بازار طلا و ارز تحت تأثیر پولشویی؛ ضرورت تقویت حکمرانی ریال

بازار طلا و ارز در اقتصاد ایران همواره به عنوان نخستین شاخص واکنش به شوک‌های خارجی و انتظارات تورمی عمل کرده است؛ اما گزارش‌های اخیر نشان‌دهنده ابعاد نگران‌کننده تبدیل شدن شبکه‌های پرداخت به کانال‌های اصلی ورود وجوه غیرقانونی و پولشویی است.

نفوذ جریان‌های مالی غیرقانونی در بازار دارایی‌ها

شواهد میدانی نشان می‌دهد که سودجویان و مجرمان با سوءاستفاده از نوسانات بازار، به دنبال تطهیر وجوه خود هستند. برای نمونه، در پرونده‌ای در هرمزگان، بیش از ۱۱۴ میلیارد تومان پول حاصل از قاچاق گازوئیل از طریق خرید طلا و ارز تطهیر شده است. همچنین در کهگیلویه و بویراحمد، باندهای فیشینگ با استفاده از دستگاه‌های کارتخوان، وجوه سرقتی را به سکه و طلا تبدیل می‌کردند.

مقیاس این پدیده بسیار فراتر از موارد جزئی است. آمارهای رسمی حاکی از اقدامات زیر است:

• مسدودسازی حساب‌ها: محدودیت برای بیش از ۲۵۰ فعال بازار طلا با حجم تراکنش ۲۱۰ هزار میلیارد تومان.
• پرونده‌های ارجاعی: ارجاع ۲۷۱ پرونده با مجموع ۳۰۰ هزار میلیارد تومان تراکنش مشکوک به مراجع قضایی.
• اقدامات انضباطی: اعمال محدودیت برای ۵۷ مظنون به پولشویی در حوزه فلزات گرانبها.

استراتژی حکمرانی ریال برای مقابله با پولشویی

با توجه به اینکه نسبت اسکناس در گردش به حجم پول (M2) در ایران به ۱.۳ درصد رسیده است، پتانسیل بالایی برای رصد دقیق جریان‌های مالی وجود دارد. متخصصان بر این باورند که بانک مرکزی باید از رویکرد «کشف پس از وقوع» به سمت حکمرانی پیشگیرانه حرکت کند.

راهکارهای عملیاتی برای شفاف‌سازی بازار

برای مهار این نوسانات و جلوگیری از ورود پول‌های مشکوک، اجرای سه محور اصلی ضروری است:

در نهایت، تقویت حکمرانی ریال و استفاده از ابزارهای نظارتی مدرن، تنها راه مقابله با نفوذ وجوه غیرقانونی در بازار طلا و ارز است. شفاف‌سازی این حوزه نه تنها به مبارزه با پولشویی کمک می‌کند، بلکه از نوسانات کاذب و هیجانات ساختگی که ناشی از پول‌های مشکوک است، جلوگیری خواهد کرد.