فعال‌سازی ری تریسینگ در بازی‌ها روی کارت‌های گرافیک قدیمی: راهنمای کامل

چرا بازی‌های ری تریسینگ روی برخی کارت‌ها اجرا نمی‌شوند؟

بازی‌هایی که با موتور DirectX 12 توسعه یافته‌اند و قابلیت ری تریسینگ را به‌صورت اجباری در خود جای داده‌اند، تنها روی کارت‌های گرافیکی قابل اجرا هستند که از DXR (DirectX Raytracing) پشتیبانی رسمی و سخت‌افزاری داشته باشند. این محدودیت عمدتاً شامل موارد زیر می‌شود:

• کارت‌های سری GTX 10 انویدیا: این کارت‌ها فاقد هسته‌های RT اختصاصی هستند.
• کارت‌های AMD قدیمی‌تر از سری RX 5000: این مدل‌ها نیز از معماری لازم برای DXR بی‌بهره‌اند.

در نتیجه، کاربران این کارت‌ها معمولاً یا با عدم اجرای کامل بازی مواجه می‌شوند یا بازی بلافاصله پس از شروع با خطا و کرش از کار می‌افتد. دلیل اصلی این امر، وابستگی مستقیم DX12 RT به قابلیت‌های سخت‌افزاری خاص و عدم شناسایی رسمی گرافیک توسط موتور بازی است.

استفاده از DXVK و VKD3D-Proton برای فعال‌سازی Ray Tracing

ابزارهای DXVK و VKD3D-Proton در ابتدا برای اجرای بازی‌های ویندوزی در محیط لینوکس توسعه یافتند. این ابزارهای قدرتمند با ترجمه APIهای DirectX 11 و DirectX 12 به Vulkan (یک API گرافیکی کراس‌پلتفرم)، امکان اجرای بازی‌ها را بدون نیاز به پشتیبانی مستقیم DXR فراهم می‌کنند. نکته حائز اهمیت این است که می‌توان از این لایه‌های ترجمه حتی در ویندوز نیز بهره برد و محدودیت‌های نرم‌افزاری بسیاری از بازی‌ها را دور زد.

پیش‌نیازهای مهم قبل از شروع

پیش از آغاز فرآیند، اطمینان حاصل کنید که موارد زیر به‌درستی انجام شده‌اند:

• نصب کامل تمامی پیش‌نیازهای بازی نظیر Visual C++ Redistributable و .NET Framework.
• نصب بودن درایورهای Vulkan که معمولاً همراه با درایور اصلی کارت گرافیک نصب می‌شوند.
• به‌روزرسانی یا در صورت نیاز، نصب مجدد آخرین نسخه درایور کارت گرافیک.
• داشتن دسترسی کامل به پوشه نصب بازی (مجوزهای Administrator).

فایل‌های مورد نیاز برای اجرای این روش

برای اجرای صحیح این تکنیک، به فایل‌های زیر نیاز دارید:

فایل‌های DXVK

یکی از بسته‌های زیر را دانلود و فایل dxgi.dll را از آن استخراج کنید:

• dxvk-2.3.tar
• dxvk-async-2.0.tar
• dxvk-gplasync-v2.3-1.tar.gz

فایل‌های VKD3D-Proton

از بسته vkd3d-proton-2.10.tar، فایل‌های زیر را استخراج کنید:

• d3d12.dll
• d3d12core.dll

نحوه نصب و راه‌اندازی

مرحله اول: کپی فایل‌ها

تمامی فایل‌های استخراج‌شده (dxgi.dll، d3d12.dll، d3d12core.dll) را مستقیماً در پوشه اصلی بازی قرار دهید. این پوشه همان محلی است که فایل اجرایی بازی (.exe) در آن قرار دارد.

مرحله دوم: فایل dxvk.conf (اختیاری)

فایل dxvk.conf یک فایل متنی جداگانه است که برای اعمال تنظیمات پیشرفته و بهینه‌سازی عملکرد استفاده می‌شود. اگر قصد تغییر تنظیمات را دارید، این فایل را نیز در پوشه بازی کپی کنید. در غیر این صورت، می‌توانید بازی را بدون آن نیز امتحان کنید.

تنظیمات مهم نرم‌افزاری و بهینه‌سازی

تغییر Swapchain در کنترل پنل انویدیا

در Nvidia Control Panel، روش Swapchain را روی DXGI تنظیم کنید. این اقدام در برخی بازی‌ها به جلوگیری از کرش‌های اولیه کمک می‌کند.

غیرفعال کردن Overlayها

تمامی Overlayهای فعال را غیرفعال کنید. این Overlayها شامل موارد زیر می‌شوند:

• NVIDIA Overlay
• Steam Overlay
• Discord Overlay

تجربه نشان داده است که این کار برای بسیاری از کاربران، مشکل کرش هنگام اجرای اولیه بازی را برطرف می‌کند.

اهمیت کش شدن شیدرها

در اولین اجرای بازی پس از اضافه کردن فایل‌ها، افت فریم شدید و لگ کاملاً طبیعی است. این پدیده به دلیل فرآیند کش شدن شیدرها رخ می‌دهد. پس از اینکه شیدرها به‌طور کامل کش شدند (معمولاً پس از چند دقیقه اجرا)، عملکرد بازی به‌تدریج پایدارتر و روان‌تر خواهد شد. صبور باشید و اجازه دهید بازی برای مدتی اجرا شود.

پاک‌سازی کش پس از نصب یا تغییر نسخه

هر بار که این ماد را مجدداً نصب می‌کنید یا نسخه فایل‌های DXVK/VKD3D-Proton را تغییر می‌دهید، توصیه می‌شود فایل‌های کش قبلی مانند vkd3d-proton.cache را از پوشه بازی حذف کنید. این کار از بروز مشکلات گرافیکی و افت عملکرد جلوگیری خواهد کرد.

تست نسخه‌های مختلف

توجه داشته باشید که تمامی نسخه‌های DXVK و VKD3D-Proton عملکرد یکسانی ندارند. توصیه می‌شود چند نسخه مختلف را امتحان کنید، زیرا ممکن است یک نسخه خاص در بازی شما کار نکند در حالی که نسخه دیگر بدون مشکل اجرا شود. همچنین، تفاوت‌های محسوسی در فریم‌ریت و پایداری بین نسخه‌های مختلف ممکن است وجود داشته باشد.

تنظیمات پیشنهادی dxvk.conf

در صورت تمایل و برای بهینه‌سازی بیشتر، می‌توانید خطوط زیر را به فایل dxvk.conf اضافه کنید. اگر بازی با این تنظیمات اجرا نشد، می‌توانید مقدار False را به True تغییر دهید و مجدداً تست کنید:

dxgi.customDeviceId = 24c9
dxgi.customVendorId = 10de
dxgi.hideNvidiaGpu = False
dxgi.emulateUMA = False

این تنظیمات به بازی کمک می‌کند تا کارت گرافیک شما را به‌گونه‌ای متفاوت شناسایی کرده و محدودیت‌های نرم‌افزاری ری تریسینگ را دور بزند.

نکات مهم درباره عملکرد

• فعال‌سازی ری تریسینگ روی کارت‌های گرافیک پشتیبانی‌نشده، فشار بسیار زیادی به سخت‌افزار وارد می‌کند.
• انتظار عملکرد مشابه با کارت‌های قدرتمند RTX یا RX 6000 کاملاً غیرواقعی است.
• برای دستیابی به فریم‌ریت قابل قبول، کاهش رزولوشن و تنظیمات گرافیکی بازی به‌شدت توصیه می‌شود.

جمع‌بندی

اجرای بازی‌های ری تریسینگ روی کارت‌های گرافیک قدیمی و پشتیبانی‌نشده شاید در نگاه اول غیرممکن به نظر برسد، اما با بهره‌گیری از ابزارهای DXVK و VKD3D-Proton می‌توان این محدودیت را تا حد زیادی برطرف کرد. اگرچه این روش غیررسمی است و ممکن است نیاز به آزمون‌وخطا داشته باشد، اما برای کاربران علاقه‌مند به تجربه جلوه‌های گرافیکی نسل جدید، یک راه‌حل جذاب و کاربردی محسوب می‌شود. با رعایت دقیق نکات و دستورالعمل‌های ارائه‌شده، شانس اجرای پایدار بازی‌ها و لذت بردن از ری تریسینگ روی سخت‌افزار کنونی شما به‌مراتب افزایش پیدا خواهد کرد. این فرصتی است تا بدون نیاز به ارتقاء گران‌قیمت سخت‌افزار، وارد دنیای گرافیک‌های واقع‌گرایانه شوید.