جزئیات افزایش قیمت بلیت قطار؛ رشد ۵۱ درصدی نرخ‌ها نسبت به سال گذشته

بخش حمل‌ونقل ریلی کشور با تصویب مراجع قانونی دستخوش موج جدیدی از افزایش تعرفه‌ها شده است؛ تصمیمی که در پی جهش هزینه‌های نگهداری ناوگان و نوسانات اقتصادی، سبد هزینه‌های سفر خانوارها را تحت تأثیر مستقیم قرار می‌دهد.

ابعاد و میزان افزایش قیمت بلیت قطار

بر اساس مصوبات شورای عالی هماهنگی ترابری کشور، نرخ بلیت قطارهای مسافری در گام جدید ۲۱ درصد افزایش یافته است. این تصمیم در امتداد رشد ۲۵ درصدی پیشین، مجموع رشد سالانه قیمت‌ها را به حدود ۵۱ درصد رسانده است. هدف از این تعدیل قیمت، جلوگیری از زیان‌دهی شدید شرکت‌های ریلی در عین کنترل فشارهای تورمی بر مسافران عنوان شده است.

نرخ‌های مصوب جدید به‌صورت سراسری در سامانه‌های فروش اعمال شده و تمامی خطوط بین‌شهری را در بر گرفته است؛ با این حال، قطارهای حومه‌ای به‌دلیل سیاست‌های حمایتی دولت، از شمول این گرانی معاف شده‌اند.

تغییرات قیمتی بر پایه کلاس‌بندی قطارها

تغییرات اخیر به‌صورت یکدست بر همه سطوح خدماتی اعمال نشده است:

• قطارهای ۵ ستاره لوکس: با توجه به ارائه خدمات ویژه هتلینگ و خروج از شمول نرخ‌گذاری عمومی، افزایش قیمتی در حدود ۳۰ درصد را تجربه کرده‌اند.
• قطارهای کوپه‌ای ۴ و ۳ ستاره: به‌عنوان پرتقاضاترین بخش ناوگان، مشمول افزایش مصوب ۲۱ درصدی شده‌اند.
• قطارهای سالنی و اتوبوسی: با وجود افزایش ۲۱ درصدی، کماکان کمترین هزینه سفر را در شبکه ریلی به خود اختصاص داده‌اند.

جدول مقایسه قیمت بلیت قطار در سال‌های گذشته و جاری

برای بررسی دقیق‌تر ابعاد مالی این تغییرات، جدول مقایسه‌ای میانگین تعرفه‌ها تنظیم شده است:

دلایل اصلی تعدیل نرخ‌ها در شبکه ریلی

کارشناسان و فعالان بخش ریلی عوامل متعددی را در بالا رفتن هزینه‌های تمام‌شده خدمات دخیل می‌دانند:

• وابستگی به نرخ ارز: وارداتی بودن نزدیک به ۳۰ درصد از تجهیزات حساس مانند چرخ‌ها، سیستم‌های ترمز و قطعات فنی، هزینه‌های تعمیرات اساسی را به‌شدت افزایش داده است.
• رشد هزینه‌های پرسنلی: افزایش بیش از ۵۰ درصدی دستمزدها، بار مالی سنگینی را به بخش اداری و فنی شرکت‌ها تحمیل کرده است.
• فرسودگی ناوگان: بالا رفتن سن ناوگان ریلی باعث چندبرابر شدن هزینه‌های نگهداری دوره‌ای و کاهش بهره‌وری شده است.
• تورم عمومی خدمات: رشد هزینه‌های پذیرایی و خدمات ایستگاهی مسافران نیز از دیگر عوامل مؤثر در این افزایش بوده است.

با وجود تعدیل‌های انجام‌شده، فعالان حمل‌ونقل ریلی معتقدند قیمت‌های جدید همچنان نزدیک به نقطه سر‌به‌سر هزینه‌هاست؛ با این حال، افزایش مجدد نرخ‌ها تا پایان فصول پرتردد پیش‌بینی نمی‌شود.