بحران پوشش درمانی کارگران: بیمه تأمین اجتماعی در سایه افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها

در حالی که هزینه‌های زندگی به طور مداوم در حال افزایش است، فشار مضاعفی ناشی از مراقبت‌های پزشکی بر دوش جامعه کارگری سنگینی می‌کند. علیرغم کسر منظم حق بیمه سهم کارگر و کارفرما برای سازمان تأمین اجتماعی، خدمات درمانی ارائه شده توسط این سازمان دیگر پاسخگوی نیازهای اساسی کارگران نیست. گزارش‌های میدانی از مناطق صنعتی و شهرهای کوچک حاکی از کمبود شدید خدمات درمانی است؛ داروهای حیاتی از لیست تحت پوشش خارج شده‌اند، صف‌های طولانی برای دسترسی به پزشکان متخصص شکل گرفته و ارجاع بیماران به بخش خصوصی به رویه‌ای معمول تبدیل شده است. این وضعیت، کارگرانی را که مستحق دریافت خدمات ارزان یا رایگان هستند، مجبور به پرداخت هزینه‌های چند برابری از جیب خود می‌کند.

از بیمه بی‌فایده تا روی آوردن به خوددرمانی اجباری

افزایش افسارگسیخته هزینه‌های درمان، بسیاری از کارگران را وادار کرده است تا از مراجعه به پزشک صرف‌نظر کرده و به شیوه‌هایی چون خوددرمانی، استفاده از داروهای گیاهی یا تحمل درد روی بیاورند؛ این در حالی است که حق بیمه ماهانه به طور مستمر از فیش حقوقی آنان کسر می‌شود.

سعید فتاحی، مشاور کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران، با اشاره به وضعیت وخیم درمان کارگران خطاب به رئیس جمهور اظهار داشت: «آقای رئیس جمهور، کارگران برای کدام مشکل خود به فکر چاره‌اندیشی باشند؟ قیمت دارو سر به فلک کشیده است.»

فتاحی افزود که درمان برای کارگران به یک رویا تبدیل شده است و در شرایطی که قیمت‌ها هر روز بالاتر می‌رود، مراکز تحت پوشش تأمین اجتماعی نیز پوشش اندکی برای داروها و خدمات درمانی ارائه می‌دهند. وی به معضل دریافت زیرمیزی توسط برخی پزشکان و درخواست‌هایی نظیر سکه یا دلار اشاره کرد و تأکید نمود که قشر ضعیف کارگر توان پرداخت هزینه‌های چند صد میلیونی را ندارد و مجبور است درد را تحمل کند.

هزینه‌های کمرشکن و نادیده گرفتن بهداشت اولیه

این مشاور صنفی با انتقاد شدید از وضعیت موجود، بیان کرد که در این شرایط، انصاف در جامعه رخت بربسته است. او پرسید چگونه می‌توان برای یک عمل جراحی هزینه‌هایی بالغ بر صد یا دویست میلیون تومان دریافت کرد، در حالی که کارگر گرفتار با هزینه معیشت خود دست و پنجه نرم می‌کند. در نتیجه، خانواده‌های کارگری دیگر به فکر ترمیم دندان‌ها یا رسیدگی به بهداشت دهان و دندان نیستند و مجبورند دندان‌هایی را که قابل ترمیم بودند، به دلیل هزینه‌های دندانپزشکی بکشند.

عدم کارآیی بیمه تأمین اجتماعی به حدی رسیده که کارگران می‌گویند: «بیمه داریم، اما به چه درد می‌خورد؟» یکی از کارگران کارخانه‌ای در حاشیه تهران اظهار داشت که ماهانه نزدیک به یک میلیون تومان بابت بیمه کسر می‌شود، اما برای یک نوبت ساده دندان‌پزشکی باید ماه‌ها انتظار بکشد یا چند میلیون تومان به بخش خصوصی بپردازد؛ بیمه‌ای که «فقط روی کاغذ» وجود دارد.

درمان، کالایی لوکس برای طبقه کارگر؟

هدف اصلی نظام‌های بیمه‌ای، کاهش هزینه‌های درمانی و تضمین دسترسی عادلانه به سلامت بوده است، اما امروز درمان به یک کالای لوکس برای بخش بزرگی از جامعه، به‌ویژه کارگران، تبدیل شده است. افزایش تعرفه‌های پزشکی، هزینه‌های آزمایش و تصویربرداری، و بالا رفتن قیمت دارو، بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی را از مراجعه به مراکز درمانی منصرف کرده است.

فراخوان برای بازنگری فوری در ساختار بیمه

کارشناسان حوزه کار و درمان هشدار می‌دهند که تداوم این روند، سلامت و بهره‌وری نیروی کار را به شدت تهدید می‌کند. آنها خواستار بازنگری فوری در ساختار خدمات بیمه تأمین اجتماعی، افزایش پوشش‌های درمانی، حذف پرداخت‌های غیرضروری از جیب بیمه‌شدگان، و توسعه مراکز درمانی عمومی هستند.

تا زمانی که درمان به یک دغدغه پرهزینه برای کارگران باقی بماند، سخن گفتن از رفاه، سلامت و امنیت شغلی نیروی کار که ستون فقرات تولید کشور را تشکیل می‌دهد، بی‌معنا خواهد بود؛ نیرویی که خود زیر بار هزینه‌های بی‌پایان زندگی و درمان خم شده است.