یائسگی باعث کاهش حجم ماده خاکستری مغز نمی‌شود؛ یافته‌های جدید علمی

یافته‌های علمی جدید نشان می‌دهند که دوران گذار به یائسگی برخلاف مراحل حیاتی دیگری مانند بلوغ و بارداری، با کاهش حجم ماده خاکستری مغز همراه نیست؛ بلکه این پدیده ممکن است روند طبیعی تحلیل ساختاری مغز را در سنین بالا موقتاً متوقف یا کند سازد.

تفاوت واکنش مغز به تغییرات هورمونی در مراحل مختلف زندگی

ساختار مغز انسان پس از دوران بلوغ ثابت نمی‌ماند و همواره تحت تأثیر عوامل محیطی و زیستی قرار دارد. در حالی که تغییرات هورمونی در دوران بلوغ و بارداری منجر به بازآرایی گسترده و کاهش مشخص حجم ماده خاکستری می‌شود، داده‌های جدید الگوی متفاوتی را در دوران یائسگی نشان می‌دهند.

بر اساس پژوهشی که در ژورنال Nature Communications منتشر شده است، تغییرات در دوران بارداری می‌تواند تا چهار درصد حجم کلی مغز را کاهش دهد که این امر بخشی از فرایند «تنظیم دقیق عصبی» محسوب می‌شود. اما در مورد یائسگی، روند مشابهی مشاهده نشده است.

تحلیل داده‌های MRI و یافته‌های پژوهش دانشگاه آمستردام

سوفی فانت هوف و تیم تحقیقاتی او با تحلیل بیش از ۱٬۰۹۵ اسکن مغزی از مجموعه‌های دانشگاهی لیدن و بیوبانک بریتانیا، به بررسی دقیق ساختار مغز در سه مرحله کلیدی پرداختند. نتایج این مطالعه به شرح زیر است:

پژوهشگران تأکید می‌کنند که این پدیده به معنای افزایش حجم مغز نیست، بلکه احتمالاً یائسگی باعث ایجاد نوعی انعطاف‌پذیری عصبی می‌شود که سرعت کاهش حجم مغز ناشی از پیری را کاهش می‌دهد.

محدودیت‌های تحقیق و تأثیر بر سلامت شناختی

«این مطالعه تنها تغییرات ساختاری را بررسی کرده است و نمی‌توان بر اساس آن درباره بهبود عملکرد شناختی یا کاهش خطر بیماری‌هایی مانند آلزایمر نتیجه‌گیری قطعی کرد.»

بسیاری از زنان در این دوران با چالش‌هایی نظیر اختلال در حافظه، تمرکز و تغییرات خلق‌وخو مواجه هستند که با یافته‌های ساختاری این پژوهش متفاوت است. همچنین، از آنجایی که دوره پیش‌یائسگی می‌تواند سال‌ها به طول انجامد، نیاز به مطالعات طولانی‌مدت‌تری برای درک دقیق‌تر تعامل میان هورمون‌ها و عملکرد ذهنی وجود دارد.

در نهایت، این کشف علمی نشان می‌دهد که مغز زنان در مواجهه با تغییرات هورمونی یائسگی، واکنش متفاوتی نسبت به دوران بلوغ و بارداری دارد و این مرحله می‌تواند ویژگی‌های منحصر به فردی در روند پیری مغز ایفا کند.