محرومیت ۲۰ ماهه بازار مسکن از آمار رسمی قیمت | اقتصادی

بازار مسکن ایران، به ویژه برای خریداران مصرفی، بیش از ۲۰ ماه است که از دسترسی به آمار رسمی قیمت‌ها محروم مانده است. این «سکوت آماری» در شرایطی که روند غیررسمی قیمت‌ها عمدتاً کاهشی یا با ثبات همراه بوده، تصویری مبهم و نگران‌کننده از وضعیت بازار ارائه داده است.

پیامدهای نبود آمار رسمی

فعالان بازار مسکن و سیاستگذاران بخش ساختمان برای مدت ۲۰ ماه از «داده‌های رسمی قیمت ملک» بی‌بهره بوده‌اند. این عدم دسترسی به اطلاعات حیاتی، پیامدهای متعددی برای تصمیم‌سازان و بازیگران اصلی بازار معاملات مسکن به همراه داشته است.

تصمیم‌گیری با ابهام: سیاستگذاران بدون داده‌های قابل اتکا، قادر به اتخاذ تصمیمات مؤثر نیستند.
معاملات «چشم‌بسته»: خریداران مصرفی مجبور به انجام معاملات بدون اطلاعات دقیق از قیمت‌های واقعی هستند.
ایجاد فضای سوداگری: نبود شفافیت آماری، زمینه را برای «صحنه‌سازی» و القای شرایط تورمی توسط ذی‌نفعان فراهم می‌کند.

آخرین وضعیت انتشار آمار

آخرین باری که بانک مرکزی گزارش تحولات ماهانه بازار معاملات مسکن شهر تهران را منتشر کرد، مرداد سال ۱۴۰۳ بود. پیش از آن نیز، مرکز آمار ایران انتشار داده‌های مربوط به قیمت و معاملات مسکن در استان‌ها را متوقف کرده بود. از آن زمان به بعد، نبض غیررسمی قیمت آپارتمان در اکثر شهرها به مراتب «کندتر» از سال‌های جهش قیمت بوده است.

تغییر در ریسک‌های بازار

تغییر ماهیت ریسک‌های غیراقتصادی از سال ۱۴۰۳ به بعد، منجر به کاهش جذابیت «سرمایه‌گذاری ملکی» شد. همچنین، از آنجایی که «قدرت خرید مصرف‌کننده» سال‌ها پیش در بازار مسکن تضعیف شده بود، از نیمه دوم سال ۱۴۰۳ تا پاییز سال گذشته، بازار شاهد «کمترین رشد قیمت پیشنهادی فروشندگان» در مقایسه با سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ بود.

تأثیر بر خریداران و فروشندگان

عدم انتشار آمار رسمی «قیمت قطعی» یا همان «قیمت واحدهای مسکونی معامله‌شده» در یک سال و نیم اخیر، خریداران را در موقعیت دشواری قرار داده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند که این محرومیت از داده‌ها، حتی با وجود روند کاهشی تورم مسکن در غیاب آمار رسمی، به ضرر مصرف‌کننده تمام می‌شود.

«بازار غیرشفاف به لحاظ خلأ آمار باعث می‌شود در مقاطعی که پتانسیلی برای افزایش قیمت وجود ندارد، ذی‌نفعان تورم به صحنه‌سازی و القای شرایط تورمی رو بیاورند که این کاملا ضدهدف سیاستگذاران است.»

نوسان در قیمت پیشنهادی

در ۲۰ ماه گذشته، فعالان بازار مسکن برای کسب حداقل اطلاعات از وضعیت املاک، چاره‌ای جز مراجعه به «قیمت فروشنده‌ها» نداشتند. همواره در این بازار، اختلاف محسوسی بین «قیمت اولیه» فروشنده و «قیمت قطعی» معامله وجود دارد که این اختلاف در دوره‌های مختلف با نوسان همراه است.

در ماه‌های اخیر، به دلیل تعطیلی بازارها و شرایط ناشی از قطع یا محدودیت اینترنت، حجم فروشنده در بازار و سکوهای اعلام «قیمت فروشنده» تا یک‌هشتم شرایط طبیعی بازار سقوط کرد. این وضعیت باعث شد که سطح میانگین «قیمت پیشنهادی» به شدت تحت تأثیر خطای آماری ناشی از نرمال نبودن داده‌ها در محله‌ها و مناطق مختلف شهر تهران قرار گیرد.