به منبعی ارزشمند برای تولید جوهرهای زیستی مورد استفاده در فناوری پیشرفته چاپ سه‌بعدی تبدیل شوند. این کشف نه تنها راهی نوین برای مدیریت پسماندها ارائه می‌دهد، بلکه افق‌های جدیدی را در صنایع مختلف می‌گشاید.

پژوهشی پیشگامانه در مجله Nature Food

مرتضی آغباشلو، استاد برجسته دانشکدگان کشاورزی دانشگاه تهران، نتایج تحقیقات خود را در مقاله‌ای با عنوان «Food loss and waste valorization offers a sustainable source of biopolymers in bioinks for 3D printing» در مجله معتبر Nature Food منتشر کرده است. این مجله با ضریب تأثیر ۹.۲۱، یکی از مراجع اصلی در حوزه علوم غذایی و کشاورزی به شمار می‌رود.

این مقاله به بررسی عمیق ظرفیت‌های فناوری چاپ سه‌بعدی در بهره‌برداری از ضایعات و تلفات غذایی می‌پردازد. آغباشلو تأکید می‌کند که ضایعات غذایی، با وجود چالش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی که ایجاد می‌کنند، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به جوهرهای زیستی دارند.

ابعاد فنی و کاربردهای نوین

در این پژوهش، ابعاد گوناگونی از جمله ویژگی‌های فنی و مکانیکی بیومواد تولیدشده، قابلیت چاپ‌پذیری، ارزش‌افزوده اقتصادی و نقش آن‌ها در ارتقای پایداری محیط‌زیست مورد بررسی دقیق قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که استفاده از ترکیبات زیست‌فعال استخراج‌شده از ضایعات غذایی می‌تواند به تولید موادی با عملکردهای نوین منجر شود.

• بسته‌بندی مواد غذایی: تولید مواد بسته‌بندی هوشمند و زیست‌تخریب‌پذیر.
• مهندسی بافت: کاربرد در تولید داربست‌های زیستی برای ترمیم بافت‌ها.
• زیست‌پزشکی: توسعه ابزارهای پزشکی و ایمپلنت‌های زیست‌سازگار.

همسویی با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل

یافته‌های این مقاله حاکی از آن است که بهره‌برداری هوشمندانه از ضایعات غذایی در قالب جوهرهای زیستی، مزایای چندگانه‌ای به همراه دارد:

• کاهش اتلاف غذا: با تبدیل پسماندها به محصولات با ارزش، میزان ضایعات غذایی به شکل چشمگیری کاهش می‌یابد.
• کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای: مدیریت بهتر ضایعات غذایی به کاهش انتشار متان و سایر گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کند.
• بهبود امنیت غذایی: با کاهش اتلاف، منابع غذایی به شکل مؤثرتری مدیریت می‌شوند.
• ارتقای سلامت عمومی: توسعه مواد جدید در زیست‌پزشکی می‌تواند به بهبود سلامت جامعه کمک کند.
• گسترش نوآوری صنعتی: این فناوری، زمینه‌ساز نوآوری‌های جدید در صنایع مختلف خواهد بود.

این رویکرد، کاملاً همسو با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد است و می‌تواند نقشی کلیدی در دستیابی به آینده‌ای پایدارتر ایفا کند.

همکاری‌های بین‌المللی

این پژوهش مهم، حاصل همکاری‌های بین‌المللی گسترده‌ای است. علاوه بر دکتر مرتضی آغباشلو از دانشگاه تهران، محققانی از کشورهای ایرلند، چین و مالزی نیز در این پروژه مشارکت داشته‌اند که نشان‌دهنده اهمیت جهانی این دستاورد علمی است.