تحلیل بازار خرده‌فروشی ایران؛ جهش ۵۲ درصدی ارزش در برابر ایست مصرف

تحلیل‌های آماری جدید از بازار خرده‌فروشی ایران نشان می‌دهد که حجم مصرف کالاهای تندمصرف تغییر چندانی نکرده، اما ارزش ریالی این بازار به‌دلیل تورم با رشد ۵۲ درصدی همراه شده است.

شکاف میان رشد ریالی و مصرف واقعی در بازار خرده‌فروشی ایران

بررسی‌های داده‌محور نشان می‌دهد که نوسانات ماه‌های اخیر اگرچه ارزش مالی دادوستدها را به شکل چشمگیری متورم کرده، اما مصرف فیزیکی جامعه دست‌نخورده باقی مانده است. در واقع، کل حجم فروش کالاهای مصرفی در کشور تنها ۰.۲ درصد تغییر داشته، در حالی که گردش مالی همان کالاها رشدی معادل ۵۲ درصد را تجربه کرده است.

این آمار حاکی از آن است که خانوارها برای تأمین همان سبد پیشین ناچار به صرف بودجه بسیار بیشتری شده‌اند. همچنین بازار پس از شوک‌های اولیه در زمستان، در نخستین ماه‌های سال توانست سطح تقاضای فیزیکی خود را بازیابی کند.

تغییر الگوی خرید و پیشتازی سبد خوراکی

یکی از بارزترین پدیده‌ها در تحولات اخیر، تغییر وزن گروه‌های کالایی مختلف در مخارج مردم است. سهم گروه مواد غذایی از کل ارزش بازار خرده‌فروشی ایران از ۱۷ درصد به بیش از ۲۴ درصد افزایش یافته است.

«تقریباً در تمام بخش‌ها رشد قیمت رخ داده، اما در بخش خوراکی تورم پایدارتر و شدیدتر بوده و افزایشی در حدود ۳۷ درصد ثبت شده است.»

بررسی شاخص کالاهای اساسی و رفتار مصرف‌کنندگان، جزئیات مهمی را درباره کالاهای مختلف آشکار می‌کند:

• روغن خوراکی: در حالی که حجم مصرف واقعی ۸.۶ درصد افت کرده، ارزش فروش ریالی آن با جهش ۱۶۵ درصدی روبه‌رو شده است.
• آب آشامیدنی بسته‌بندی: با توجه به ضرورت ذخیره‌سازی، فروش حجمی این محصول با ۸ درصد رشد بالاترین افزایش مصرف را تجربه کرد.
• محصولات سلولزی و بهداشتی: اقلام ضروری نظیر پوشک کودک در برابر افت تقاضا بیشترین پایداری را نشان دادند.

ثبات در تأمین و چالش نوسان مداوم قیمت‌ها

پیمایش‌های صورت‌گرفته از صدها واحد فروشگاهی در سطح کشور آشکار می‌سازد که مشکل اصلی توزیع‌کنندگان نه فقدان اقلام، بلکه عدم قطعیت در برچسب‌های قیمتی بوده است. حدود ۵۵ درصد از فروشگاه‌ها تأکید کرده‌اند که در دریافت محموله‌ها با بن‌بست مواجه نبوده‌اند، اما حدود ۸۰ درصد از بی‌ثباتی مداوم قیمت در محصولاتی نظیر لبنیات ابراز نگرانی کرده‌اند.

از سوی دیگر، زیرساخت کالابرگ الکترونیک در بیش از نیمی از فروشگاه‌های خرد فعال نبوده و در سایر واحدها نیز تأثیر چشمگیری بر رونق فروش ثبت نکرده است.

در نهایت، وضعیت کنونی نشان می‌دهد که خریداران ایرانی مصرف پایه‌ای خود را حفظ کرده‌اند، اما با بازچینی سبد هزینه‌ها، بخش اعظم درآمد خود را به تأمین نیازهای زیستی اختصاص داده‌اند.