نان سنگک در فهرست میراث ناملموس ایران ثبت شد؛ هدف بعدی یونسکو است

نان سنگک، به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین و محبوب‌ترین نمادهای فرهنگ غذایی ایران، رسماً در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید؛ اقدامی که گام نخست در مسیر جهانی‌سازی این میراث فرهنگی و معرفی آن به جهانیان تلقی می‌شود.

ثبت رسمی نان سنگک در فهرست میراث ناملموس

مدیرکل ثبت آثار ملی و جهانی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اعلام کرد که پرونده نان سنگک پس از طی مراحل کارشناسی دقیق در شورای ملی ثبت آثار ناملموس، با موفقیت به ثبت رسیده است. این تصمیم با هدف صیانت از حافظه تاریخی، دانش بومی و هویت غذایی ایرانیان اتخاذ شده است.

علیرضا ایزدی در این باره تصریح کرد: "ثبت این عنصر فرهنگی، پاسداری از دانش و مهارتی است که طی نسل‌ها در زندگی روزمره مردم ایرانی حضور داشته و بخشی از فرهنگ عمومی جامعه را شکل می‌دهد."

ریشه‌های تاریخی و اسناد مکتوب

بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که نان سنگک پیشینه‌ای بسیار کهن دارد. یکی از مهم‌ترین مستندات مکتوب، فرهنگ لغات «برهان قاطع» اثر خلف تبریزی است که در سال ۱۰۶۲ هجری قمری، این نان را به عنوان نوعی نان که روی سنگریزه‌های گرم پخته می‌شود، معرفی کرده است.

• دوره ساسانی: برخی روایت‌های شفاهی، قدمت این شیوه پخت را به دوران ساسانی نسبت می‌دهند.
• شواهد باستان‌شناسی: کشف بقایای یک نانوایی سنتی شامل تنور و سنگریزه‌های مخصوص در ورامین، استمرار این سنت را تایید می‌کند.
• روایات تاریخی: در برخی منابع، به آشنایی یا عدم آشنایی سپاهیان با این نوع نان در دوران‌های مختلف اشاره شده است.

از طراحی شیخ بهایی تا ثبت جهانی در یونسکو

در میان روایت‌های مشهور، طراحی تنورهای سنگکی به شیخ بهایی در دوران صفوی نسبت داده شده است؛ هرچند مهم‌ترین نکته، استمرار اصول این شیوه پخت در نانوایی‌های امروزی است.

"هدف ما از ثبت ملی، فراهم کردن زمینه برای معرفی این میراث در مجامع بین‌المللی و تلاش برای ثبت جهانی نان سنگک در فهرست یونسکو است."

این فرآیند نیازمند همکاری نزدیک میان پژوهشگران، نانوایان سنتی و نهادهای دولتی برای مستندسازی دقیق دانش و مهارت‌های مرتبط با پخت این نان است.

نتیجه‌گیری

ثبت ملی نان سنگک تنها یک نام‌گذاری اداری نیست، بلکه آغاز مسیری برای حفظ هویت ملی و حمایت از استادکاران و حاملان این دانش سنتی است تا این میراث زنده برای نسل‌های آینده حفظ شود.