مصرف میوه؛ سپری طبیعی در برابر کاهش عملکرد ریه ناشی از آلودگی هوا

ارتباط رژیم غذایی و عملکرد ریه

تحقیقات متعددی پیش از این نشان داده‌اند که قرارگیری در معرض سطوح بالای آلودگی هوا با کاهش عملکرد ریه همراه است. در مقابل، داشتن یک رژیم غذایی سالم، به ویژه رژیمی که سرشار از میوه‌ها و سبزیجات باشد، با عملکرد بهتر ریه‌ها ارتباط مستقیم دارد. این پژوهش جدید به دنبال کمی‌سازی اثر محافظتی احتمالی میوه‌ها در برابر ذرات معلق ریز آلاینده بود.

روش‌شناسی و داده‌های کلیدی پژوهش

پژوهشگران برای انجام این مطالعه، از داده‌های گسترده پایگاه داده بیوبانک بریتانیا استفاده کردند که شامل اطلاعات مربوط به حدود ۲۰۰ هزار شرکت‌کننده بود. در این تحلیل، الگوهای تغذیه‌ای افراد، از جمله میزان مصرف میوه، سبزیجات و غلات کامل، با دو عامل مهم مقایسه شد:

• عملکرد ریوی: اندازه‌گیری شده با شاخص FEV۱ (حجم هوایی که فرد در یک ثانیه بازدم می‌کند).
• میزان مواجهه با آلودگی هوا: اندازه‌گیری شده به شکل ذرات معلق ریز (PM۲.۵).

ذرات PM۲.۵، که قطر آن‌ها ۲٫۵ میکرومتر یا کمتر است، از منابعی مانند اگزوز وسایل نقلیه و فرآیندهای صنعتی در هوا منتشر می‌شوند و به دلیل اندازه بسیار کوچک، می‌توانند به عمق ریه‌ها نفوذ کنند. در این تحلیل، عواملی چون سن، قد و وضعیت اجتماعی-اقتصادی نیز برای دقت بیشتر در نظر گرفته شدند.

اثر محافظتی میوه و تفاوت‌های جنسیتی

نتایج این مطالعه نشان داد که اثر محافظتی مصرف میوه در برابر آلودگی هوا به طور مشخص در زنان بارزتر است. این یافته‌ها به شرح زیر است:

این آمار نشان می‌دهد که در زنانی که مصرف میوه بالایی داشتند، کاهش عملکرد ریوی ناشی از افزایش غلظت PM۲.۵ به میزان قابل توجهی کمتر بوده است. همچنین مشخص شد زنانی که روزانه چهار وعده یا بیشتر میوه مصرف می‌کردند، در مقایسه با زنانی که میوه کمتری می‌خوردند، کاهش کمتری در عملکرد ریوی ناشی از آلودگی هوا را تجربه کردند.

مکانیسم احتمالی اثر محافظتی

این اثر محافظتی احتمالاً به دلیل وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی طبیعی در میوه‌ها است. این ترکیبات می‌توانند استرس اکسیداتیو و التهاب ناشی از ذرات ریز معلق را کاهش داده و بدین ترتیب، بخشی از آثار زیان‌بار آلودگی هوا بر عملکرد ریه را خنثی کنند.

پژوهشگران اشاره کردند که مردان در جمعیت مورد مطالعه، به طور کلی مصرف میوه کمتری نسبت به زنان گزارش کردند. این تفاوت در الگوهای تغذیه‌ای ممکن است توضیح دهد که چرا اثر محافظتی احتمالی میوه در برابر آلودگی هوا تنها در زنان مشاهده شده است.

توصیه‌های عمومی و مسئولیت دولت‌ها

اگرچه رژیم غذایی سالم با عملکرد بهتر ریه در هر دو جنس، صرف‌نظر از سطح آلودگی هوا، مرتبط است، اما دسترسی به رژیم غذایی سالم در همه اقشار جامعه یکسان نیست و محدودیت‌های اقتصادی اغلب بر انتخاب‌های غذایی افراد تأثیر می‌گذارد.

باید از دوران دبستان، رژیم‌های غذایی سالم و غنی از گیاهان در سطح جامعه ترویج شوند؛ نه تنها برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن، بلکه برای کاهش ردپای کربنی ناشی از رژیم‌های پرگوشت.

با این حال، این یافته‌ها به هیچ وجه مسئولیت دولت‌ها را برای ادامه‌ سیاست‌های زیست‌محیطی در جهت کاهش آلودگی هوا تا حد ممکن از دوش آن‌ها برنمی‌دارد؛ چراکه هیچ سطحی از مواجهه با آلودگی هوا «ایمن» محسوب نمی‌شود و نباید مسئولیت این مسئله بر دوش افراد گذاشته شود.