ویتامین B12 و سرطان؛ آیا این ویتامین باعث بیماری می‌شود یا نشانه‌ای از آن است؟

پژوهشگران در بررسی‌های جدید خود به رابطه‌ای مبهم و پیچیده میان سطح ویتامین B12 و بروز انواع سرطان‌ها پی برده‌اند؛ موضوعی که پرسش مهمی را در جامعه علمی ایجاد کرده است: آیا این ویتامین عاملی برای بروز بیماری است یا صرفاً پیامد فرآیندهای پاتولوژیک بدن محسوب می‌شود؟

نقش حیاتی ویتامین B12 در عملکرد بدن

ویتامین B12 یا همان کوبالامین، یکی از عناصر ضروری برای حفظ سلامت سیستم عصبی و تولید گلبول‌های قرمز است. این ماده در فرآیندهای بنیادین بدن نقش ایفا می‌کند:

• ساخت و ترمیم زنجیره‌های DNA
• حفظ غلاف میلین برای محافظت از اعصاب
• متابولیسم اسیدهای آمینه و چربی‌ها

منابع اصلی این ویتامین شامل مواد حیوانی نظیر گوشت، ماهی و لبنیات است. به دلیل نبود منابع گیاهی قابل‌اتکا، گیاه‌خواران همواره با خطر کمبود این عنصر روبرو هستند.

پارادوکس سطح خون و خطر ابتلا به سرطان

برخی مطالعات نشان داده‌اند که در بیماران مبتلا به سرطان‌های ریه، پستان و روده بزرگ، سطح ویتامین B12 در خون به طور غیرعادی بالا است. با این حال، دانشمندان هشدار می‌دهند که این افزایش سطح، لزوماً ناشی از مصرف بیش از حد مکمل‌ها نیست.

«بالا بودن سطح B12 در آزمایش خون می‌تواند ناشی از تغییر در نحوه ذخیره و جابه‌جایی این ویتامین توسط تومورها باشد، نه لزوماً مصرف زیاد آن.»

در واقع، پدیده‌ای به نام علیت معکوس مطرح است؛ یعنی خودِ سرطان با تولید پروتئین‌های انتقال‌دهنده خاص، باعث بالا رفتن سطح این ویتامین در خون می‌شود.

یافته‌های پژوهشی و تحلیل وضعیت سلامت

بررسی‌های انجام شده در سال‌های اخیر نتایج متناقضی را ارائه داده‌اند که در جدول زیر خلاصه شده است:

در مطالعه‌ای که بر روی هزاران بیمار انجام شد، مشخص گردید افرادی با سطح بسیار بالای B12، با احتمال بیشتری با متاستاز و مراحل پیشرفته بیماری مواجه هستند. با این حال، محققان تاکید دارند که این موضوع بیشتر یک نشانگر شدت بیماری است تا یک عامل ایجادکننده.

نتیجه‌گیری نهایی

در مجموع، علم هنوز نمی‌تواند با قطعیت بگوید که ویتامین B12 باعث پیشرفت سرطان می‌شود یا خیر. در حالی که کمبود آن می‌تواند منجر به اختلالات ژنتیکی شود، بالا بودن سطح آن در خون نیز می‌تواند صرفاً بازتابی از وضعیت پیشرفته بیماری باشد. احتیاط در مصرف مکمل‌ها و توجه به رژیم غذایی متوازن، همچنان بهترین راهکار برای حفظ سلامت است.