الزام قانونی تبدیل اسناد دفترچه‌ای به حدنگار؛ ۲۰ میلیون ملک فاقد سند در کشور

تکلیف قانونی تبدیل اسناد مالکیت

اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت، با اشاره به ماده ۱۱ قانون جامع حدنگار، اظهار داشت که کلیه اسناد مالکیت دفترچه‌ای باید ظرف مدت پنج سال از تاریخ تصویب قانون (اسفند ۱۳۹۳) به اسناد مالکیت حدنگار تبدیل می‌شدند. وی تأکید کرد که این یک تکلیف قانونی است و در صورت عدم تبدیل اسناد دفترچه‌ای در مهلت مقرر، خدمات ثبتی به آن‌ها ارائه نخواهد شد.

وی با رد شایعات فضای مجازی درباره دریافت مالیات از محل تبدیل اسناد، تصریح کرد:

"این اقدام به‌هیچ‌ وجه ارتباطی با موضوعات مالیاتی ندارد. هدف اصلی از اجرای طرح، افزایش دقت، شفافیت و تثبیت موقعیت مکانی املاک در سامانه کاداستر است."

مزایای اسناد حدنگار شامل ثبت نقشه دقیق ملک با مختصات جغرافیایی مشخص در بانک جامع املاک کشور است که امکان دسترسی به اطلاعات موقعیت ملک را در هر نقطه از کشور فراهم می‌آورد.

جزئیات فرآیند و هزینه‌های تبدیل

فرآیند تبدیل اسناد مالکیت دفترچه‌ای به‌صورت غیرحضوری نیز آغاز شده و تاکنون در حدود ۵۰۰ هزار جلد سند مالکیت از این طریق تبدیل شده است. متقاضیان برای تبدیل سند باید به نزدیک‌ترین دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند. مراحل کار به شرح زیر است:

• مراجعه به دفتر اسناد رسمی و ارائه درخواست تبدیل.
• تحویل سند دفترچه‌ای به سردفتر.
• ارسال سند دفترچه‌ای از طریق پست به سازمان ثبت.
• صدور سند حدنگار جدید و ارسال آن از طریق پست برای مالک.

مدت زمان صدور سند جدید بسته به منطقه ثبتی، بین یک روز تا حداکثر یک ماه طول می‌کشد. هزینه تبدیل شامل هزینه پستی و مبلغ ۱۵۰ هزار تومان بابت برگ سند است.

پیشرفت در دولت الکترونیک و سامانه‌های ثبتی

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با اشاره به روند الکترونیکی‌سازی خدمات، اعلام کرد که در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد خدمات سازمان به‌صورت الکترونیکی ارائه می‌شود و هدف نهایی رساندن این میزان به ۱۰۰ درصد است. سازمان ثبت دارای سامانه‌های متعددی است که در بستر سکوی ملی خدمات درگاهی فعالیت می‌کنند:

• سامانه ثبت وقایع ازدواج و طلاق
• سامانه ثبت شرکت‌ها و مؤسسات غیرتجاری
• سامانه مالکیت معنوی
• سامانه جامع املاک (کاداستر)
• سامانه قانون تعیین تکلیف اراضی و املاک (فعال از سال ۱۳۹۱)
• سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی (به‌زودی راه‌اندازی خواهد شد)

آخرین وضعیت سامانه اسناد غیررسمی

در پاسخ به پرسشی درباره تأخیر در راه‌اندازی سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی، اعلام شد که این سامانه از نظر فنی تکمیل شده و در مرحله تست قرار دارد و به‌زودی با دستور ریاست قوه قضائیه رسماً راه‌اندازی خواهد شد. علت تأخیر، نیاز به تدوین و تصویب ۱۴ آیین‌نامه اجرایی قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول بوده است که تاکنون ۱۰ آیین‌نامه (۵ مورد از قوه قضائیه و ۵ مورد از دولت) تصویب شده‌اند.

تسهیل سرمایه‌گذاری خارجی و نظارت بر دفاتر اسناد

قویدل در بخش دیگری از سخنان خود به نقش سازمان ثبت در تسهیل سرمایه‌گذاری خارجی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر حدود ۱۷ هزار شرکت خارجی در کشور فعال هستند. با راه‌اندازی سامانه جدید ثبت شرکت‌ها، مدت زمان ثبت شرکت به کمتر از یک روز و ثبت تغییرات به کمتر از دو روز کاهش یافته است.

هشدار درباره تخلفات مالی دفاتر اسناد رسمی

سخنگوی سازمان ثبت تأکید کرد که هرگونه دریافت وجه در دفاتر اسناد رسمی باید فقط از طریق دستگاه‌های کارت‌خوان (پوز) مجاز مستقر در دفترخانه انجام شود و دریافت وجه از طریق کارت دیگران یا انتقال وجه خارج از دستگاه پوز، تخلف محسوب شده و با آن برخورد خواهد شد. همچنین، پس از تنظیم هر سند، پیامکی حاوی مبلغ دقیق پرداختی برای متقاضی ارسال می‌شود تا امکان کنترل صحت مبلغ فراهم شود.

چالش ۲۰ میلیون ملک فاقد سند و معاملات تعاونی‌ها

برآورد سازمان ثبت نشان می‌دهد که حدود ۲۰ میلیون قطعه زمین و ملک در کشور فاقد سند مالکیت هستند. این املاک یا سابقه ثبتی ندارند یا با قول‌نامه‌های عادی معامله شده‌اند. وی تأکید کرد که مردم برای ثبت املاک فاقد سند نیازی به انتظار برای راه‌اندازی سامانه جدید ندارند و می‌توانند با ارائه مدارک عرفی (مانند قول‌نامه و گواهی انحصار وراثت) درخواست خود را به واحدهای ثبتی ارائه دهند.

در خصوص معاملات مسکن از طریق تعاونی‌ها، هشدار داده شد که برخی تعاونی‌ها زمین‌های فاقد سند را خریداری و بدون اخذ سند، اقدام به فروش قطعات به اعضا می‌کنند که منجر به اختلافات قضایی شده است. مطابق قانون، تمام پیش‌فروش‌ها باید به‌صورت رسمی در دفاتر اسناد رسمی و بر اساس شناسه یکتای ثبتی صادر شده توسط سازمان ثبت انجام شود تا از معاملات تکراری و غیرقانونی جلوگیری شود.