سالگرد درگذشت نخستین جراح پلاستیک ایران و معادل‌های فارسی «پلاستیک»

گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در فرسته جدید خود، ضمن گرامیداشت سالگرد درگذشت دکتر سیروس اصانلو، نخستین جراح پلاستیک ایران، به ریشه‌شناسی و معادل‌های فارسی واژه «جراحی پلاستیک» پرداخته است. دکتر اصانلو (۱۲۸۹ - ۲۵ مهر ۱۳۸۴) بنیان‌گذار بخش جراحی پلاستیک در دانشگاه تهران بود.

ریشه‌شناسی واژه «پلاستیک» و «جراحی پلاستیک»

واژه «پلاستیک» از واژه یونانی plastikos گرفته شده است که معنای آن «شکل دادن» و «قالب دادن» است. بر همین اساس، «جراحی پلاستیک» به معنای شکل دادن یا ترمیم اعضای بدن از طریق جراحی تعریف می‌شود.

ماده‌ای که امروزه به نام پلاستیک شناخته می‌شود و در ساخت محصولات گوناگون کاربرد دارد، نیز به دلیل شکل‌پذیری بسیار بالای خود، به این نام خوانده شده است.

معادل‌های پیشنهادی فرهنگستان دوم

فرهنگستان دوم زبان و ادب فارسی که در سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۸ فعال بود، معادل‌هایی را برای این اصطلاحات پیشنهاد کرده بود:

• برای واژه «پلاستیک»، معادل «دِشتار» را پیشنهاد داد.
• برای اصطلاح «جراحی پلاستیک»، معادل «دِشتاری» را پیشنهاد داد.

ریشه این معادل‌ها از واژه «دِشتَن» گرفته شده که صورت دیگری از «دیسیدن» به معنای «شکل دادن» است (مانند رابطه «رشتن» و «ریسیدن» یا «گفتار» و «دشتار»).

هدف جراحی پلاستیک: فراتر از زیبایی

برخلاف تصور رایج، جراحی پلاستیک همواره با هدف زیبایی انجام نمی‌شود. این نوع جراحی گاهی اوقات با اهداف حیاتی‌تری صورت می‌گیرد، از جمله:

جراحی پلاستیک همیشه با هدف زیبایی نیست، بلکه گاه به‌منظور بهبود کارکرد یا بازسازی اعضای آسیب‌دیده است.