یوگای خنده؛ علمی که می‌گوید خندیدن برای قلب و سیستم ایمنی ضروری است

خنده تنها یک واکنش احساسی نیست، بلکه یک تمرین درمانی با فواید چشمگیر برای سلامت جسم و روان است. از تکنیک‌های جدیدی مانند «لافست» (Laughasté) که ریشه در «باشگاه‌های خنده» دهه ۱۹۹۰ هند دارد تا تحقیقات علمی مدرن، شواهد نشان می‌دهد که خندیدن می‌تواند به اندازه ورزش برای قلب و سیستم ایمنی بدن مفید باشد.

خنده درمانی: از باشگاه‌های هند تا «لافست»

تکنیک «لافست» یک برنامه یوگای خنده‌دار است که توسط یک کمدین و سخنران لس‌آنجلسی به نام «بی» ابداع شده است. او می‌گوید: «این تکنیک در مورد این است که به خودتان اجازه دهید با ناخوشایند بودن مشکلی نداشته باشید. سپس نوعی حماقت در درون آن پیدا خواهید کرد که به شما امکان می‌دهد بی‌اختیار بخندید.»

باشگاه‌های خنده در سال ۱۹۹۵ توسط دکتر «مادان کاتاریا»، پزشکی در بمبئی، پایه‌گذاری شدند. او پس از آگاهی از تحقیقات نوظهور در مورد مدیریت استرس، اولین باشگاه خنده روزانه را در یک پارک راه‌اندازی کرد. تعداد شرکت‌کنندگان در عرض یک ماه از تعداد انگشت‌شماری به بیش از ۱۵۰ نفر افزایش یافت.

کاتاریا تمریناتی را طراحی کرد که دیافراگم را فعال می‌کرد و شامل تنفس یوگا، حرکات کششی سبک و صداها و حرکات عمداً احمقانه بود.

دکتر کاتاریا در مورد این تمرینات گفت: «ما در ابتدا وانمود می‌کردیم و در عرض چند ثانیه، همه از خنده روده‌بر شدند.»

فواید علمی خنده برای سلامت جسم

اگرچه افراد برجسته‌ای از یونان باستان تا فروید درباره ریشه‌ها و پیامدهای خنده اظهارنظر کرده‌اند، اما مطالعات مدرن خنده که با نام ژلوتولوژی شناخته می‌شوند، از دهه ۱۹۶۰ آغاز شد.

ژلوتولوژی: مطالعه مدرن خنده

«ویلیام اف. فرای»، روانشناس دانشگاه استنفورد و یکی از بنیانگذاران ژلوتولوژی، کشف کرد که خنده، تعداد سلول‌های خونی تقویت‌کننده سیستم ایمنی را افزایش می‌دهد. این کشف با نمونه‌گیری خون از خود او هنگام تماشای فیلم‌های کمدی به دست آمد.

تاثیر خنده بر قلب و رگ‌ها

دکتر «مایکل میلر»، متخصص قلب و استاد پزشکی در دانشگاه پنسیلوانیا، مطالعه خنده را در دهه ۱۹۹۰ آغاز کرد. تحقیقات او نشان داد که خنده با تولید اندورفین در مغز، مواد شیمیایی مفیدی را در رگ‌های خونی افزایش می‌دهد. این مکانیسم‌ها به کاهش خطر حمله قلبی کمک می‌کنند:

• تولید اکسید نیتریک: این ماده باعث گشاد شدن رگ‌های خونی می‌شود.
• کاهش فشار خون و التهاب: گشاد شدن رگ‌ها به کاهش فشار خون و التهاب کمک می‌کند.
• کاهش کلسترول: خنده می‌تواند سطح کلسترول را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
• اندورفین‌ها: این مواد شیمیایی به عنوان مسکن‌های طبیعی عمل می‌کنند.

دکتر میلر توصیه می‌کند: «همانطور که ما می‌گوییم، حداقل سه تا پنج روز در هفته ورزش کنید. حداقل دو تا پنج بار در هفته از ته دل بخندید.»

خنده اجباری و بهبود خلق‌وخو

«جنی روزندال»، محقق ارشد روانشناسی پزشکی در دانشگاه ینا آلمان، اظهار داشت که خنده اجباری (یا خنده مصنوعی) ممکن است حتی مفیدتر از خنده خودجوش باشد. او یک متاآنالیز از ۴۵ مطالعه خنده انجام داد و دریافت که درمان‌های خنده‌آور، مزایای قابل توجهی دارند:

• کاهش سطح گلوکز و هورمون استرس کورتیزول.
• کاهش درد مزمن.
• بهبود تحرک و خلق و خوی کلی، به ویژه در جمعیت‌های مسن‌تر.

روزندال توضیح داد که از آنجا که طنز یک مقوله ذهنی و اندازه‌گیری آن دشوار است، بسیاری از تحقیقات اخیر بر یوگای خنده متمرکز شده‌اند که در جلسات ۳۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای، باعث خنده‌های مداوم می‌شوند. او افزود که یوگای خنده به ویژه برای افرادی که ممکن است حس خندیدن نداشته باشند، مانند افراد مبتلا به افسردگی یا بیماران سرطانی، مؤثر است.

در خنده شبیه‌سازی‌شده نیز سازوکارهای فیزیولوژیک مشابهی درگیر می‌شوند؛ از جمله افزایش دم و بازدم و فعالیت عضلات که همگی به بهبود خلق‌وخو کمک می‌کنند.

روزندال در این باره گفت: «حال خوب از در پشتی می‌آید. شما با یک تمرین شروع می‌کنید و سپس خنده خودجوش بعداً از راه می‌رسد، زیرا مشاهده خنده مردم، خنده‌دار است.»

چگونه خنده را به زندگی روزمره اضافه کنیم؟

دکتر کاتاریا تاکید دارد که ترفند اصلی این است که یاد بگیرید بدون دلیل بخندید. او و سایر مربیان یوگای خنده صدها تمرین برای کمک به این هدف ابداع کرده‌اند. برخی از ساده‌ترین تمرین‌ها عبارتند از:

1. تکرار صدای «ها»: با دیگران دور هم جمع شوید، به چشمان یکدیگر نگاه کنید و صدای «ها» را به مدت یک دقیقه کامل تکرار کنید.
2. تکنیک «نفس بکشید و بخندید»: هنگام دم عمیق، دستان خود را به سمت سینه بیاورید، نفس خود را سه ثانیه نگه دارید و هنگام بازدم در حالی که دستان را به جلو دراز کرده‌اید، از خنده منفجر شوید.

کاتاریا پیشنهاد داد که خنده را وارد زندگی روزمره خود کنید، حتی در مورد چیزهایی که ممکن است خنده‌دار به نظر نرسند.