خبر کامل
نقش حیاتی و خاموش زنان در تاب‌آوری جامعه در دوران بحران
در روزهای پرتنش و بحرانی، زنان نقش محوری و اغلب خاموشی در حفظ ثبات و تاب‌آوری جامعه ایفا می‌کنند. دکتر زهرا عاصمی، فعال اجتماعی و پژوهشگر حوزه مسائل اجتماعی، در گفت‌وگو با ایسنا تأکید کرده است که با وجود سهم اندک در بازتاب‌های رسانه‌ای، زنان ستون‌های اصلی پیوستگی و آرامش جامعه به شمار می‌روند و بخش عمده بار روانی و اجتماعی ناپایداری‌ها را بر دوش می‌کشند.
نقش تعیین‌کننده زنان در خانواده
دکتر عاصمی با اشاره به اینکه بحران‌ها ساختارهای اقتصادی، روانی و معیشتی خانواده‌ها را دگرگون می‌کنند، بیان داشت: «وقتی زندگی روزمره تحت تأثیر تنش‌ها قرار می‌گیرد، اولین حلقه‌ای که برای حفظ ثبات وارد عمل می‌شود، خانواده است؛ و در این حلقه، نقش زنان نقشی تعیین‌کننده است.»
زنان با وجود فشارهای شخصی، تلاش می‌کنند محیط خانواده را از اضطراب دور نگه داشته و چرخه معمول زندگی را تداوم بخشند. آنها نه تنها مدیریت امور داخلی خانه را بر عهده دارند، بلکه با تأمین نیازهای اولیه، تنظیم روابط خانوادگی، مراقبت از کودکان و رسیدگی به سالمندان، نقش مهمی در کاهش تنش‌های روانی ایفا می‌کنند.
«اینکه یک خانواده در شرایط بحران بتواند همچنان عملکرد طبیعی خود را حفظ کند، بیش از هر چیز به مدیریت احساسی و روانی زنان وابسته است. زنان در چنین موقعیت‌هایی مانند سپری هستند که فشارهای بیرونی را کاهش می‌دهند و آرامش را به خانه برمی‌گردانند.»
همبستگی اجتماعی و تاب‌آوری جمعی
عاصمی در خصوص نقش زنان در همبستگی اجتماعی و ارتباطات محلی اظهار کرد: در روزهایی که جامعه با اضطراب‌های جمعی مواجه است، این زنان هستند که اغلب پیگیر وضعیت همسایگان، افراد آسیب‌پذیر و خانواده‌هایی با مشکلات معیشتی می‌شوند. آنها شبکه‌های کوچک اما مؤثری از حمایت اجتماعی شکل می‌دهند که در زمان بحران، نقش بسیار مهمی در آرام‌سازی فضای عمومی دارد.
زنان با ارتباط‌گیری فعال‌تر، حساسیت اجتماعی بیشتر و پیگیری وضعیت اطرافیان خود، به صورت طبیعی نوعی امنیت روانی ایجاد می‌کنند که می‌تواند در مقیاس بزرگ‌تر به تقویت تاب‌آوری جمعی منجر شود.
مسئولیت‌های چندلایه و فشارهای پنهان
ماهیت بحران‌ها باعث چندلایه شدن مسئولیت‌های زنان می‌شود. یک زن در بحبوحه بحران مجبور است همزمان چند نقش جدی را بر عهده بگیرد: از مدیریت اقتصادی خانواده گرفته تا مراقبت‌های احساسی، رسیدگی به امور کودکان، حفظ آرامش محیط خانه و حتی ایفای نقش پرستار برای اعضای بیمار یا سالمند.
عاصمی تأکید کرد: «زنانی که همزمان این مسئولیت‌ها را بر دوش می‌کشند، خود نیز در معرض فشارهای روانی و جسمی قرار دارند؛ اما به دلیل ساختار فرهنگی و اجتماعی جامعه، کمتر درباره این فشارها صحبت می‌شود و در بسیاری از موارد دیده نمی‌شود.»
تاب‌آوری زنان تصادفی نیست؛ بلکه نتیجه سال‌ها تجربه، تمرین مهارت‌های ارتباطی، انعطاف‌پذیری و احساس مسئولیت اجتماعی است که به آنها امکان می‌دهد در شرایط سخت نقشی کلیدی ایفا کنند.
تاب‌آوری زنان: از خانه تا جامعه
این پژوهشگر حوزه مسائل اجتماعی به مفهوم تاب‌آوری و ارتباط آن با نقش زنان اشاره کرد و افزود: تاب‌آوری اجتماعی مجموعه‌ای از مهارت‌ها و سازوکارهای درونی است که باعث می‌شود جامعه بتواند در برابر تنش‌ها مقاومت کند و مسیر خود را ادامه دهد. در این میان، زنان با توجه به مسئولیت‌هایی که در ساختار خانواده و اجتماع دارند، مهم‌ترین نیروهای شکل‌دهنده تاب‌آوری هستند.
- نگاه عاطفی: توانایی ایجاد محیطی امن و حمایتی.
- توانایی حل مسئله: یافتن راه‌حل‌های عملی در شرایط دشوار.
- قدرت مدیریت احساسات: کنترل هیجانات خود و دیگران.
- مراقبت‌گری: توجه به نیازهای اعضای خانواده و جامعه.
- مهارت در ایجاد ارتباطات انسانی: تقویت پیوندهای اجتماعی.
عاصمی با اشاره به اینکه این ظرفیت‌ها کمتر در رسانه‌ها بازتاب می‌یابد، گفت: در بسیاری از پوشش‌های خبری، تمرکز بر جنبه‌های رسمی بحران‌هاست؛ در حالی که بخش مهمی از مدیریت بحران در پشت صحنه و در دل خانواده‌ها انجام می‌شود. زنان در این میان بیشترین سهم را دارند، اما کمترین توجه رسانه‌ای نصیب آنها می‌شود.
انتقال ارزش‌های اجتماعی در بحران
یکی دیگر از کارکردهای مهم زنان در شرایط بحرانی، انتقال ارزش‌ها و الگوهای رفتاری به نسل‌های بعد است. کودکان در فضای خانه، تحت تأثیر مستقیم رفتار مادران خود قرار دارند. در زمان بحران، وقتی کودک شاهد آرامش مادر، مدیریت مناسب شرایط و رفتار منطقی اوست، همین الگو در ذهن کودک به عنوان روش مواجهه با سختی‌ها ثبت می‌شود.
این یعنی زنان در بحران‌ها نه تنها خانواده را حفظ می‌کنند، بلکه شیوه‌های تاب‌آوری را نیز به نسل بعد منتقل می‌کنند. شکل‌گیری فرهنگ مقاومت روانی و سازگاری با شرایط دشوار، بیش از آنکه از طریق آموزش رسمی ایجاد شود، در بستر خانواده و توسط زنان شکل می‌گیرد. مهارت‌هایی مانند صبر، مدیریت هیجان، کنترل خشم و امید به آینده، در بسیاری از موارد از مادران به فرزندان منتقل می‌شود و همین مهارت‌ها در آینده در سطح جامعه خود را نشان می‌دهد.
ضرورت حمایت از زنان در بحران‌ها
این پژوهشگر حوزه مسائل اجتماعی اظهار کرد: بخش مهمی از نقش زنان در بحران‌ها خاموش است؛ یعنی دیده نمی‌شود و درباره آن صحبت نمی‌شود، اما نبود آن می‌تواند آثار بسیار مخربی بر جامعه داشته باشد.
هر بحرانی، فارغ از ماهیتش، خانواده را دستخوش آسیب می‌کند؛ اما اگر زنان در این میان مدیریت احساسی و روانی خانواده را برعهده نگیرند، اثرات بحران می‌تواند تا سال‌ها ادامه پیدا کند و حتی ساختار اجتماعی را دچار گسست کند.
عاصمی بر ضرورت توجه سیاست‌گذاران به ظرفیت‌های زنان در مدیریت بحران‌های اجتماعی تأکید کرد و گفت: «سرمایه‌گذاری بر سلامت روانی و اجتماعی زنان، به معنای سرمایه‌گذاری بر پایداری جامعه است. اگر زنان توانمندتر، آموزش‌دیده‌تر و مورد حمایت بیشتری قرار گیرند، تاب‌آوری جمعی در برابر تنش‌ها به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.»
نقش زنان در شرایط بحرانی نه یک نقش فرعی، بلکه بخش اصلی سازوکار پایداری جامعه است. از مدیریت خانه و خانواده گرفته تا ایجاد همبستگی اجتماعی، از مراقبت‌های روانی تا انتقال ارزش‌های سازگارانه به نسل بعد، همه و همه نشان می‌دهد که زنان در خط مقدم حفظ ثبات اجتماعی قرار دارند.
توجه به این نقش‌ها، قدردانی از آنها و حمایت از زنان در شرایط دشوار، می‌تواند آینده‌ای مقاوم‌تر، آرام‌تر و پایدارتر برای جامعه رقم بزند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۰:۵۲ - ۱۴۰۵/۰۱/۲۷