درگذشت سعید مظفری؛ صدای ماندگار کلینت ایستوود، برد پیت و جکی چان

شب غمگین ۲۲ مهرماه، جامعه هنری ایران با خبر درگذشت یکی از آخرین بازماندگان نسل طلایی دوبله، سعید مظفری، در سن ۸۳ سالگی سوگوار شد. مظفری، صاحب صدای نرم، شیک و متشخصی بود که برای مخاطبان ایرانی، مترادف با چهره‌های بین‌المللی چون برد پیت، جکی چان و کلینت ایستوود شده بود.

اگرچه معمولاً نام‌هایی چون منوچهر اسماعیلی، چنگیز جلیلوند، ناصر طهماسب، ایرج ناظریان، جلال مقامی و خسرو خسروشاهی به عنوان سلاطین دوبله ایران مطرح می‌شوند، اما سعید مظفری نیز از دوبلورهای درجه‌یک و صاحب صدایی خاص و بی‌همتا بود که فقدانش، خزانه صداهای ماندگار ایران را خالی‌تر کرد.

آغاز راه از دبیرستان تا ورود به دنیای دوبله

اولین تجربه مظفری با دستگاه ضبط صدا به دوران دبیرستان شرف و پیشنهاد مدیر مدرسه، آقای میرهادی، بازمی‌گردد. او به همراه دوستش داستان‌هایی را ضبط می‌کرد تا دانش‌آموزان صبح‌ها قبل از زنگ مدرسه گوش دهند.

ورود رسمی او به عرصه دوبله در سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۳ و در دانشکده اتفاق افتاد. آشنایی با محمدعلی زرندی، دوبلور نورمن ویزدوم، مسیر زندگی او را تغییر داد. مظفری که به گفته خودش کم‌رو بود، اولین نقش یک‌خطی سربازی را با دشواری فراوان اجرا کرد، اما زرندی از کار او رضایت کامل داشت و از اینکه مظفری تپق نزد، شگفت‌زده شده بود. در آن دوران که همه مراحل کار دستی بود، تپق نزدن یک دوبلور تازه‌کار یک مزیت بزرگ محسوب می‌شد.

مظفری در مستند «نامه‌های شنیدنی» ساخته ابوالفضل توکلی نقل می‌کند: «بچه می‌گفتند یه زاغوله اومده، این خیلی باهوشه. کارش خیلی خوبه، این خوب میشه.»

صدایی پرشور و نجیب برای ستارگان

در سال‌های ابتدایی فعالیت، مظفری در سریال‌هایی مانند «بارون» به جای تونی کرتیس صحبت کرد. در این دوره، تأثیرپذیری او از سبک چنگیز جلیلوند، یکی از غول‌های دوبله، کاملاً مشهود بود. او حتی در فیلم «هارپر» (۱۹۶۶) به جای پل نیومن، که دوبلور ثابتش جلیلوند بود، گویندگی کرد.

یکی از نقش‌های ماندگار او، گویندگی به جای رایان اونیل در فیلم «داستان عشق» (۱۹۷۰) بود. مظفری در این نقش، با موفقیت کامل توانست نجابت، شرم و شور و هیجان بازیگر خوش‌چهره را از طریق رنگ و جنس صدای خود منتقل کند.

سعید مظفری به همراه ایرج ناظریان

مدیریت دوبلاژ و صدای ثابت کلینت ایستوود

سعید مظفری در مدت کوتاهی پس از شروع کار، به مقام مدیریت دوبلاژ رسید. این اتفاق که در ابتدا با مخالفت برخی همکاران قدیمی‌تر همراه بود، به دلیل دقت، تمرکز و آشنایی او با ادبیات فارسی، به موفقیت انجامید. او در مدیریت دوبلاژ، دیالوگ‌ها را به گونه‌ای می‌نوشت که هم برای دوبلور راحت باشد و هم مخاطب سریعاً با فیلم ارتباط برقرار کند.

حساسیت مظفری بر «لیپ سینک» (تطابق صدا با حرکات لب و دهان بازیگر) و تلاش برای انتقال حس و حال کلمات زبان اصلی به فارسی، از ویژگی‌های بارز کار او بود. در مقام دوبلور نیز، او با جان و روح خود با نقش یکی می‌شد.

این ویژگی‌ها باعث شد که مظفری به گوینده ثابت کلینت ایستوود تبدیل شود. نکته جالب توجه این است که صدای صاف و باصلابت او، همگام با پیر شدن ایستوود، رفته‌رفته خش‌دار و گرفته شد. همچنین، صدای او برای بازیگرانی چون برد پیت و جکی چان چنان جا افتاد که تصور صدای دیگری برای این هنرمندان در زبان فارسی غیرممکن است.

از راست: جلال مقامی، سعید مظفری، جواد پزشکیان، پرویز نارنجی‌ها و تورج نصر

نقش‌آفرینی در آثار داخلی و خارجی جدید

مظفری علاوه بر آثار خارجی، در فیلم‌ها و سریال‌های ایرانی نیز گویندگی کرده است. از جمله:

• گویندگی به جای مجید مظفری در چند فیلم، از جمله «آوار» (سیروس الوند، ۱۳۶۴).
• گویندگی به جای محمود پاک‌نیت در سریال «پدرسالار» (به مدیریت دوبلاژ جلال مقامی).

در سال‌های اخیر نیز، صدای او در سریال‌های پرطرفدار خارجی شنیده شد:

• شخصیت جِیمی لنیستر در سریال «بازی تاج‌وتخت».
• شخصیت ریک گرایمز در سریال «مردگان متحرک».