تحلیل ریشه‌های تورم، وضعیت بازار سرمایه و جدال تعرفه‌ای آمریکا و چین

ریشه‌های پولی تورم در ایران: تحلیل دکتر تیمور رحمانی

دکتر تیمور رحمانی، اقتصاددان برجسته، در گزارشی جامع به تحلیل ریشه‌های تورم در اقتصاد ایران پرداخته است. به گفته وی، اقتصاد ایران با ناترازی‌ها و کسری بودجه‌های عمیق دست و پنجه نرم می‌کند که در نهایت به رشد نقدینگی و افزایش تورم منجر می‌شود.

نقش نقدینگی و نرخ ارز

• افزایش نرخ ارز: طبق این گزارش، علت افزایش نرخ ارز در ایران کاملاً پولی بوده است.
• عوامل مؤثر بر نرخ ارز: نرخ ارز در کوتاه‌مدت تحت تأثیر نرخ بهره و در بلندمدت متأثر از افزایش سطح عمومی قیمت‌ها رشد می‌کند.
• کانال‌های اثرگذار: دو کانال مهم حساب جاری و حساب سرمایه‌ای بر نرخ ارز اثرگذارند.

دکتر رحمانی آینده تورم در ایران را به شکستن چرخه نقدینگی، انتظارات تورمی و نرخ بهره وابسته می‌داند. او معتقد است که نرخ بهره در ایران کارکرد خود را از دست داده و احیای آن نیازمند بهبود انتظارات تورمی است. تا زمانی که انتظارات تورمی روند فزاینده خود را ادامه دهند، این چرخه قطع نخواهد شد و اقتصاد با اثرات تورمی بیشتری مواجه خواهد بود.

بازار سرمایه ایران: آیا شاخص کل به زیر ۳ میلیون واحد می‌رسد؟

بازار سرمایه ایران پس از ثبت سقف تاریخی ۴ میلیون و ۵۴۴ هزار واحدی، وارد فاز اصلاحی معناداری شده و با افت بیش از ۲۰ درصدی، در نقطه‌ای تعیین‌کننده قرار دارد. کاهش حدود ۳ هزار همتی ارزش بازار نشان‌دهنده فشار فروش فراگیر است که از تعدیل انتظارات و افزایش ریسک‌گریزی سرمایه‌گذاران حکایت دارد.

سناریوهای پیش رو

• حمایت کلیدی: محدوده ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار واحد به عنوان حمایت کلیدی عمل می‌کند.
• سناریوی صعودی: تثبیت بالای این سطح می‌تواند مسیر بازگشت تدریجی تا کانال ۳.۸ و حتی ۴ میلیون واحد را هموار کند.
• سناریوی نزولی: شکست این حمایت، احتمال آزمون حمایت روانی ۳ میلیون واحد و ورود به فاز اصلاحی عمیق‌تر را افزایش می‌دهد.

جدال تعرفه‌ای آمریکا و اختیارات رؤسای جمهور

در پی اظهارات دونالد ترامپ در دوم آوریل درباره اعمال تعرفه‌های گسترده، بحث بر سر اختیارات رئیس‌جمهور آمریکا در این زمینه بالا گرفت. طبق Section 122، رئیس‌جمهور می‌تواند تا سقف ۱۵ درصد و صرفاً برای ۱۵۰ روز تعرفه اعمال کند. اما ابزار جدی‌تر، Section 301 است که پیش‌تر برای اعمال تعرفه بر چین استفاده شد و پایه حقوقی مستحکم‌تری دارد.

سیاست تعرفه‌ای آمریکا

دولت جو بایدن نیز بخش عمده این تعرفه‌ها را حفظ کرده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد سیاست تعرفه‌ای آمریکا بیش از آنکه حزبی باشد، به یک راهبرد ساختاری تبدیل شده است.

اکنون سؤال اصلی این است که در صورت توافق یا تغییر شرایط، سازوکار بازپرداخت یا لغو این تعرفه‌ها چگونه خواهد بود؟

بازار ملک تهران در فاز انتظار

در واپسین ماه سال ۱۴۰۴، بازار مسکن تهران در وضعیت انتظار و تعلیق قرار گرفته است. روایت میدانی از مناطق مرکزی شهر نشان می‌دهد که فایل فروش فراوان است، اما فروشندگان تمایل کمتری به نهایی کردن معامله دارند.

عوامل مؤثر بر بازار

• جهش قیمت‌ها: در برخی موارد طی کمتر از دو ماه رشد بیش از ۱۵ درصدی ثبت شده است.
• انتظارات قیمتی: این جهش، انتظارات قیمتی را بالا برده و مالکان را به صبر برای نرخ‌های بالاتر ترغیب کرده است.
• محدودیت تقاضا: سمت تقاضا با تورم سنگین و محدودیت استطاعت خرید مواجه است.

برآیند این وضعیت، افزایش فاصله میان قیمت‌های پیشنهادی و قدرت خرید و در نهایت تعویق معاملات است؛ وضعیتی که اگر تداوم یابد، می‌تواند به رکود معاملاتی پس از تب تند قیمتی منجر شود.

چالش تداوم در شرکت‌های خانوادگی ایران

بخش خصوصی ایران در نقطه‌ای حساس ایستاده است؛ جایی که رشد سه دهه گذشته اکنون با مسئله «تداوم» روبه‌رو شده. بسیاری از شرکت‌های خانوادگی بر پایه تصمیم‌های فردی بنیان‌گذاران شکل گرفته‌اند و سازوکارهای حرفه‌ای حکمرانی در آن‌ها نهادینه نشده است.

مسئله انتقال قدرت

• نزدیک‌شدن نسل اول به پایان فعالیت: پرسش اصلی این است که انتقال قدرت چگونه انجام خواهد شد.
• پیچیدگی فرآیند: نبود برنامه مدون جانشینی، درهم‌تنیدگی مالکیت و اجرا، و شکاف نسلی این فرآیند را پیچیده‌تر کرده است.

تجربه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد اگر انتقال نسل به عنوان یک پروژه استراتژیک دیده شود، می‌تواند به فرصتی برای بازآرایی و تقویت مزیت رقابتی تبدیل شود؛ در غیر این صورت، رشد گذشته تضمینی برای آینده نخواهد بود.

فرصت‌سازی چین از جنگ تعرفه‌ای آمریکا

حکم اخیر دیوان عالی آمریکا علیه بخشی از تعرفه‌های دوره ترامپ، نقطه عطفی در منازعه تجاری واشنگتن و پکن محسوب می‌شود. دادگاه، استناد گسترده به «امنیت ملی» برای اعمال محدودیت‌های تجاری را خارج از حدود اختیارات اجرایی دانست.

واکنش چین

• دیپلماسی تجاری تهاجمی: پکن با پیگیری ده‌ها توافق آزاد تجاری و ارائه زیرساخت‌های دیجیتال و گمرکی نوین، می‌کوشد خود را در مرکز یک نظم چندجانبه جدید تثبیت کند.
• مصون‌سازی اقتصاد: هدف چین، مصون‌سازی اقتصاد ۱۹ تریلیون دلاری‌اش در برابر فشارهای آمریکاست.

با این حال، تردید شرکای تجاری و نگرانی از سیل کالاهای ارزان چینی، نشان می‌دهد مسیر اژدهای زرد برای تبدیل تهدید به فرصت، همچنان با موانع جدی روبه‌روست.