هشدار متخصص قلب: افزایش مصرف دنبه و روغن‌های جامد، سلامت جامعه را تهدید می‌کند

در دهه‌های اخیر، افزایش آگاهی عمومی نسبت به نقش تغذیه در پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر، به‌ویژه بیماری‌های قلبی و عروقی، یکی از مهم‌ترین موفقیت‌های نظام‌های سلامت در سراسر جهان بوده است. این پیشرفت‌ها، با اصلاح الگوی مصرف چربی‌ها و حرکت به سمت روغن‌های مایع گیاهی، به کاهش چشمگیر سکته‌های قلبی و مغزی کمک کرده است. اما اکنون، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی البرز نسبت به روند نگران‌کننده‌ای هشدار می‌دهد: افزایش مجدد مصرف دنبه و روغن‌های نباتی جامد در جامعه.

بازگشت به عادت‌های پرخطر

دکتر علیرضا دهقان نیری، فوق تخصص قلب و آنژیوپلاستی، با ابراز نگرانی از این تغییر الگو، اظهار داشت که دلایلی همچون مسائل اقتصادی، دسترسی آسان‌تر و باورهای نادرست درباره «طبیعی بودن» چربی‌های حیوانی، منجر به افزایش مصرف دنبه و روغن‌های نباتی جامد در برخی خانواده‌ها و حتی مراکز تهیه و توزیع غذا شده است. این بازگشت به الگوهای تغذیه‌ای گذشته، می‌تواند دستاوردهای مهم سال‌های اخیر در پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی را تحت‌الشعاع قرار دهد.

خطرات علمی چربی‌های اشباع و ترانس

دکتر دهقان نیری تشریح کرد که از نظر علمی، چربی‌های حیوانی مانند دنبه سرشار از اسیدهای چرب اشباع هستند و مصرف بیش از حد آن‌ها باعث افزایش سطح کلسترول LDL (کلسترول بد) در خون می‌شود. وی افزود:

«روغن‌های نباتی جامد صنعتی نیز در بسیاری موارد حاوی اسیدهای چرب ترانس هستند که اثرات زیان‌بار آن‌ها بر سلامت قلب و عروق به‌خوبی اثبات شده است.»

این ترکیبات نه تنها LDL را افزایش می‌دهند، بلکه می‌توانند سطح HDL (کلسترول خوب) را نیز کاهش داده و روند ایجاد پلاک‌های آترواسکلروتیک در دیواره عروق را تسریع کنند.

• افزایش خطر بیماری‌های جدی: بیماری عروق کرونر، سکته قلبی، نارسایی قلبی و مرگ زودرس.
• افزایش التهاب سیستمیک: مقاومت به انسولین و افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲.

تصور نادرست از «طبیعی بودن»

رئیس پردیس دانشگاه و دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی البرز با اشاره به باورهای رایج، تأکید کرد که گاهی تصور می‌شود چون دنبه یا برخی چربی‌های حیوانی «سنتی» یا «طبیعی» هستند، مصرف آن‌ها بی‌خطر است. اما او این تصور را نادرست خواند و بیان کرد:

«معیار اصلی در سلامت تغذیه، ترکیب شیمیایی و اثرات متابولیک مواد غذایی است، نه صرفاً طبیعی بودن آن‌ها.»

شواهد علمی معتبر به وضوح نشان می‌دهد که مصرف مداوم چربی‌های اشباع و ترانس، صرف‌نظر از منبع آن‌ها، با افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی همراه است.

توصیه‌های کلیدی برای سلامت قلب

در مقابل، دکتر دهقان نیری استفاده از روغن‌های مایع گیاهی مانند روغن زیتون، کلزا، آفتابگردان و سایر روغن‌های دارای اسیدهای چرب غیراشباع را توصیه کرد. این روغن‌ها، به‌ویژه در قالب الگوهای غذایی سالم، می‌توانند به کاهش سطح کلسترول بد، بهبود عملکرد عروق و کاهش خطر بیماری‌های قلبی کمک کنند. همچنین، اصلاح روش‌های پخت‌وپز از جمله:

• کاهش مصرف روغن
• استفاده از روش‌هایی مانند بخارپز کردن
• آب‌پز کردن
• گریل کردن

نقش مهمی در ارتقای سلامت جامعه دارد.

سیاست‌گذاری سلامت و نقش رسانه‌ها

از منظر سیاست‌گذاری سلامت، تداوم آموزش‌های عمومی، تقویت نظارت بر کیفیت روغن‌های مصرفی در صنایع غذایی و تسهیل دسترسی مردم به گزینه‌های سالم و مقرون‌به‌صرفه ضروری است. دکتر دهقان نیری همچنین بر نقش کلیدی رسانه‌ها در آگاهی‌بخشی و اصلاح باورهای نادرست تأکید کرد.

در پایان، وی خاطرنشان کرد که حفظ سلامت قلب نیازمند توجه مستمر به سبک زندگی سالم است و بازگشت به الگوهای تغذیه‌ای پرخطر گذشته می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت فردی و بار بیماری‌ها در سطح جامعه به همراه داشته باشد. پیشگیری همچنان مؤثرترین، کم‌هزینه‌ترین و پایدارترین راهکار در مقابله با بیماری‌های قلبی و عروقی است.