تکذیب شایعه تغییر رئیس سازمان بورس؛ رونق بازار سرمایه مدیون ثبات سیاسی است نه مدیریت

در پی انتشار شایعاتی مبنی بر تغییر رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، عضو شورای عالی بورس این اخبار را بی‌اساس خواند. این تکذیبیه در حالی منتشر می‌شود که بازار سرمایه پس از ماه‌ها رکود، با جهشی قابل توجه و افزایش دو برابری ارزش معاملات خرد، در مسیر صعودی قرار گرفته است.

تکذیب شایعه تغییر رئیس سازمان بورس

طی روزهای گذشته، زمزمه‌هایی در رسانه‌ها و فضای مجازی درباره جابه‌جایی حجت‌اله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، مطرح شد. بر اساس این گمانه‌زنی‌ها، قرار بود صیدی به بانک ملی منتقل شود و نام‌هایی چون مصطفی امید قائمی به‌عنوان جایگزین احتمالی او در بازار سرمایه مطرح می‌شد.

با این حال، رحمت‌اله صادقیان، عضو شورای عالی بورس، با قاطعیت این اخبار را رد کرد و گفت: «تغییر رئیس سازمان بورس در دستور کار شورای‌عالی بورس نیست و اخبار مطرح شده شایعاتی بی‌اساس است.»

صعود بورس؛ از رکورد تا تثبیت تعادل

حجت‌اله صیدی پیش‌تر در اواسط مهرماه، با تأکید بر لزوم تبدیل شدن بورس به یک بازار ۴۰۰ میلیارد دلاری، اظهار کرده بود که بازار با تاب‌آوری از شرایط پس از «جنگ ۱۲ روزه» عبور کرده و اکنون در حال طی کردن مراحل تثبیت تعادل است تا به‌زودی دوران رونق آغاز شود.

بازار سرمایه ایران پیش از وقوع جنگ ۱۲ روزه، روند صعودی قدرتمندی را تجربه کرده بود؛ به‌طوری که شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در اردیبهشت ماه تا کانال ۳.۲ میلیون واحد بالا رفت. اما در پی وقوع جنگ در خرداد ماه، بورس حدود سه ماه ریزشی بود و مجدداً از اوایل مهرماه، برخلاف تصورات اولیه، روند افزایشی به خود گرفت.

تأثیرپذیری بورس از تحولات سیاسی و منطقه‌ای

تجربه نشان داده است که نوسانات بازار سرمایه، نه تنها در ایران بلکه در سطح جهان، بیش از عملکرد مدیریتی، متأثر از تحولات کلان سیاسی است. به‌عنوان مثال، پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، بورس‌های جهانی دچار ریزش شدند. در ایران نیز، فعالان بازار سرمایه، علت سبزپوش شدن بورس در هفته‌های اخیر را عواملی چون:

• کمرنگ شدن سایه نزاع‌های منطقه‌ای
• آتش‌بس غزه
• پیام‌های آمریکا و اسرائیل مبنی بر عدم تمایل به جنگ با ایران

می‌دانند. اقتصاددانان نیز معتقدند تزریق گاه و بیگاه سرمایه به بورس توسط دولت و بانک مرکزی، از جمله پرداخت ۶۰ همت (۶۰ هزار میلیارد تومان) در تیرماه سال جاری، تنها اثر کوتاه مدت داشته و نمی‌تواند روند پایدار رو به رشدی را در این بازار ایجاد کند.

محدودیت اختیارات مدیران بورسی

اگرچه مدیران سازمان بورس تلاش می‌کنند دوره‌های رونق را به نام خود ثبت کنند، اما دامنه اثرگذاری واقعی آنان بر وضعیت بازار محدود است. اختیارات مدیران سازمان بورس در چارچوب مصوبات شورای عالی بورس قرار دارد و شامل موارد زیر است:

• نظارت بر ناشران و کارگزاران
• توقف یا بازگشایی نمادها
• تدوین و اصلاح دستورالعمل‌های معاملاتی
• صدور یا لغو مجوز نهادهای مالی
• تعیین ضوابط پذیرش شرکت‌ها و پیگیری تخلفات

با این حال، بخش مهمی از سیاست‌گذاری‌های کلان اقتصادی که مستقیماً بر بازار تأثیر می‌گذارند، خارج از حیطه اختیار مدیران بورس است:

• نرخ سود بانکی
• سیاست‌های ارزی
• انتشار اوراق بدهی
• روند خصوصی‌سازی

آنچه در ید اختیار مدیران بورسی قرار دارد نهایتاً تغییر دامنه نوسان است که طی سال‌های اخیر معمولاً بین ۲ تا ۶ درصد در نوسان بوده و از ۲۱ مهر سال گذشته از ۲ درصد به ۳ درصد رسیده است. تزریق ۶۰ همت در تیرماه امسال به این بازار نیز تأثیری در رشد پایدار آن نداشت.

در مقابل، در بورس‌های پیشرفته جهانی، مدیران ارشد بیشتر بر توسعه بازار، جذب سرمایه‌گذاری خارجی، بهبود زیرساخت‌های فناوری و ارتقای شفافیت اطلاعاتی تمرکز دارند و از مداخله مستقیم دولت‌ها مصون هستند.

جهش معاملات و نشانه‌های رونق جدید

بازار سرمایه از پنجم مهرماه روند صعودی خود را آغاز کرده و کانال‌هایی را که طی چهار ماه اخیر از دست داده بود، مجدداً تصاحب کرده است. بورس طی هفته‌های اخیر به کانال ۳ میلیون واحد رسیده و تنها دو کانال تا رسیدن به رکورد ۳.۲ میلیون واحد قبل از جنگ ۱۲ روزه فاصله دارد. شاخص کل در روز چهارشنبه با افزایش ۲۷ هزار واحد، به رقم سه میلیون و ۷۹ هزار واحد رسید.

برخلاف فضای سرد بازار در تیر و مرداد، از ابتدای مهر شاهد جهش قابل‌توجهی در ارزش معاملات خرد بوده‌ایم:

این رقم در مهرماه، با رشد بیش از دو برابری نسبت به ماه قبل، بالاترین سطح میانگین ماهانه معاملات در سال جاری پس از اردیبهشت‌ماه محسوب می‌شود. کارشناسان معتقدند مجموعه‌ای از عوامل زیر می‌تواند نشانه‌هایی از آغاز یک موج صعودی جدید در بورس باشد:

• ثبات سیاسی
• بهبود گزارش‌های فصلی شرکت‌های پذیرفته شده
• دو برابر شدن ارزش معاملات نسبت به ماه قبل
• ورود نقدینگی حقیقی پس از ماه‌ها خروج سرمایه