بازجویی از متحدان مادورو؛ نشانه تعمیق همکاری ونزوئلا و آمریکا

دستگیری متحدان نزدیک مادورو و تغییرات در ونزوئلا

به گزارش نیویورک تایمز، این تجار با نام‌های رائول گورین و الکس ساب، که روابط سیاسی گسترده‌ای داشتند، در یک عملیات شبانه در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، دستگیر شدند. آژانس‌های انتظامی آمریکا از این دستگیری‌ها مطلع بودند. این بازداشت‌ها تنها یک ماه پس از عملیات نیروهای آمریکایی برای دستگیری مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، رخ داده است که در آن حداقل ۱۰۰ نفر کشته و ۱۰۰ نفر زخمی شدند.

پس از این تحولات، دولت ترامپ همکاری نزدیکی با دلسی رودریگز، معاون پیشین مادورو و رئیس‌جمهور موقت کنونی، آغاز کرده است. رودریگز در عرض چند هفته، صادرات نفت خام ونزوئلا را به سمت ایالات متحده هدایت کرده و با بازنویسی قانون نفتی کشور، راه را برای ورود سرمایه‌گذاران آمریکایی به صنعت نفت هموار ساخته است.

توزیع مجدد ثروت و قدرت

این دو تاجر اولین متحدان برجسته دولت مادورو هستند که تحت اقدام قانونی دولت موقت رودریگز قرار گرفته‌اند. این بازداشت‌ها فضای ترس و سوءظن را در میان وفاداران مادورو تشدید کرده است، زیرا بسیاری از سرعت و عمق کارزار رودریگز برای توزیع مجدد ثروت و قدرت پس از سقوط رئیس‌جمهور شگفت‌زده شده‌اند. خانم رودریگز از زمان به قدرت رسیدن، چندین مقام وفادار به مادورو را اخراج و دسترسی خانواده مادورو به قدرت و قراردادهای دولتی را محدود کرده است.

تمرکز اصلی بر آقای ساب، تاجر کلمبیایی نزدیک به مادورو بوده است که از طریق فروش نفت ونزوئلا و واردات مواد غذایی برای برنامه جیره‌بندی کشور، ثروت هنگفتی به دست آورده بود. رودریگز پس از به قدرت رسیدن، او را از سمت وزارت صنایع برکنار و متحدانش را به حاشیه راند.

تردیدها درباره روند گذار و وضعیت اقتصادی

یک ماه پس از حمله آمریکا به ونزوئلا و دستگیری رئیس‌جمهور آن، شهروندان ونزوئلا همچنان در میان عدم قطعیت و انتظارات از تغییر دولت گرفتار هستند. برخی برکناری نیکولاس مادورو را کورسوی امیدی برای بازسازی نهادها و تضمین حقوق شهروندان می‌دانند، در حالی که برخی دیگر این سوال را مطرح می‌کنند که آیا این مرحله جدید، که ایالات متحده و دولت دلسی رودریگز آن را «گذار» می‌نامند، به دموکراسی منجر خواهد شد یا خیر.

دلسی رودریگز، معاون وقت رئیس‌جمهور، پس از اعلام دیوان عالی کشور مبنی بر غیبت اجباری مادورو، نقش رئیس‌جمهور موقت را بر عهده گرفت. او از آن زمان تاکنون چندین تغییر در کابینه و نیروهای مسلح ملی بولیواری ایجاد کرده و به گفته کارشناسان، حداقل ۲۸ تغییر قابل توجه در نیروهای مسلح انجام داده است.

با این حال، با گذشت یک ماه از دستگیری مادورو، کشور همچنان در مسیری نامشخص قرار دارد. در کاراکاس، حال و هوا بین شک و تردید، خوش‌بینی و سردرگمی در نوسان است. به گفته آسدروبال اولیوروس، اقتصاددان، قیمت گوشت و مرغ کاهش یافته، قیمت املاک و مستغلات ۲۲ درصد افزایش یافته و خطوط هوایی، از جمله خطوط هوایی آمریکا، در حال بازگشت به ونزوئلا هستند. با این حال، ونزوئلا همچنان در فهرست کشورهایی با محدودیت‌های جزئی ویزا قرار دارد و اخراج ونزوئلایی‌ها همچنان مورد توجه دولت ترامپ است.

فعالیت مجدد سفارت آمریکا و تعهدات بین‌المللی

سفارت ایالات متحده در کاراکاس فعالیت خود را با لورا دوگو به عنوان کاردار از سر گرفت و ونزوئلا نیز فلیکس پلاسنسیا را به عنوان نماینده خود در واشنگتن منصوب کرد. لورا دوگو در رسانه‌های اجتماعی تأکید کرد که دیدار او با دلسی رودریگز و برادرش، خورخه رودریگز، رئیس مجلس ملی، با هدف تکرار سه اولویت مطرح شده توسط مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، انجام شده است:

• ثبات
• بهبود اقتصادی
• آشتی و گذار

ایوان گیل، وزیر امور خارجه ونزوئلا، این گام را آغاز دوران جدیدی دانست که در آن ونزوئلا به رعایت قوانین بین‌المللی متعهد است. برخی سیاست‌مداران مخالف، مانند آندرس ولاسکوئز و دلسا سولورزانو، اکنون که ونزوئلا دیگر تحت حکومت مادورو نیست، از خفا بیرون آمده‌اند، اما همچنان محتاط هستند.

شکیبایی برای دوره گذار و چالش‌های پیش‌رو

بنینیو آلارکون، کارشناس سیاسی ونزوئلایی، معتقد است که «گذار هنوز یک ماه پس از رفتن مادورو واقعاً آغاز نشده است». وی افزود که یک گذار واقعی نیاز به سه عنصر همگرا دارد که در حال حاضر دیده نمی‌شوند:

• یک دولت جدید و مؤثر
• یک تغییر نهادی در قوانین
• کنترل غیرمتمرکز نیروهای امنیتی

آلارکون نتیجه گرفت که هنوز نمی‌توان گفت ونزوئلا در حال گذار است و افزود کسانی که خواهان دموکراسی هستند، به پیشرفت در این مسیر امیدوارند.

مسئله برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری

به گفته آلارکون، صاحبان قدرت هیچ اشتیاقی برای برگزاری انتخابات در آینده نزدیک ندارند، زیرا می‌دانند که این کار به نفع آن‌ها نخواهد بود و قصد دارند تا حد امکان آن را به تعویق بیندازند. او همچنین معتقد است که دلسی رودریگز در نقش خود به عنوان رئیس‌جمهور موقت، به دنبال تمدید مهلت‌های قانون اساسی به طور نامحدود برای ماندن در قدرت است و این کار را با حمایت قوه قضائیه و تحت یک طرح بی‌سابقه «غیبت اجباری رئیس‌جمهور» انجام می‌دهد.

«این به نظرسنجی‌ها بستگی دارد. اگر آن‌ها شانسی برای پیروزی ببینند، خواستار انتخابات خواهند شد. در غیر این صورت، آن را به تعویق خواهند انداخت.»

آلارکون با افزودن اینکه فشار خارجی ایالات متحده کلیدی است اما کافی نیست، گفت: «آن‌ها قصد دارند زمان بخرند و قدرت را حفظ کنند. واشنگتن می‌تواند مشوق‌هایی ارائه دهد، اما مشروعیت فقط از طریق رأی مردم ونزوئلا حاصل می‌شود. جامعه باید دموکراسی را مطالبه کند.»

در مورد رهبر مخالفان، ماریا کورینا ماچادو، این کارشناس گفت که حضور او در خارج از کشور گفت‌وگو با دولت‌ها را تسهیل می‌کند، اما معتقد است که ماچادو باید به زودی به ونزوئلا بازگردد.

آلارکون از بازگشایی سفارت ایالات متحده و تعهد نمادین ارتش مبنی بر اطاعت از دلسی رودریگز استقبال کرد. با این حال، او می‌خواهد که وعده‌ها عملی شوند. دولت ونزوئلا ادعا می‌کند که بیش از ۸۰۰ زندانی سیاسی را آزاد کرده است، اما آلارکون می‌گوید مقامات باید بازداشت‌شدگان آزاد شده را شناسایی کنند و آزادی‌ها نباید با محدودیت همراه باشد. او می‌گوید مردم ونزوئلا از سرعت آهسته بی‌صبر می‌شوند، اما روند به طور منظم پیش می‌رود.

آزادی کامل زندانیان سیاسی و دموکراسی

خوان کارلوس آپیتز، رئیس دانشکده علوم حقوقی و سیاسی دانشگاه مرکزی ونزوئلا، معتقد است که لحظه کنونی نه یک گذار کامل است و نه ادامه رژیم فعلی، بلکه «لحظه‌ای برای شهروندان» است که باید با احترام به قانون اساسی و نتایج انتخابات ۲۸ جولای ۲۰۲۴، دموکراسی را برقرار کنند. مخالفان می‌گویند که ادموندو گونزالس، نامزد آن‌ها، پیروز شده است و برگه‌های شمارش آرا را برای اثبات آن در اختیار دارد. شورای ملی انتخابات اصرار دارد که مادورو پیروز بوده، اما از انتشار برگه‌های شمارش آرا خودداری کرده است.

از نظر آپیتز، اولین قدم به سوی دموکراسی در ونزوئلا، آزادی کامل و بی‌قید و شرط همه زندانیان سیاسی است. او معتقد است که دستگاه سرکوبگر هنوز برچیده نشده و هیچ تغییر اساسی رخ نداده است. آپیتز همچنین اشاره می‌کند که هنگام بحث درباره ۳ ژانویه، فقط از قربانیان نام برده می‌شود، اما هیچ‌کس پاسخگو نیست و مقامات دولتی که اجازه دادند تمامیت ارضی نقض شود و برکناری مادورو اتفاق بیفتد، باید پاسخگو باشند.