هشدار درباره ضایعات ۳۰ تا ۵۰ درصدی غذا در ایران و عدم اجرای سند امنیت غذایی

عدم اجرای سند ملی و چالش‌های جهانی غذا

رئیس موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، ضمن اشاره به پیشینه تدوین سند امنیت غذایی کشور، متأسفانه اعلام کرد که با گذشت دو سال از ابلاغ این سند، هنوز حرکت جدی و هماهنگی لازم برای اجرای آن صورت نگرفته است. وی امنیت غذایی را دسترسی تمامی مردم به غذای سالم، ایمن و با قیمت مناسب تعریف کرد.

بر اساس گزارش فائو، پنج چالش اصلی جهانی غذا در سال ۲۰۲۵ عبارتند از:

• حدود ۱۰ درصد جمعیت جهان از گرسنگی رنج می‌برند و سوءتغذیه مزمن در حال افزایش است.
• حدود ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون نفر در جهان دارای اضافه وزن هستند.
• سالانه بیش از چهار میلیون نفر به علت مشکلات ناشی از چاقی جان خود را از دست می‌دهند.
• تغییرات آب و هوایی و سیستم‌های ناپایدار کشاورزی.
• ضایعات غذایی و تغذیه ناسالم.

هشدار درباره ضایعات غذایی و ناپایداری کشاورزی

در بخش دیگری از این همایش، به مسئله ضایعات غذایی در کشور پرداخته شد. آمارها نشان می‌دهند که در ایران، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد مواد غذایی به ضایعات تبدیل می‌شوند که این امر نشان‌دهنده ناکارآمدی جدی در زنجیره غذایی از مزرعه تا سفره است و مدیریت دقیق‌تری را می‌طلبد.

همچنین، بحران آب و وابستگی شدید به نهاده‌های شیمیایی، سلامت تولیدات غذایی را به خطر انداخته است. این مسائل به وضوح نشان می‌دهد که سیستم‌های کشاورزی کشور ناپایدار بوده و نیازمند اصلاحات اساسی و حرکت به سمت کشاورزی هوشمند و پایدار هستیم.

امنیت غذایی مسئله‌ای صرفاً اقتصادی نیست؛ بلکه چالشی اجتماعی و زیست‌محیطی محسوب می‌شود که مستلزم برنامه‌ریزی جامع و علمی است. تمامی افراد در قبال تولید، مصرف و کاهش ضایعات غذایی مسئول هستند.

نقش محوری خراسان رضوی در تأمین امنیت غذایی

معاون سیاسی استانداری خراسان رضوی، با ابراز خرسندی از شناخته شدن این استان به عنوان یک استان پژوهش‌محور در روز جهانی غذا، بر نقش مؤثر آن در حوزه امنیت غذایی تأکید کرد. وی چالش کم‌آبی را مهم‌ترین مسئله‌ای دانست که تأثیر مستقیمی بر زنجیره تولید غذا دارد.

استان خراسان رضوی سهم چشمگیری در تولیدات دامی، طیور، کشاورزی و صنایع غذایی کشور دارد. طبق برخی آمارها، حدود ۱۰ درصد از گوشت مصرفی کشور در این استان تولید می‌شود. این ظرفیت بالا، مسئولیت مضاعفی را برای استان ایجاد می‌کند تا هم در تولید و هم در سیاست‌گذاری علمی، الگویی برای کشور باشد.

ضرورت اصلاح فرهنگ مصرف و استفاده از فناوری

معاون استاندار تأکید کرد که امنیت غذایی همزمان یک چالش اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی است. اگر الگوهای مصرف اصلاح نشود و ضایعات غذایی کنترل نگردد، پیامدهای بلندمدت اجتماعی و بهداشتی، از جمله سوءتغذیه و چاقی، نسل آینده و توسعه کشور را تهدید خواهد کرد.

وی بر مسئولیت دستگاه‌های فرهنگی و رسانه‌ها در جدی گرفتن فرهنگ مصرف تأکید کرد و افزود: «چگونه مصرف کردن، به اندازه تولید اهمیت دارد.»

امروزه دانشگاه‌ها و مراکز علمی با استفاده از فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی می‌توانند در کاهش ضایعات، بهبود زنجیره تأمین و ارتقاء بهره‌وری نقش اساسی ایفا کنند. دانش دیگر یک ابزار تزئینی نیست، بلکه ابزاری راهبردی برای نجات کشور از چالش‌های پیچیده‌ای مانند امنیت غذاست.

تأثیر تحریم‌ها و لزوم هم‌افزایی

تحریم‌ها در صورت طولانی‌مدت شدن، تهدیدی مستقیم برای سلامت نسل آینده و امنیت غذایی هستند. به همین دلیل، بهبود روابط بین‌المللی برای هموارسازی مسیر تأمین امنیت غذایی ضروری است.

برای تبدیل چالش‌ها به فرصت، بیش از هر زمان دیگری نیازمند هم‌افزایی میان بخش‌های دولتی، دانشگاهی و بخش خصوصی هستیم تا با استفاده از خرد جمعی، آینده‌ای مطمئن‌تر برای امنیت غذایی کشور رقم بخورد.

استقبال بی‌سابقه از همایش

دبیر علمی همایش، استقبال گسترده پژوهشگران و متخصصان را نشان‌دهنده اهمیت امنیت غذایی در کشور دانست. آمارها حاکی از رشد دوبرابری مقالات نسبت به سال گذشته است:

• بالغ بر ۲۵۰ مقاله به دبیرخانه ارسال شد.
• ۲۰۹ مقاله با کیفیت مناسب مورد پذیرش قرار گرفتند.
• ۴۱۷ نفر به صورت رسمی در همایش ثبت‌نام کردند.
• حضور حدود ۱۰۰ نفر از مسئولین فنی و مشارکت ۲۲ شرکت از صنایع غذایی خراسان رضوی.

وی همچنین به نقش مهم صنعت غذا در حفظ امنیت غذایی کشور در شرایط بحرانی اشاره کرد و تلاش‌های فعالان این صنعت را در جلوگیری از اختلال در تأمین غذا ستود.