حقیقت ابزار DXCPL: آیا واقعاً بازی‌های DirectX 11 روی کارت گرافیک‌های قدیمی اجرا می‌شدند؟

آغاز ماجرای راهکار دروغین DXCPL

در اوایل سال 2013، تعداد قابل‌توجهی از پی‌سی گیمرها متوجه یک موضوع اساسی شدند: بازی تیراندازی اول‌شخص Crysis 3 روی اکثر کامپیوترهای میان‌رده اجرا نمی‌شود. آخرین قسمت از سه‌گانه استودیو Crytek، تنها از کارت گرافیک‌های مبتنی بر دایرکت ایکس 11 پشتیبانی می‌کرد و اجازه اجرا روی سیستم‌های دارای GPU دایرکت ایکس 10 را نمی‌داد. می‌توان گفت که Crysis 3، اولین عنوان PC بود که رسماً با دارندگان کارت گرافیک‌های DirectX 10 خداحافظی کرد.

گیمرها در گام نخست، با خطای واضحی روبه‌رو می‌شدند: “You need a DX11 capable GPU to play Crysis 3”. این خطا به کاربر یادآوری می‌کرد که زمان ارتقای کارت گرافیک به مدل مجهز به DX11 فرا رسیده است. با این حال، تعدادی از گیمرها همچنان معتقد بودند که این مشکل با یک راهکار ساده نرم‌افزاری برطرف می‌شود. در این نقطه بود که سایت‌های فنی یا شبه‌تحلیلی، راهکار بهره‌گیری از ابزار DXCPL را به پی‌سی گیمرها معرفی کردند.

DXCPL چیست و چگونه محبوب شد؟

DirectX Control Panel (به اختصار DXCPL) در واقع ابزاری از شرکت مایکروسافت است که برای تست و دیباگ دایرکت ایکس توسط توسعه‌دهندگان ساخته شده است. کاربرد اصلی این ابزار بیشتر روی فعال‌سازی و غیرفعال‌سازی WARP (رندر نرم‌افزاری)، تغییر تنظیمات خطاگیری DirectX و دور زدن برخی تنظیمات برای برنامه‌های توسعه‌دهندگان متمرکز است.

در پاییز سال 2013، با عرضه نسخه PC بازی Call of Duty: Ghosts که حداقل سیستم مورد نیاز آن کارت‌های DX11 مانند NVIDIA GeForce GTS 450 یا ATI Radeon HD 5870 بود، تعداد گیمرهایی که با خطای فوق‌الذکر مواجه شدند، به دلیل محبوبیت بیشتر این سری بازی، افزایش یافت.

در نتیجه، سایت‌ها و انجمن‌های تحلیلی، مطالب زیادی درباره «رفع مشکلات بازی Call of Duty: Ghosts» منتشر کردند. این سایت‌ها با وعده‌ای دروغین، استفاده از ابزار DXCPL را به‌عنوان یک «راهکار ۱۰۰ درصدی» برای اجرای بازی مزبور روی کارت گرافیک‌های DX10 معرفی می‌کردند. روش پیشنهادی برای اجرای بازی COD: Ghosts با DirectX 10 به شرح زیر بود:

1. ابتدا SDK دایرکت ایکس را نصب کنید.
2. سپس به پوشه System32 سیستم‌عامل خود رفته و فایل dxcpl.exe را جستجو و اجرا کنید.
3. با باز شدن فایل، روی گزینه Edit List کلیک کنید.
4. در صفحه جدید Directx 3D 10.x/11.x Executable List، گزینه Add را انتخاب کنید.
5. فایل اجرایی بازی (iw6sp64_ship.exe) را از پوشه نصب بازی COD: Ghosts انتخاب کنید.
6. این فایل در List of Processes قرار می‌گیرد؛ روی آن کلیک کرده و گزینه OK را بزنید.
7. در منوی اصلی، داشبورد Feature level limit را روی حالت 0_11 قرار داده و سپس گزینه Apply را کلیک کنید.

چرا این ترفند کاملاً بی‌اثر بود؟

پی‌سی گیمر با اجرای این راهکار، می‌توانست بدونِ مشکل وارد میان‌پرده‌های ابتدایی و منوی COD: Ghosts شود؛ اما در ادامه، به‌ دلیل افت فریم شدید و لگ‌های متعدد، توانایی ورود به مرحله اول بازی را نداشت و تجربه بازی عملاً غیرممکن بود. دلیل این شکست فنی کاملاً روشن است:

ابزار DXCPL نمی‌تواند Feature Level کارت گرافیک را تغییر دهد. اگر کارت شما تنها Feature Level 10.x را پشتیبانی کند، DXCPL قادر نیست آن را به 11.x تبدیل کند. بازی‌های Crysis 3 و Call of Duty: Ghosts به قابلیت‌های واقعی سخت‌افزاری DX11 نیاز دارند.

در بهترین حالت، این ابزار بازی را مجبور به اجرا روی WARP می‌کند که به معنای رندر تنها با CPU است. نتیجه این کار، اجرای بسیار کُند و تقریباً غیرقابل‌انجام بازی است. در زمان عرضه Call of Duty: Ghosts، بسیاری از گیمرهای ایرانی با کارت‌های DX10 قدیمی مانند GeForce 8800/9800/GTX 260 و Radeon HD 4000 تلاش کردند با بهره‌گیری از DXCPL، تغییر رجیستری و مادهای مختلف، این بازی را اجرا کنند؛ اما در نهایت، هیچ راه‌حلی جز ارتقای کارت گرافیک وجود نداشت.