تشدید بحران زیان ایران‌خودرو در بهار ۱۴۰۵؛ ثبت افت ۱۵ درصدی تولید

زیان ایران‌خودرو در نخستین فصل از سال ۱۴۰۵ با شتابی نگران‌کننده گسترش یافته و کارنامه مالی این مجموعه نشان می‌دهد که انتقال سکان مدیریتی به بخش خصوصی نیز نتوانسته گرهی از بحران‌های انباشته باز کند.

کالبدشکافی صورت‌های مالی و جهش چشمگیر زیان ایران‌خودرو

بررسی عملکرد مالی منتهی به پایان خرداد ۱۴۰۵ آشکار می‌کند که چالش‌های ساختاری در تمام سطوح درآمدی و هزینه‌ای ریشه دوانده‌اند. بهای تمام‌شده تولید و عرضه خودرو حدود ۹.۱ درصد فراتر از درآمدهای عملیاتی ثبت شده که نشان‌دهنده زیان‌دهی مستقیم در فرایند اصلی تولید است.

با اضافه شدن مخارج توزیع، اداری و عمومی، این کسری به ۱۶.۹ درصد درآمدها می‌رسد. در نهایت، با اعمال هزینه‌های سنگین مالی، رقم زیان خالص به آستانه ۲۹ درصد کل درآمدهای عملیاتی رسیده است.

شکاف عمیق هزینه‌های تولید در برابر درآمدهای عملیاتی

داده‌های مقایسه‌ای حاکی از آن است که ریشه اصلی تعمیق زیان ایران‌خودرو، ناترازی شدید میان نرخ رشد هزینه‌ها و درآمدهاست. در حالی که درآمدهای حاصل از عملیات با رشدی ۲۴ درصدی از ۹۱۹ هزار و ۴۸۶ میلیارد ریال به بیش از یک میلیون و ۱۳۹ هزار میلیارد ریال رسیده، بهای تمام‌شده تولید افزایشی ۳۵ درصدی را تجربه کرده است.

وجود فاصله ۱۱ درصدی میان رشد هزینه‌های تولید و رشد فروش، سودآوری بنگاه را به‌طور کامل فلج کرده و افزایش هزینه‌ها با سرعتی بالاتر از درآمدها در حال پیشروی است.

افت تولید در کنار رشد اسمی درآمدهای ناشی از تورم

آمارهای فصلی نشان می‌دهد تیراژ محصولات از ۱۱۸ هزار و ۵۳۲ دستگاه در بهار ۱۴۰۴ به ۱۰۰ هزار و ۶۸۵ دستگاه تقلیل یافته که افتی معادل ۱۵ درصد را نشان می‌دهد. این کاهش تولید در کنار رشد اسمی درآمدها، اثبات می‌کند که ارقام افزایشی فروش صرفاً متأثر از تورم و گرانی قیمت پایه خودروها بوده و پیشرفتی در بهره‌وری واقعی حاصل نشده است.

در این بازه زمانی، زیان خالص از ۹۵ هزار و ۴۴۵ میلیارد ریال به ۲۲۴ هزار و ۸۰۳ میلیارد ریال جهش یافته و زیان ثبت‌شده برای هر سهم نیز از ۳۷ ریال به ۸۸ ریال رسیده است.

چالش‌های خصوصی‌سازی و دورنمای مبهم بزرگ‌ترین خودروساز

واگذاری مدیریت به کنسرسیوم بخش خصوصی با وعده اصلاح ساختارها و جهش بهره‌وری همراه بود، اما ارقام فصل بهار نشان می‌دهد نه تنها گشایشی در مهار هزینه‌ها رخ نداده، بلکه فشار زیان‌دهی بر دوش سهامداران سنگین‌تر شده است.

بررسی دقیق کارنامه مالی سه ماهه ابتدایی سال مشخص می‌سازد که بدون اصلاح بنیادین ساختار هزینه‌ای و بهبود بهره‌وری، مهار زیان ایران‌خودرو تنها از مسیر افزایش اسمی قیمت‌ها غیرممکن خواهد بود.