ارتباط یائسگی با تغییرات مغزی مشابه آلزایمر در یک مطالعه بزرگ بریتانیایی

کاهش ماده خاکستری و افزایش خطر زوال عقل

محققان گمان می‌کنند که از دست دادن ماده خاکستری در نواحی مرتبط با حافظه و احساسات، می‌تواند تا حدی توضیح دهد که چرا زنان به طور کلی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به زوال عقل نسبت به مردان قرار دارند. این مطالعه بر روی نزدیک به ۱۲۵,۰۰۰ زن انجام شده که از این تعداد، ۱۱,۰۰۰ نفر تحت اسکن مغزی MRI قرار گرفته‌اند.

پروفسور باربارا ساهاکیان، نویسنده ارشد این مطالعه از دانشگاه کمبریج، اظهار داشت: «نواحی مغزی که در آن‌ها این تفاوت‌ها را مشاهده کردیم، همان‌هایی هستند که معمولاً تحت تأثیر بیماری آلزایمر قرار می‌گیرند.» وی افزود: «یائسگی می‌تواند این زنان را در آینده آسیب‌پذیرتر کند. اگرچه این تمام ماجرا نیست، اما ممکن است توضیح دهد که چرا ما تقریباً دو برابر بیشتر موارد زوال عقل را در زنان نسبت به مردان می‌بینیم.»

نواحی مغزی تحت تأثیر:

• هیپوکامپ: ناحیه‌ای که نقش اصلی در یادگیری و حافظه دارد.
• قشر انتورینال: منطقه‌ای ضروری برای شکل‌گیری خاطرات و جهت‌یابی فضایی.
• قشر سینگولیت قدامی: بخشی که به توجه و تنظیم احساسات کمک می‌کند.

ماده سفید و ماده خاکستری هر دو بخش‌های ضروری مغز و نخاع هستند. ماده خاکستری از اجسام سلولی نورونی و دندریت‌های آن‌ها تشکیل شده است، در حالی که ماده سفید از آکسون‌های بلند نورون‌ها تشکیل شده که تکانه‌ها را به مناطق دورتر مغز و نخاع منتقل می‌کنند.

نقش درمان جایگزینی هورمونی (HRT) و سلامت روان

مطالعه‌ای که در مجله Psychological Medicine منتشر شده، نشان می‌دهد که استفاده از درمان جایگزینی هورمونی (HRT) به نظر نمی‌رسد از دست دادن ماده خاکستری را پیشگیری کند.

دکتر کریستل لنگلی، یکی از محققان این مطالعه، تأکید کرد که شناخت تنوع چالش‌هایی که می‌تواند با یائسگی همراه باشد، اهمیت دارد. وی گفت: «همه ما باید نسبت به سلامت جسمی و روانی زنان در دوران یائسگی حساس‌تر باشیم. هیچ شرمی در اطلاع‌رسانی به دیگران در مورد آنچه تجربه می‌کنید و درخواست کمک وجود ندارد.»

این مطالعه همچنین نشان داد زنانی که از HRT استفاده می‌کردند، بیشتر در معرض مشکلات سلامت روان قرار داشتند. اما بسیاری از این افراد پیش از تجویز دارو، از سلامت روان ضعیف‌تری برخوردار بودند.

چرا زنان بیشتر در معرض آلزایمر هستند؟

میشل دایسون از انجمن آلزایمر بریتانیا بیان کرد که زنان حدود دو سوم افراد مبتلا به بیماری آلزایمر در بریتانیا را تشکیل می‌دهند. وی افزود: «در حالی که ما هنوز به طور کامل نمی‌دانیم چرا آن‌ها بیشتر از مردان مستعد هستند، تصور می‌شود که هورمون‌ها ممکن است نقش داشته باشند.»

این مطالعه بزرگ به شواهد موجود در مورد تأثیر یائسگی بر مغز، از جمله تغییرات فیزیکی مانند از دست دادن حجم مغز، اضافه می‌کند. با این حال، بدون پیگیری طولانی‌مدت شرکت‌کنندگان برای بررسی اینکه آیا آن‌ها بعداً به زوال عقل مبتلا می‌شوند یا خیر، نمی‌توان مطمئن بود که این تغییرات مغزی مرتبط با یائسگی، خطر زوال عقل را نیز افزایش می‌دهد.

وی توصیه کرد که ورزش منظم، عدم استعمال دخانیات و محدود کردن مصرف الکل می‌تواند به کاهش خطر زوال عقل کمک کند.