ارتباط مستقیم بین خواب ضعیف و پیری سریع‌تر مغز؛ هر نمره افت کیفیت، ۶ ماه پیری بیشتر

یافته‌های کلیدی مطالعه بزرگ بیوبانک بریتانیا

پژوهشگران مؤسسه کارولینسکا در سوئد، با ارزیابی اسکن‌های مغزی و داده‌های کیفیت خواب از شرکت‌کنندگان میانسال و سالمند در پروژه بیوبانک بریتانیا، به نتایج نگران‌کننده‌ای در خصوص تأثیر خواب بر سلامت مغز دست یافتند. شرکت‌کنندگان در این مطالعه، اطلاعاتی در مورد کیفیت خواب خود در مقیاس پنج نمره‌ای ارائه دادند و سطح التهاب بدن آن‌ها نیز از طریق نمونه‌های خون اندازه‌گیری شد.

افزایش سن بیولوژیکی مغز با کاهش کیفیت خواب

داده‌های به‌دست‌آمده، ارتباط آماری قوی را تأیید کردند:

• به ازای هر یک نمره کاهش در نمره خواب سالم، شکاف بین سن بیولوژیکی مغز و سن واقعی فرد، تقریباً شش ماه افزایش می‌یابد.
• به طور متوسط، افرادی که کیفیت خواب ضعیفی داشتند، مغز‌هایی داشتند که یک سال پیرتر از سن واقعی‌شان به نظر می‌رسید.

ابیگیل داو، محقق ارشد این پژوهش، اظهار داشت: «یافته‌های ما شواهدی ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد خواب نامناسب ممکن است در تسریع پیری مغز نقش داشته باشد و التهاب را به عنوان یکی از مکانیسم‌های اساسی آن نشان می‌دهد.»

مکانیسم‌های تسریع پیری مغز

محققان دو مکانیسم اصلی را برای توضیح ارتباط میان خواب نامناسب و تسریع پیری مغز مطرح کرده‌اند:

نقش التهاب

بررسی نمونه‌های خون نشان داد که التهاب در بدن، حدود ۱۰ درصد از ارتباط میان خواب ضعیف و پیری تسریع‌شده مغز را توضیح می‌دهد. این یافته، التهاب را به عنوان یک هدف بالقوه برای مداخلات درمانی معرفی می‌کند.

اختلال در سیستم پاکسازی مغز

خواب نامناسب همچنین ممکن است سیستم پاکسازی ضایعات مغز را، که عمدتاً در هنگام خواب فعال است، مختل کند. این اختلال می‌تواند منجر به افزایش سطح مواد سمی در مغز شود. این مواد سمی شامل پروتئین‌های آمیلوئید بتا و تاو هستند که ارتباط مستقیمی با بیماری آلزایمر دارند.

تأثیر بر سلامت قلب

پژوهشگران همچنین خاطرنشان کردند که یکی دیگر از مسیرهایی که خواب نامناسب می‌تواند از طریق آن به سلامت مغز آسیب برساند، تأثیر منفی آن بر سلامت قلب و عروق است؛ عاملی که به طور غیرمستقیم بر عملکرد مغز تأثیر می‌گذارد.

نتیجه‌گیری و نیاز به تحقیقات بیشتر

محققان تأکید کردند که از آنجایی که خواب یک عامل قابل اصلاح است، ممکن است بتوان از طریق بهبود کیفیت خواب از تسریع پیری مغز و احتمالاً حتی زوال شناختی جلوگیری کرد.

با این حال، لازم به ذکر است که این مطالعه تنها یک ارتباط (همبستگی) بین خواب نامناسب و پیری مغز را نشان می‌دهد، نه یک رابطه علت و معلولی مستقیم. از این رو، انجام تحقیقات بیشتر برای تأیید این مکانیسم‌ها و ایجاد مداخلات بالینی مؤثر، ضروری است.