بازگشایی بازار سهام؛ شروط، سناریوها و دغدغه‌های کارشناسان

توقف بازار سهام و چشم‌انداز بازگشایی

از تاریخ ۹ اسفندماه، همزمان با آغاز حملات رژیم صهیونیستی و ارتش آمریکا به کشور، فعالیت بازار سرمایه متوقف شد. اگرچه معاملات ابزارهای مختلف بازار به تدریج از سر گرفته شده‌اند، اما معاملات بازار سهام همچنان متوقف مانده است. این توقف، نگرانی‌های بسیاری را در میان سهامداران و فعالان اقتصادی ایجاد کرده و بحث بر سر شروط و زمان بازگشایی بازار سهام به یکی از موضوعات اصلی محافل اقتصادی تبدیل شده است.

دیدگاه سازمان بورس درباره بازگشایی

سازمان بورس و اوراق بهادار، ضمن اعلام عدم مخالفت با بازگشایی بازار سهام، بر لزوم رعایت منافع سهامداران و ملاحظات سایر مراجع تاکید دارد. معصومی خانقاه، مدیر نظارت بر بورس‌ها، اظهار داشته است که سازمان برنامه جامعی برای بازگشایی دارد و از این اقدام حمایت می‌کند، مشروط بر اینکه تمامی جوانب امر در نظر گرفته شود.

سناریوهای پیش روی بازار سرمایه

صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، سه سناریوی اصلی را برای آینده بازار سرمایه مطرح کرده است:

• سناریوی اول: شروع مجدد و تشدید جنگ.
• سناریوی دوم: دستیابی به توافق منجر به صلح.
• سناریوی سوم: تداوم وضعیت فعلی که چالش‌برانگیزتر از دو سناریوی دیگر است.

شروط اصلی بازگشایی بازار سهام

رئیس سازمان بورس همچنین به جلسات متعدد برگزار شده پیش از عید برای بازگشایی بازار اشاره کرد و گفت که علاقه‌مند بودند فعالیت بازار سهام از هفته سوم اسفند ۱۴۰۴ از سر گرفته شود، اما چند موضوع اساسی باید روشن می‌شد که همچنان در دست پیگیری هستند. مهم‌ترین این شروط عبارتند از:

• افشای اطلاعات: سرمایه‌گذاران باید تصویر روشنی از وضعیت شرکت‌ها برای تصمیم‌گیری داشته باشند. بخش قابل توجهی از بازار هنوز افشای حداقلی اطلاعات را انجام نداده‌اند و این موضوع در حال پیگیری است. برخی ناشران به دلیل ابهامات اساسی در پیش‌بینی وضعیت آینده، از افشای کامل اطلاعات خودداری کرده‌اند.
• بسته حمایتی: جنگ ۱۲ روزه درس‌هایی برای بازار به همراه داشته است. تدوین یک بسته حمایتی جامع با استفاده از تجربیات گذشته در دستور کار قرار دارد. عملیاتی شدن این بسته نیازمند هماهنگی با بخش‌های مختلف اقتصادی از جمله بانک مرکزی است که مذاکرات مربوط به آن در حال انجام است.

نظرات کارشناسان بازار سرمایه

کارشناسان بازار سرمایه نیز بر لزوم همراهی بازگشایی بازار سهام با مجموعه‌ای از الزامات تاکید دارند.

شفافیت اطلاعاتی و نقدشوندگی

محمد خبری‌زاده، کارشناس بازار سرمایه، بر اهمیت شفافیت اطلاعاتی تاکید کرده و معتقد است که بازگشایی بازار بدون شفافیت کامل و صرفاً با حمایت‌های مقطعی، می‌تواند به سهامداران خرد آسیب برساند. او همچنین به نگرانی فعالان بازار درباره نقدشوندگی اشاره کرد و گفت که حتی پس از بازگشایی نیز ممکن است این ریسک در ذهن سرمایه‌گذاران باقی بماند و پول زیادی به سمت بازار سرمایه سرازیر نشود.

«در جریان جنگ، شرکت‌ها چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم آسیب‌هایی دیده‌اند. بازگشایی بازار بدون شفافیت و بدون منابع حمایتی می‌تواند فشار فروش را تشدید کند.»

خبری‌زاده افزود که در شرایط ابهام، نیاز به منابع حمایتی دوچندان می‌شود، زیرا سهامداران معمولاً بدترین سناریو را در نظر می‌گیرند و نیاز به منابع مالی و حمایتی را چند برابر برآورد می‌کنند. او هشدار داد که اگر منابع مالی تزریق نشود، بازار می‌تواند وارد فاز فروش‌های سنگین شود و حتی نمادهایی که آسیبی ندیده‌اند نیز تحت تاثیر قرار گیرند.

اهمیت شفاف‌سازی در شرایط بلاتکلیفی

علی تیموری، دیگر کارشناس بازار سرمایه، نیز معتقد است که پاسخ به پرسش بازگشایی یا عدم بازگشایی بازار، ساده نیست. او با وجود تمایل به بازگشایی، تاکید کرد که این اقدام باید با الزامات خاصی همراه باشد تا از رفتارهای هیجانی و بروز «پنیک» جلوگیری شود.

«در وضعیتی قرار داریم که نه می‌توان آن را صلح دانست و نه جنگ. این بلاتکلیفی، ریسک سیستماتیک قابل‌توجهی را به بازار تحمیل کرده است.»

تیموری در این شرایط، اهمیت شفاف‌سازی شرکت‌ها را دوچندان دانست، زیرا برخی شرکت‌ها مستقیماً آسیب دیده‌اند، برخی غیرمستقیم متاثر شده‌اند و برخی نیز صرفاً از فضای کلان اقتصاد تاثیر پذیرفته‌اند.

نتیجه‌گیری: مسیر بازگشایی بازار سهام

بازگشایی بازار سهام در شرایط کنونی مستلزم شفاف‌سازی کامل اطلاعات شرکت‌ها و فراهم شدن منابع حمایتی کافی است. کارشناسان بر این باورند که بدون این الزامات، احتمال شکل‌گیری فشار فروش و رفتارهای هیجانی در بازار وجود دارد. بنابراین، بازگشایی موفق بازار منوط به ایجاد شفافیت اطلاعاتی و تامین نقدینگی برای حفظ اعتماد سهامداران خواهد بود.