کشف اثر محافظتی میوه‌ها در برابر آلودگی هوا؛ کاهش آسیب ریوی با رژیم غذایی سالم

ارتباط رژیم غذایی و عملکرد ریوی در مواجهه با PM2.5

بیش از ۹۰ درصد از جمعیت جهان در معرض سطوح آلودگی هوایی قرار دارند که فراتر از استانداردهای مجاز سازمان جهانی بهداشت است. تحقیقات بسیاری نشان داده‌اند که قرارگیری در معرض سطوح بالاتر آلودگی هوا با کاهش عملکرد ریه همراه است. در مقابل، رژیم غذایی سالم، به ویژه رژیمی غنی از میوه‌ها و سبزیجات، با عملکرد بهتر ریه‌ها ارتباط مستقیم دارد.

این مطالعه با استفاده از داده‌های پایگاه داده بیوبانک بریتانیا، الگوهای تغذیه‌ای حدود ۲۰۰ هزار شرکت‌کننده را با عملکرد ریوی آنان مقایسه کرد. شاخص مورد بررسی، FEV1 (حجم هوایی که فرد در یک ثانیه بازدم می‌کند) و میزان مواجهه افراد با ذرات معلق ریز (PM2.5) بود.

ذرات PM2.5 و منشأ آن‌ها

PM2.5 به ذرات بسیار ریزی با قطر ۲.۵ میکرومتر یا کمتر گفته می‌شود که از منابعی مانند اگزوز وسایل نقلیه و فرآیندهای صنعتی در هوا منتشر می‌گردند. پژوهشگران در این تحلیل همچنین عواملی چون سن، قد و وضعیت اجتماعی-اقتصادی را در نظر گرفتند.

اثر محافظتی میوه در زنان: آمار و ارقام کلیدی

نتایج این تحلیل، تفاوت چشمگیری را در میان زنان نشان داد. با افزایش پنج میکروگرم در هر متر مکعب از غلظت PM2.5، کاهش عملکرد ریوی (FEV1) به شرح زیر بود:

• زنان با مصرف میوه کم: کاهش عملکرد ریوی به طور میانگین ۷۸.۱ میلی‌لیتر بود.
• زنان با مصرف میوه بالا: این کاهش تنها ۵۷.۵ میلی‌لیتر گزارش شد.

این پژوهش تأیید می‌کند که رژیم غذایی سالم با عملکرد بهتر ریه در هر دو جنس، صرف‌نظر از سطح آلودگی هوا، مرتبط است. همچنین مشخص شد زنانی که روزانه چهار وعده یا بیشتر میوه مصرف می‌کردند، در مقایسه با زنانی که میوه کمتری می‌خوردند، کاهش کمتری در عملکرد ریوی ناشی از آلودگی هوا داشتند.

این اثر محافظتی احتمالاً به دلیل وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی طبیعی در میوه‌ها قابل توضیح است. این ترکیبات ممکن است استرس اکسیداتیو و التهاب ناشی از ذرات ریز معلق را کاهش داده و بدین ترتیب، بخشی از آثار زیان‌بار آلودگی هوا بر عملکرد ریه را خنثی کنند.

تفاوت‌های جنسیتی و مسئولیت دولت‌ها

در میان جمعیت مورد مطالعه، مردان به طور کلی مصرف میوه کمتری نسبت به زنان گزارش کردند. این تفاوت در الگوهای تغذیه‌ای ممکن است توضیح دهد که چرا اثر محافظتی احتمالی میوه در برابر آلودگی هوا تنها در زنان به وضوح مشاهده شد.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که باید از دوران دبستان، رژیم‌های غذایی سالم و غنی از گیاهان در سطح جامعه ترویج شوند؛ نه تنها برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن، بلکه برای کاهش ردپای کربنی ناشی از رژیم‌های پرگوشت.

با این حال، این یافته‌ها مسئولیت دولت‌ها را برای ادامه‌ سیاست‌های زیست‌محیطی در جهت کاهش آلودگی هوا تا حد ممکن از دوش آن‌ها برنمی‌دارد؛ چراکه هیچ سطحی از مواجهه با آلودگی هوا «ایمن» محسوب نمی‌شود و نباید مسئولیت این مسئله بر دوش افراد گذاشته شود، زیرا انتخاب‌های غذایی آنان اغلب تحت تأثیر محدودیت‌های اقتصادی است.