جهش بانک شهر از زیان ۲۶ هزار میلیاردی به سود؛ صعود با طناب پوسیده درآمدهای ناپایدار

تصویری از تغییر ساختار مالی و جهش سرمایه

بانک شهر فعالیت خود را در سال ۱۳۸۸ با مجوز بانک مرکزی آغاز کرد. یکی از بزرگترین تحولات ساختاری بانک، افزایش سرمایه شگرف آن بود. سرمایه بانک که از سال ۱۳۹۴ تا پایان ۱۴۰۳ روی ۱,۵۵۷ میلیارد تومان ثابت مانده بود، در سال ۱۴۰۴ طی دو مرحله از محل آورده نقدی و تجدید ارزیابی دارایی‌ها، به بیش از ۳۹ هزار میلیارد تومان جهش یافت.

ساختار سهامداری: سلطه شهرداری‌ها

بیش از ۶۱ درصد از سهام بانک شهر متعلق به شهرداری‌های کشور است. شهرداری استان تهران با تملک ۱۰ درصد از سهام، سهامدار اصلی محسوب می‌شود. دیگر سهامداران بزرگ شامل شهرداری‌های زیر هستند:

• مشهد
• اصفهان
• کرج
• تبریز
• شیراز
• قم
• قزوین

هزینه‌های پرسنلی: ۱۴۷ میلیون تومان برای هر کارمند

بانک شهر با ۲۶۲ شعبه در سراسر کشور و بیش از ۴,۶۶۴ کارمند فعالیت می‌کند. بررسی صورت‌های مالی ۶ ماهه نخست سال جاری نشان می‌دهد که این بانک ۱,۹۰۶ میلیارد تومان بابت حقوق، دستمزد و مزایا به کارکنان خود پرداخت کرده است.

با احتساب دیگر هزینه‌های پرداختی (مانند حق بیمه، مزایای پایان خدمت، فوق‌العاده ماموریت و هزینه‌های درمانی)، هزینه ماهانه بانک شهر برای هر کارمند به طور متوسط به رقم قابل توجه ۱۴۷ میلیون تومان می‌رسد. این ارقام میانگین بوده و حقوق و مزایای مدیران و کارکنان در رده‌های مختلف، تفاوت چشمگیری دارد.

ترکیب هیئت مدیره و شرکت‌های تابعه

اعضای هیئت مدیره

هیئت مدیره بانک شهر شامل ۷ عضو است. محمدمهدی احمدی از سال ۱۴۰۰ تاکنون سمت مدیرعاملی بانک را بر عهده دارد. ترکیب فعلی هیئت مدیره به شرح زیر است:

• رئیس هیئت مدیره: جواد عطاران
• نایب رئیس هیئت مدیره: رضا یاری‌فرد
• اعضا: وحید محمدرضاخانی، حسام حبیب‌اله، یزدان سیف و مهدی میرزامحمدی

هلدینگ‌ها و زیرمجموعه‌ها

بانک شهر دارای چهار هلدینگ اصلی و چندین شرکت مستقل زیرمجموعه است:

1. هلدینگ ساختمانی و عمرانی: شامل شرکت‌های مسکن و ساختمان تاریخ، ساختمان و عمران شهر پایدار، مسکن و عمران تجارت آتیه کیش و نوسازان شهر تهران.
2. هلدینگ مالی و اقتصادی: شامل شرکت‌های سرمایه‌گذاری شهر آتیه، کارگزاری شهر، تأمین سرمایه تمدن، توسعه گردشگری شهرآیین، لیزینگ شهر، گروه مالی شهر و سرویس بیمه شهر.
3. هلدینگ فناوری اطلاعات: شامل شرکت‌های توسعه و نوآوری شهر، راهبرد هوشمند شهر و فناوران ایمن شبکه (فاش).
4. هلدینگ صنایع و معادن و انرژی: شامل گروه توسعه صنایع و معادن شهر و شرکت جهان اقتصاد و سرمایه آتیه ایرانیان.

شرکت‌های صرافی شهر، توسعه اعتبارسنجی شهر، پتروانرژی شهر و آب و برق کیش نیز به عنوان زیرمجموعه‌های مستقل فعالیت می‌کنند.

سلامت بانکی: کفایت سرمایه زیر خط قرمز

یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش سلامت بانکی، نسبت کفایت سرمایه است. با وجود بهبود نسبی، بانک شهر هنوز نتوانسته به استاندارد ۸ درصدی بانک مرکزی دست یابد.

این نسبت که در سال ۱۳۹۸ معادل ۳۵.۷ درصد بود، در پایان شهریورماه سال جاری به ۳.۱۹ درصد رسید. گرچه این رقم نشان‌دهنده گام‌هایی در مسیر بهبود ساختار سرمایه است، اما همچنان فاصله زیادی با خط قرمز و استانداردهای تعیین‌شده دارد.

جزئیات جهش سود و درآمدهای ناپایدار

سود خالص بانک شهر در نیمه اول سال ۱۴۰۴ به ۱۶ هزار و ۳۴۵ میلیارد تومان رسید که رشدی ۲۲۵ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل را نشان می‌دهد. سود عملیاتی بانک نیز با ۷۱ درصد رشد به ۷ هزار و ۸۱۲ میلیارد تومان صعود کرد.

منابع اصلی درآمد در ۶ ماهه ۱۴۰۴

درآمدهای اصلی بانک شهر در این دوره شامل موارد زیر است:

• تسهیلات اعطایی: ۲۳ هزار و ۸۵۸ میلیارد تومان (۴۲ درصد رشد).
• سپرده‌گذاری در بانک‌ها: ۱,۶۵۲ میلیارد تومان (۲۲۲ درصد رشد).
• درآمد کارمزدی: حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان (۲.۵ برابر سال قبل).

نگرانی اصلی از آنجا ناشی می‌شود که درآمدهای ناپایدار سهم بزرگی در سوددهی داشته‌اند:

• درآمدهای غیرعملیاتی: بانک شهر در ۶ ماهه امسال ۹ هزار و ۸۵۸ میلیارد تومان درآمد غیرعملیاتی کسب کرد که ۱,۵۸۸ درصد بیشتر از سال قبل بود. این درآمدها شامل فروش دارایی‌های ثابت، وثایق تملیکی و املاک است.
• سود خرید و فروش ارز: نوسانات نرخ ارز سهم قابل توجهی داشت؛ بانک ۶۹۸ میلیارد تومان سود تنها از خرید و فروش ارز کسب کرد که بیش از ۱۰۰ برابر دوره مشابه سال گذشته بود.

همچنین، هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول به ۴ هزار میلیارد تومان رسید، در حالی که در پایان شهریورماه سال گذشته ۶۳۱ میلیارد تومان بود.

نتیجه‌گیری: صعودی که نیازمند پایداری است

با وجود جهش سوددهی و رشد درآمدهای عملیاتی، تحلیل دقیق نشان می‌دهد که اتکا به درآمدهای غیرعملیاتی و ناپایدار مانند فروش دارایی‌ها و سود ارزی، می‌تواند در آینده از شدت رشد سود بانک بکاهد. گرچه روند بهبود ساختار درآمدی بانک شهر مشهود است، اما برای تضمین تداوم سوددهی، لازم است سهم درآمدهای پایدار افزایش یابد و نسبت کفایت سرمایه به سطح استاندارد بازگردد.