وزن ایده‌آل در فوتبال: آیا دوران وسواس چربی به سر رسیده است؟

دیدگاه مربیان بزرگ: گواردیولا و مورینیو

با وجود تفاوت‌های فراوان در فلسفه مربیگری، پپ گواردیولا و ژوزه مورینیو در یک نکته اتفاق نظر دارند: اهمیت کنترل وزن بازیکنان. گائل کلیشی، بازیکن سابق منچسترسیتی، در سال ۲۰۲۳ فاش کرد که در دوران گواردیولا، قانونی سخت‌گیرانه وجود داشت: «اگر دو کیلوگرم از وزن ایده‌آل‌تان سنگین‌تر بودید، اجازه تمرین نداشتید.»

این سخت‌گیری‌ها همچنان ادامه دارد. در مارس ۲۰۲۵، آلان سن‌ماکسیمین در فنرباغچه با واکنش تند مورینیو مواجه شد. سن‌ماکسیمین در اینستاگرام ادعا کرد که وزنش همانند سال ۲۰۲۲ در نیوکاسل است، اما مورینیو با کنایه پاسخ داد: «وقتی فوتبالیست خوب تمرین کند، آماده است و می‌تواند از پله‌ها بالا برود، نیازی به آسانسور ندارد. اما اگر تمرین نکند، دیر بیاید و اضافه‌وزن داشته باشد، برای بالا رفتن از پله‌ها خیلی زود خسته می‌شود و آسانسور لازم دارد.»

چالش با وسواس چربی: عملکرد بر ظاهر

برخی متخصصان تغذیه، نگاه صرفاً وزنی را منسوخ می‌دانند. نسان کاستلو، مشاور چلسی از سال ۲۰۲۲ و مربی چندین فوتبالیست برجسته، مقاله‌ای با عنوان «بازیکنان به جای درصدها: شکستن وسواس چربی» منتشر کرده است. او معتقد است:

اهمیت زیادی به ترکیب بدن (چربی، عضله، استخوان...) داده می‌شود، اما شواهد علمی کمی وجود دارد که آن را با عملکرد فوتبالی مرتبط کند. درصد چربی پایین لزوماً به سرعت، قدرت یا آمادگی بهتر منجر نمی‌شود. حتی ممکن است عملکرد را تضعیف کند، چون ذخایر انرژی را کاهش و روند ریکاوری را مختل می‌کند.

جیمز مورتون، متخصص تغذیه سابق لیورپول، در آوریل ۲۰۲۵ به نیویورک تایمز گفت: «اغلب مهارت است، نه وزن، که عملکرد را تعیین می‌کند.» او رابطه بین درصد چربی و سطح فوتبال را «اغلب بیش از حد تفسیر شده» می‌داند.

کاستلو پایداری این معیار را به «قابل دیدن و قابل اندازه‌گیری بودن» آن نسبت می‌دهد که به مربیان حس کنترل می‌دهد، حتی اگر گمراه‌کننده باشد. یوفا نیز در سال ۲۰۲۰ تأکید کرده بود که «هیچ عدد واحدی برای وزن یا چربی بدن وجود ندارد که بتواند مبنای هدف‌گذاری یا قضاوت باشد.»

سلامت روان: قربانی پنهان

کاستلو اشاره می‌کند که درخواست باشگاه‌ها برای اندازه‌گیری چربی بدن به دلیل «اضافه‌وزن برخی بازیکنان» رایج است، اما سلامت روان بازیکنان به ندرت مورد بحث قرار می‌گیرد. این در حالی است که تحقیقات نشان می‌دهد ورزشکاران بیشتر در معرض اختلالات تغذیه هستند.

الیسیا روسو، مهاجم تیم ملی انگلیس، در سال ۲۰۲۳ تجربه خود را اینگونه بیان کرد: «قبلاً می‌خواستم لاغر و در بالاترین سطح رقابتی باشم. حالا هنوز بدنم اولویت است، اما می‌دانم باید خیلی بیشتر از قبل غذا بخورم. نمی‌خواهم لاغر باشم، می‌خواهم قوی باشم.»

رویکرد جدید در فوتبال فرانسه

جولین ربی‌یرول، متخصص تغذیه ورزشی مارسی، بر اندازه‌گیری هفتگی به جای روزانه تأکید دارد و اهمیت یک استاندارد واحد (مانند گواهی ISAK) را برای جلوگیری از تفاوت در اندازه‌گیری‌ها در باشگاه‌های مختلف گوشزد می‌کند.

کاستلو در جمع‌بندی نهایی خود می‌گوید: «عملکرد در آینه ساخته نمی‌شود، بلکه در جزئیات است — تغذیه، خواب، ریکاوری و ذهنیت مناسب. باید فرهنگی ایجاد کنیم که در آن بازیکنان حمایت شوند، نه صرفاً زیر ذره‌بین باشند؛ جایی که عملکرد بر ظاهر ارجحیت داشته باشد.»