میوه‌ها سپر دفاعی طبیعی در برابر آلودگی هوا؛ نتایج پژوهش ۲۰۰ هزار نفری

نتایج یک پژوهش گسترده که در کنگره انجمن تنفس اروپا ارائه شد، نشان می‌دهد که مصرف منظم میوه می‌تواند به عنوان یک سپر دفاعی طبیعی در برابر اثرات مخرب آلودگی هوا بر سلامت ریه‌ها عمل کند. این یافته‌ها بر اهمیت رژیم غذایی غنی از گیاهان در کاهش آسیب‌های ناشی از ذرات معلق تأکید دارد، به‌ویژه در شرایطی که بیش از ۹۰ درصد از جمعیت جهان در معرض سطوح آلودگی فراتر از مقادیر مجاز سازمان جهانی بهداشت قرار دارند.

بررسی ارتباط رژیم غذایی و عملکرد ریه

تحقیقات پیشین نشان داده‌اند که قرارگیری در معرض سطوح بالاتر آلودگی هوا با کاهش عملکرد ریه همراه است. در مقابل، رژیم غذایی سالم، به‌ویژه رژیمی غنی از میوه‌ها و سبزیجات، با عملکرد بهتر ریه‌ها ارتباط مستقیم دارد.

این پژوهش با استفاده از داده‌های پایگاه داده بیوبانک بریتانیا مربوط به حدود ۲۰۰ هزار شرکت‌کننده انجام شد. محققان الگوهای تغذیه‌ای افراد (شامل میزان مصرف میوه، سبزیجات و غلات کامل) را با عملکرد ریوی (شاخص FEV1) و میزان مواجهه آنان با ذرات معلق ریز (PM2.5) مقایسه کردند.

ذرات معلق PM2.5 و شاخص FEV1

• PM2.5: ذرات بسیار ریزی با قطر ۲٫۵ میکرومتر یا کمتر هستند که از منابعی مانند اگزوز وسایل نقلیه و فرآیندهای صنعتی در هوا منتشر می‌شوند.
• FEV1: شاخصی برای اندازه‌گیری حجم هوایی است که فرد می‌تواند در یک ثانیه بازدم کند و نشان‌دهنده عملکرد ریوی است.

پژوهشگران در تحلیل خود، عواملی چون سن، قد و وضعیت اجتماعی-اقتصادی شرکت‌کنندگان را نیز در نظر گرفتند تا نتایج دقیق‌تری به دست آورند.

یافته‌های کلیدی: اثر محافظتی میوه در زنان

نتایج این مطالعه نشان‌دهنده یک اثر محافظتی قابل توجه در میان زنانی بود که مصرف میوه بالایی داشتند. این مقایسه بر اساس افزایش پنج میکروگرم در هر متر مکعب از غلظت PM2.5 صورت گرفت:

همچنین مشخص شد زنانی که روزانه چهار وعده یا بیشتر میوه مصرف می‌کردند، در مقایسه با زنانی که میوه کمتری می‌خوردند، کاهش کمتری در عملکرد ریوی ناشی از آلودگی هوا داشتند.

توضیح علمی و تفاوت‌های جنسیتی

این اثر محافظتی احتمالاً به دلیل وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی طبیعی در میوه‌ها است. این ترکیبات می‌توانند استرس اکسیداتیو و التهاب ناشی از ذرات ریز معلق را کاهش داده و بدین ترتیب، بخشی از آثار زیان‌بار آلودگی هوا بر عملکرد ریه را خنثی کنند.

در میان جمعیت مورد مطالعه، مردان به طور کلی مصرف میوه کمتری نسبت به زنان گزارش کردند. این تفاوت در الگوهای تغذیه‌ای ممکن است توضیح دهد که چرا اثر محافظتی احتمالی میوه در برابر آلودگی هوا تنها در زنان مشاهده شد.

این پژوهش تأیید می‌کند که رژیم غذایی سالم با عملکرد بهتر ریه در هر دو جنس، صرف‌نظر از سطح آلودگی هوا، مرتبط است.

مسئولیت دولت‌ها و محدودیت‌های اقتصادی

با وجود این یافته‌ها، محققان تأکید می‌کنند که این نتایج مسئولیت دولت‌ها را برای ادامه‌ سیاست‌های زیست‌محیطی در جهت کاهش آلودگی هوا از دوش آن‌ها برنمی‌دارد. هیچ سطحی از مواجهه با آلودگی هوا «ایمن» محسوب نمی‌شود و نباید مسئولیت این مسئله بر دوش افراد گذاشته شود، زیرا انتخاب‌های غذایی آنان اغلب تحت تأثیر محدودیت‌های اقتصادی است.

همچنین، ترویج رژیم‌های غذایی سالم و غنی از گیاهان در سطح جامعه، نه تنها برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن، بلکه برای کاهش ردپای کربنی ناشی از رژیم‌های پرگوشت، باید از دوران دبستان آغاز شود.