ویتامین C به طور قابل توجهی التهاب ریه ناشی از آلودگی هوا را کاهش می‌دهد

بررسی مکانیسم محافظتی در برابر آلودگی PM2.5

محققان دانشگاه فناوری سیدنی (UTS) و مؤسسه تحقیقات پزشکی وولکاک، تأثیر ویتامین C را بر التهاب ریه و آسیب میتوکندری ناشی از ذرات معلق کوچکتر از 2.5 میکرون (PM2.5) که در محیط‌های شهری رایج هستند، بررسی کردند.

ذرات PM2.5 و منشأ آن‌ها

ذرات PM2.5 که تهدیدی نامرئی اما فراگیر هستند، عمدتاً از احتراق سوخت‌هایی نظیر مازوت، بنزین، نفت و دیزل، و همچنین سوزاندن چوب ناشی می‌شوند. رویدادهایی مانند آتش‌سوزی‌های جنگلی و طوفان‌های گرد و غبار نیز می‌توانند باعث افزایش شدید این نوع آلودگی شوند که اغلب با مشکلات تنفسی نامطلوب همراه است.

قرار گرفتن در معرض طولانی‌مدت این ذرات ریز به مجموعه‌ای از بیماری‌های زمینه‌ای جدی منجر می‌شود:

• آسم
• بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)
• فیبروز ریوی
• سرطان ریه

یافته‌های کلیدی مطالعه دو جانبه

دانشمندان در این پژوهش از یک رویکرد دو جانبه استفاده کردند و خواص آنتی‌اکسیدانی ویتامین C را هم روی موش‌ها و هم در کشت‌های سلولی ریه انسان مورد آزمایش قرار دادند.

تأثیر آلودگی بر سلول‌ها

نتایج اولیه نشان داد که ذرات PM2.5 حتی در سطوح متوسط نیز آسیب قابل توجهی به بافت‌های تنفسی وارد می‌کنند. این آسیب‌ها شامل موارد زیر بودند:

• افزایش سلول‌های التهابی و افزایش سیتوکین‌ها
• افزایش استرس اکسیداتیو

در موش‌ها، میتوکندری‌ها (ساختارهای سلولی حساس به آلودگی) متورم، تکه‌تکه و در تولید گونه‌های فعال اکسیژن بیش از حد فعال شدند. سلول‌های ریه انسان نیز واکنش مشابهی نشان دادند و با کاهش زیست‌پذیری و فعال شدن مسیرهای التهابی مرتبط با بیماری مزمن تنفسی مواجه شدند.

نقش ویتامین C در خنثی‌سازی آسیب

یافته‌های امیدوارکننده نشان داد که ویتامین C تقریباً تمام اثرات منفی آلودگی را در سلول‌های موش و انسان کاهش داد. این مکمل توانست:

• نشانگرهای التهابی را کاهش دهد.
• آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (مانند SOD2 و GPX4) را بهبود بخشد.
• ساختار و عملکرد میتوکندری را محافظت کند.

جالب توجه است که ویتامین C توانست میتوکندری را تثبیت کرده و از آبشار آسیب اکسیداتیو ناشی از ذرات PM2.5 جلوگیری کند.

«ما برای اولین بار، امیدی برای یک درمان پیشگیرانه کم‌هزینه برای یک مسئله جهانی که صدها میلیون نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد، ایجاد کرده‌ایم. اکنون می‌دانیم که هیچ سطح ایمنی از آلودگی هوا وجود ندارد و آلودگی در هر صورت موجب التهاب در ریه‌ها می‌شود و منجر به بیماری‌های تنفسی بی‌شمار و بیماری‌های مزمن می‌شود.»
– دکتر برایان الیور، استاد دانشکده علوم زیستی در UTS

مقایسه دوزها و احتیاط‌های پزشکی

دوز ویتامین C مورد استفاده در موش‌ها، تقریباً معادل ۱۰۰۰ میلی‌گرم (یک گرم) در روز برای یک انسان بود. این دوز به مراتب بالاتر از نیاز روزانه توصیه شده برای بزرگسالان است، اما در محدوده آستانه ایمنی قرار دارد.

محققان تأکید می‌کنند که اگرچه نتایج این مطالعه نشان‌دهنده پتانسیل مصرف دوزهای بالاتر مجاز ویتامین C است، اما این یافته‌ها مقدماتی هستند و تحقیقات بیشتری از جمله آزمایش‌های بالینی انسانی برای تأیید اثربخشی و ایمنی مورد نیاز است.

همچنین، متخصصان هشدار می‌دهند که افراد نباید بدون مشورت با پزشک متخصص، دوز مصرفی خود را افزایش دهند. مصرف بیش از حد ویتامین C می‌تواند عوارض جانبی ناخوشایند گوارشی ایجاد کند و برای افراد دارای شرایط خاص سلامتی، خطرات جدی‌تری به همراه داشته باشد.

این پژوهش پیشگامانه در مجله معتبر Environment International به چاپ رسیده است.