جنگ و تغییر الگوی مصرف: کالاهای لوکس از سبد خرید مردم حذف شدند

رکود بی‌سابقه در بازار مواد غذایی و سوپرمارکتی

یکی از فروشندگان سوپرمارکت در مناطق مرکزی تهران از رکود بی‌سابقه در بازار خرید و فروش محصولات غذایی و سوپرمارکتی در طول بیش از یک ماه گذشته خبر می‌دهد. وی با اشاره به کاهش شدید تردد در مناطق مرکزی شهر پس از آغاز جنگ، اظهار داشت که حتی با اعلام آتش‌بس و بازگشت بسیاری از شرکت‌ها به فعالیت، تعداد مشتریان به سطح قبل بازنگشته است. این کاهش همزمان با افت شدید حجم خرید توسط مردم بوده است.

«بخش بزرگی از مشتریان ما را شاغلانی تشکیل می‌دهند که در این محدوده فعالیت دارند. با آغاز جنگ تردد در مناطق مرکزی شهر به شدت کاهش یافت؛ حتی هنوز هم با اعلام آتش‌بس و آغاز به‌کار بسیاری از شرکت‌ها، تعداد مشتریان ما به سطح قبل بازنگشته است. در این مدت از یک‌سو شاهد کاهش مشتریان و از سوی دیگر شاهد کاهش خرید توسط مردم بوده‌ایم.»

این فروشنده افزود که در ماه‌های اخیر، تقاضا برای خرید محصولاتی نظیر شکلات، بیسکویت، قهوه و نوشیدنی‌های خارجی به شدت کاهش یافته و این روند در هفته‌های اخیر تشدید شده است. همچنین، تقاضا برای ساندویچ‌های سرد کارخانه‌ای، قهوه‌های آماده ایرانی، چای با برندهای خارجی و حتی محصولاتی مانند چیپس و پفک نیز افت قابل توجهی داشته است.

تغییر سبد غذایی و کاهش کیفیت

بخش عمده این کاهش تقاضا به طبقات با درآمد پایین و متوسط جامعه مربوط می‌شود. انتظار می‌رود این وضعیت به افت کیفیت سبد غذایی برای بخش گسترده‌تری از مردم منجر شود. در چنین شرایطی، مردم در خرید محصولات پروتئینی و لبنیات محتاطانه‌تر عمل کرده و تمایل بیشتری به خرید حبوبات، سیب‌زمینی و برنج‌های ارزان‌قیمت پیدا خواهند کرد.

کاهش رستوران‌گردی و آسیب به بنگاه‌های اقتصادی

تغییر در الگوی مصرف برای طبقات مختلف اجتماعی تفاوت‌های جدی دارد. به عنوان مثال، بخش بزرگی از طبقه متوسط و جوانان که در سال‌های گذشته چندین وعده در هفته به رستوران و کافه مراجعه می‌کردند، اکنون با هدف مدیریت مصرف، سهم کمتری از درآمد خود را به خرید غذا از رستوران اختصاص می‌دهند. پیش‌بینی می‌شود که رستوران‌گردی در میان خانواده‌ها نیز کاهش یابد.

این پدیده عمدتاً به دلیل از دست دادن شغل یا احساس تزلزل در موقعیت شغلی بخش قابل توجهی از جوانان در هفته‌های گذشته است که آنها را به مدیریت هزینه‌ها سوق داده است. این مدیریت هزینه، تبعات منفی برای برخی بنگاه‌های اقتصادی به دنبال داشته و بسیاری از واحدهای تجاری را در معرض تعطیلی قرار خواهد داد.

کاهش خرید پوشاک و نگرانی فروشندگان

آثار و خسارات اقتصادی ناشی از جنگ، علاوه بر تغییر در الگوی مصرف محصولات خوراکی، بر سایر خریدهای مردم نیز تأثیر گذاشته است. در این شرایط، خرید انواع پوشاک نیز به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.

یک فروشنده پوشاک بچگانه در خیابان بهار تهران اظهار داشت که در دوره جنگ، بسیاری از مغازه‌ها به دلیل نگرانی از شرایط و رکود شدید بازار تعطیل بودند و عملاً فروش شب عید از دست رفت.

«در دوره جنگ بسیاری از مغازه‌ها تعطیل بودند، چرا که از یک‌سو نسبت به کار در شرایط جنگی نگران بودند و از سوی دیگر نیز بازار به شدت کساد بود. به این ترتیب فروش شب عید ما عملا از دست رفت.»

وی با اشاره به خلوتی مغازه‌ها در هفته‌های پایانی فروردین‌ماه، حتی پس از اعلام آتش‌بس، افزود: «با وجودی که زمان خرید لباس کودکانه برای فصل بهار آغاز شده، اما مشتریان بسیار محدود هستند. بخش بزرگی از فروشندگان این منطقه، پوشاک خارجی می‌فروشند که طبیعتاً به دلیل قیمت بالا، تقاضای آن کاهش یافته است. این در حالی است که نمی‌دانیم اگر کالاهای خود را بفروشیم، دیگر توان یا امکان جایگزینی همین کالاها با همین کیفیت را داریم یا خیر.»