راز نرخ پایین زوال عقل در جوامع بومی آمازون؛ سبک زندگی یا ژنتیک؟

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که دو جامعه بومی در قلب جنگل‌های آمازون، یعنی تسیمانه و موسِتِن، با نرخ بسیار پایین زوال عقل مواجه هستند که این موضوع باعث شده دانشمندان برای یافتن راهکارهای پیشگیری از این بیماری در جهان، این جوامع را زیر ذره‌بین قرار دهند.

مقایسه نرخ ابتلا در آمازون و کشورهای توسعه‌یافته

در یک مطالعه پنج‌ساله‌ای که بر روی ۷۳۰ نفر از اعضای این دو جامعه انجام شد، تنها ۲۲ نفر (کمتر از ۲ درصد) به این اختلال شناختی مبتلا شدند. این آمار در تضاد آشکار با کشورهای اروپایی و آمریکایی است که نرخ شیوع زوال عقل در آن‌ها ۳ تا ۴ برابر بیشتر گزارش شده است.

نقش سبک زندگی در محافظت از مغز

پژوهشگران معتقدند سبک زندگی سنتی این دو گروه، احتمالاً سدی در برابر تخریب سلول‌های مغزی است. ویژگی‌های کلیدی زندگی آن‌ها عبارتند از:

• فعالیت بدنی مداوم: انجام کارهای سخت مانند شکار، ماهی‌گیری و کشاورزی.
• رژیم غذایی سالم: مصرف فیبر بالا، قند بسیار کم و چربی‌های اشباع ناچیز.
• کنترل عوامل متابولیک: نرخ پایین چاقی، فشار خون و دیابت در این جمعیت‌ها.

با این حال، محققان تأکید می‌کنند که صرفاً سلامت متابولیک دلیل قطعی نیست و باید نقش ژنتیک و روابط اجتماعی را نیز به طور مجزا بررسی کرد.

تفاوت‌های بالینی و الگوهای آسیب مغزی

نکته حائز اهمیت این است که بسیاری از موارد مشاهده شده در این جوامع، دقیقاً مشابه الگوی کلاسیک آلزایمر نیستند. بررسی‌های بافت‌شناسی نشان می‌دهد که آسیب‌های مغزی در این افراد بیشتر به بیماری‌های عروقی و نشانه‌هایی شبیه به پارکینسون شباهت دارد.

"اگر بتوانیم عوامل محافظتی در این جوامع را شناسایی کنیم، می‌توانیم استراتژی‌های پیشگیری از زوال عقل را در سطح جهانی متحول کنیم."

نتیجه‌گیری نهایی

اگرچه افزایش سن و واریانت ژنتیکی APOE ε4 همچنان از عوامل اصلی خطر هستند، اما سبک زندگی پرتحرک و تغذیه مناسب در جوامع آمازون، احتمالاً نقش مهمی در کاهش نرخ زوال عقل ایفا می‌کنند. این مطالعه دریچه‌ای جدید به سوی درک بهتر سلامت مغز در سنین بالا گشوده است.