مستند «مشت‌زنی در رینگ ترجمه»؛ بازخوانی زندگی ذبیح‌الله منصوری

در نشست اخیر «شب‌های مستند» خانه سینما، ابعاد تازه‌ای از زندگی و میراث ذبیح‌الله منصوری، یکی از تأثیرگذارترین مترجمان و مولف‌های تاریخ نشر ایران، از طریق مستند جدیدی با عنوان «مشت‌زنی در رینگ ترجمه» بازخوانی شد.

بازخوانی میراث ذبیح‌الله منصوری در سینمای مستند

مستند ساخته حنیف شهپرراد، با نگاهی پژوهش‌محور به زندگی این شخصیت جنجالی و محبوب پرداخته است. در این نشست که با حضور عوامل فیلم برگزار شد، منتقد سینمایی مهرداد فراهانی تأکید کرد که این اثر، فراتر از یک روایت ساده، پیوندی میان ادبیات و سینما برقرار می‌کند. او با اشاره به تأثیر عمیق ذبیح‌الله منصوری بر نسل‌های مختلف، وی را عاملی برای شعله‌ور شدن تخیل خواند.

رضا بهبودی، بازیگر مطرح تئاتر، مسئولیت بازنمایی چهره و شخصیت این مترجم بزرگ را بر عهده داشته است. انتخاب او با توجه به شباهت‌های ظاهری و شناخت عمیق از نوشته‌های منصوری صورت گرفته تا بتوان فضای روحی این شخصیت را به درستی منتقل کرد.

چالش‌های آرشیوی و فرآیند پژوهش

یکی از نکات قابل توجه در جریان تولید این مستند، دشواری‌های مربوط به یافتن منابع تصویری بود. آریان عطارپور، تهیه‌کننده فیلم، از تلاش‌های بی‌ثمر برای دسترسی به تنها تصویر متحرک موجود از منصوری در مراسم بزرگداشت سال ۱۳۴۸ خبر داد. وی خاطرنشان کرد که با وجود تلاش برای بازیابی این گنجینه از آرشیو صداوسیما، دسترسی به آن میسر نشد.

"کار کردن درباره یک مترجم، به دلیل ابعاد چندگانه شخصیت او، فرآیندی پیچیده و دشوار است."

عطارپور همچنین به استفاده از آرشیو‌های آمبیانسی و همکاری با متخصصان برای غنای بصری اثر اشاره کرد تا تجربه‌ای ملموس از فضای تاریخی ارائه شود.

موسیقی؛ بازسازی طنین تاریخ

شاهین اشرفیان، آهنگساز اثر، در مورد رویکرد موسیقایی فیلم توضیح داد. او با هدف نمایش وجوه مختلف شخصیتی منصوری، از سازهایی استفاده کرده که همزمان بازتاب‌دهنده شیطنت و عمق انسانی او باشند. موسیقی این مستند تلاش کرده است تا صدایی اصیل و مرتبط با تاریخ را به گوش مخاطب برساند.

در نهایت، مستند «مشت‌زنی در رینگ ترجمه» تلاش می‌کند تا جای خالی روایت سینمایی از زندگی یکی از ستون‌های اصلی دنیای ترجمه و نشر ایران را پر کند و میراث او را برای نسل‌های آینده تثبیت نماید.