هشدار جدی متخصصان: خطرات پنهان داروهای تزریقی لاغری و عوارض آن

در دنیای امروز که تناسب اندام و لاغری به دغدغه‌ای فراگیر تبدیل شده، مصرف خودسرانه داروهای تزریقی با وعده‌های کاهش وزن سریع، رو به افزایش است. اما آیا این «میان‌برها» به راستی بی‌خطرند؟ مسعود روشنی، استاد دانشگاه و رئیس پایش سلامت حوزه دانشگاهی، در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان نسبت به گسترش وسیع و توصیه‌های زیاد مصرف داروهای تزریقی داخلی و خارجی برای تناسب اندام یا لاغری هشدار داده است. وی تأکید می‌کند که هرچند این داروها ممکن است مجوز داشته باشند، اما این مجوز برای مصرف عام و خودسرانه نیست و می‌تواند مضرات جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

تجویز دارو، تنها در حوزه تخصص پزشکان

این محقق و فعال حوزه سلامت با اشاره به خطرات شیوع بی‌دلیل مصرف اینگونه داروها، بیان کرد که تجویز دارو صرفاً در حوزه تخصص پزشکان و بر اساس شرح حال مراجعین است. او افزود: «هدف در کاهش وزن را اگر شرایط آسیب‌های جدی مفصلی و قلبی عروقی بدانیم، این موضوع درمانی است که متخصصان تجویزهای لازم را انجام می‌دهند؛ اما اگر هدف تناسب اندام و سلامتی است، وضعیت کاملاً تغییر خواهد کرد، یعنی حوزه سلامت با مصرف دارو تضادی دارد که انکارناپذیر است.»

برچسب این محصولات در تمام برندها، فهرست تقریباً مشابهی از عوارض را نشان می‌دهد، اما در عمل، عوارض آمپول‌های لاغری متفاوت گزارش می‌شوند که دلایل متعددی دارد:

• ترکیبات متفاوت: برخی هورمونی و برخی ویتامینی هستند که عوارض متفاوتی دارند.
• ویژگی‌های فردی: سن، جنسیت، وزن و وضعیت سلامت مصرف‌کننده تأثیرگذار است.
• بیماری‌های زمینه‌ای: مصرف‌کنندگان داروهای قلبی، فشار خون، دیابت و غیره ممکن است عوارض غیرمنتظره‌ای را تجربه کنند.

وی تأکید کرد که بیماری‌های زمینه‌ای الگوی عوارض آمپول‌های لاغری را تغییر می‌دهند و تزریق این داروها در این بیماران لزوماً ممنوع نیست، به شرطی که همراه با ارزیابی دقیق، تنظیم دوز و پایش منظم باشد.

مهم‌ترین عوارض داروهای تزریقی لاغری مرتبط با بیماری‌های زمینه‌ای

۱. نوسان قند در بیماران دیابتی

آمپول‌های لاغری، به ویژه انواعی که بر اشتها و هورمون‌های گوارشی اثر می‌گذارند، می‌توانند باعث افت ناگهانی و شدید قند خون شوند. هم‌زمانی تزریق این آمپول‌ها با مصرف انسولین یا دیگر داروهای دیابت، شدت و سرعت این افت قند را به مراتب بیشتر و خطرناک‌تر می‌کند. این آمپول‌ها الگوی گرسنگی و برنامه غذایی بیمار دیابتی را برهم می‌زنند که عوارضی چون تهوع، استفراغ، افت شدید قند، سردرد، ضعف و سرگیجه را به همراه دارد.

۲. تپش قلب و افت فشار در بیماران قلبی

تزریق داروهای لاغری مانند آمپول ساکسندا برای افراد درگیر با بیماری‌های قلبی و سابقه فشار خون، آریتمی، سکته و نارسایی قلبی مشکل‌ساز است. کاهش وزن و تغییر متابولیسم اثر مستقیم بر عملکرد قلب دارد و می‌تواند منجر به تپش قلب، افت فشار، سرگیجه، حمله قلبی، خستگی و ضعف عمومی شود. تزریق آمپول لاغری به این افراد بدون نظارت پزشک و پایش علائم حیاتی، بسیار پرخطر است.

۳. تهوع در بیماران گوارشی و کبدی

کبد و کلیه بیمار و ضعیف، از عهده تخلیه ضایعات دارو برنمی‌آیند و این زمینه‌ساز مسمومیت دارویی است. ترکیبات آمپول‌های لاغری مثل آمپول ویکتوزا سیستم هضم را تحت تأثیر قرار داده و سرعت تخلیه معده را کاهش می‌دهند. این امر در بیماران گوارشی و کبدی با عوارضی چون تهوع، احساس پری، نفخ، سوزش معده، درد شکمی، یبوست، اسهال و یا کاهش تحمل غذا همراه می‌شود.

۴. اختلالات هورمونی در بیماران تیروئید

اگر فرآورده لاغری در بیماران تیروئید حاوی ترکیبات هورمونی باشد، اختلالات هورمونی و تیروئیدی شدت می‌گیرند. این بیماران باید آماده تحلیل عضلانی، تغییر متابولیسم، تنبلی تخمدان، نوسانات انرژی، نوسانات اشتها و تغییرات شدید وزن باشند. پاسخ بدن این بیماران به آمپول تزریقی اغلب غیرقابل پیش‌بینی است.

عوارض آمپول لاغری بر اساس سن

سن نیز یکی از دلایل اصلی تفاوت در عوارض آمپول‌های لاغری است. عملکرد گوارش، متابولیسم، هورمون‌ها و تطابق بدن با تغییر وزن در طول زندگی تغییر می‌کند.

عوارض در گروه سنی جوان

افراد جوان متابولیسم فعال‌تری دارند و بدن آنها سریع‌تر به دارو پاسخ می‌دهد. عوارض شایع در این گروه عبارتند از:

• تهوع، دل‌درد و اسهال بلافاصله پس از تزریق: به دلیل تأثیر بر مسیرهای عصبی اشتها و آهسته‌شدن روند هضم.
• بی‌حالی، ضعف و افت محسوس انرژی: ناشی از کاهش شدید اشتها و حذف وعده‌های غذایی.
• گاز اضافه در روده (نفخ، آروغ و باد معده): به دلیل ماندگاری طولانی‌مدت غذا و تخمیر آن.
• تغییر طعم‌ها و خشکی دهان: تأثیر بر جوانه‌های چشایی و کم‌آبی بدن.
• واکنش‌های حساسیتی در محل تزریق: شامل ورم، خارش، بثورات پوستی و در موارد شدیدتر مشکلات بلع یا تنفس.
• بی‌اشتهایی شدید و نگران‌کننده: منجر به سوءهاضمه، ضعف بدنی، ریزش مو و کاهش توده عضلانی.

عوارض در میان‌سالان (بالای ۴۰ سال)

میان‌سالی دوران سوخت‌وساز کمتر و شروع بیماری‌های زمینه‌ای است که شدت و نوع عوارض آمپول‌های لاغری را متفاوت می‌کند:

• بازگشت یا تشدید بیماری‌های زمینه‌ای: افزایش یا افت شدید قند در دیابتی‌ها، افزایش یا افت فشار در افراد مستعد و تشدید مشکلات قلبی.
• تشدید مشکلات گوارشی: حرکات کند روده و توانایی کمتر کبد و کلیه برای دفع دارو، منجر به یبوست مزمن و درد شکمی طولانی‌مدت.
• التهاب ناگهانی لوزالمعده: خطر اختلالات صفراوی و مشکلات پانکراس در میان‌سالی به اوج می‌رسد که می‌تواند عوارضی چون درد شدید شکم، تهوع، استفراغ مداوم، تب، ضعف عمومی و یرقان را در پی داشته باشد.
• هیپوگلیسمی (افت شدید قند): میان‌سالان مبتلا به دیابت نوع ۲، به ویژه تحت درمان با داروهای دیابت، در معرض خطر جدی افت قند قرار دارند که با سرگیجه، تاری دید، اضطراب و تپش قلب همراه است.
• آتروفی یا از دست دادن بافت ماهیچه‌ای بدن: ضعف متابولیسم پایه و کاهش ترشح هورمون‌های آنابولیک منجر به تحلیل عضلات و ضعف بدنی می‌شود.
• تشدید بیماری‌های قلبی: برخی ترکیبات آمپول‌های لاغری ریسک آریتمی، فشار خون و سکته قلبی را در میان‌سالان بالا می‌برند.

راهکار نهایی: رژیم غذایی، ورزش و صبر

دکتر مسعود روشنی در پایان با بیان اینکه هدف از لاغری باید در راستای ارتقاء سلامتی باشد، اشاره کرد که متاسفانه بسیاری به دنبال میانبری برای پرخوری و لاغری همزمان هستند. او تأکید کرد که کوتاه‌ترین و سالم‌ترین راه برای رسیدن به تناسب اندام و سلامتی، ترکیبی از رژیم غذایی سلامت‌محور، ورزش و فعالیت‌های بدنی مستمر، و صبر است.