هادی خانی: ایران با شبکه‌ای پیچیده از نهادهای بین‌المللی در پرونده «اف‌ای‌تی‌اف» مواجه است

«اف‌ای‌تی‌اف»؛ نهادی فراتر از سازمان ملل

خانی توضیح داد که «اف‌ای‌تی‌اف» مجموعه‌ای از توصیه‌ها، رفتارها و فرآیندهایی است که به دلیل ماهیت اجرایی و عملیاتی خود، قدرتی فراتر از سازمان ملل متحد پیدا کرده است. این نهاد یک چالش دائمی برای بسیاری از کشورهای دنیا محسوب می‌شود و بیش از ۳۰ قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز توصیه‌های آن را تایید کرده‌اند. سازمان‌های بین‌المللی متعددی نظیر صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی و بانک آسیایی نیز با «اف‌ای‌تی‌اف» تفاهمنامه همکاری دارند و خود را ملزم به اجرای قواعد آن می‌دانند.

«ما با یک مجموعه توصیه‌ها، رفتارها و فرآیندهایی مواجه هستیم که قدرت بسیار فراتری حتی از سازمان ملل متحد پیدا کرده، به خاطر اینکه بحث اجرایی و عملیاتی دارد و یک چالش دائمی البته برای تمامی کشورهای دنیا است.»

ایران در لیست سیاه و اقدامات تقابلی

رئیس مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۲۸ کشور مشابه ایران، برنامه اقدام برای رفع اشکالات با «اف‌ای‌تی‌اف» دارند. با این حال، ایران به دلیل عدم به سرانجام رسیدن برنامه اقدام خود در زمان مقرر، در لیست سیاه این نهاد قرار گرفته است. این وضعیت منجر به فراخوان «اف‌ای‌تی‌اف» از تمامی کشورها برای اعمال محدودیت‌هایی علیه اتباع ایرانی شده است.

تفاوت محدودیت‌ها: ایران، میانمار و کره شمالی

خانی به تفاوت سطح اقدامات تقابلی علیه کشورهای لیست سیاه اشاره کرد. در حالی که میانمار با اقدامات تقابلی ضعیف‌تری در حد شناسایی مشتری مواجه است، ایران تحت نظارت‌ها و محدودیت‌های شدید قرار دارد. این محدودیت‌ها شامل لزوم پاسخگویی به سوالات، مشخص کردن منشأ پول و هدف جابجایی آن برای هر شخص حقیقی و حقوقی ایرانی در تعاملات مالی بین‌المللی است. وی افزود که وضعیت کره شمالی از ایران نیز سنگین‌تر است و اتباع این کشور هیچ نوع خدمت و سرویس مالی دریافت نمی‌کنند، در حالی که بانک‌ها و صرافی‌های ایران با نظارت و محدودیت فعال هستند.

پیشرفت در برنامه اقدام و اهمیت CFT و پالرمو

از ۴۰ بند برنامه اقدام ایران با «اف‌ای‌تی‌اف»، ۵ بند به طور کامل تایید شده و ۱۲ بند نیز تا حد زیادی پوشش داده شده است که در مجموع ۱۷ بند را شامل می‌شود. با این حال، سایر بندها به دلیل عدم انسجام ملی در داخل کشور هنوز به سرانجام نرسیده‌اند.

خانی تاکید کرد که از سال ۱۳۹۸ و انتقال ایران از لیست خاکستری به لیست سیاه، «اف‌ای‌تی‌اف» در بیانیه‌های خود به صراحت اشاره کرده است که تصویب و الحاق ایران به دو کنوانسیون پالرمو و CFT می‌تواند منجر به تصمیم‌گیری در خصوص تعلیق اقدامات تقابلی شود. وی این موضوع را برای حاکمیت و دولت بسیار مهم دانست تا هرچه سریع‌تر تکلیف تعلیق اقدامات تقابلی مشخص شود.

وضعیت کنوانسیون‌ها

• کنوانسیون پالرمو: پس از بحث‌های کارشناسی و فنی در مجمع تشخیص مصلحت نظام، با تصویب این مجمع و تودیع توسط وزارت خارجه به سازمان ملل، به سرانجام رسید و ایران اکنون عضو این کنوانسیون است.
• کنوانسیون CFT: جلسات کارشناسی و فنی آن در مجمع تشخیص مصلحت نظام در جریان بود که به دلیل تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به کشور، وقفه‌ای در بررسی‌ها ایجاد شد. امید است مجمع تشخیص به زودی بررسی این کنوانسیون را با اعمال شروط احتمالی آغاز کند.

شفافیت مالی و عدم ارائه اطلاعات به «اف‌ای‌تی‌اف»

معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی تصریح کرد که «اف‌ای‌تی‌اف» چهار سند مشخص دارد و کار خارج از این اسناد انجام نمی‌دهد. ایران بیش از ۹۵ درصد توصیه‌های «اف‌ای‌تی‌اف» را در قوانین داخلی خود گنجانده و این قوانین با تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز تایید شده‌اند.

خانی تاکید کرد که این یک انحراف است که تصور شود ایران قصد عادی‌سازی روابط با «اف‌ای‌تی‌اف» را دارد؛ هدف اصلی عادی‌سازی روابط با تمامی کشورهای دنیا و نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی است. وی همچنین به صراحت بیان کرد که ایران هیچ‌گاه قرار نیست اطلاعاتی به «اف‌ای‌تی‌اف» بدهد و هیچ کشوری در دنیا نیز چنین کاری نمی‌کند. توصیه «اف‌ای‌تی‌اف» بر شفافیت مالی داخلی کشورها و ایجاد زیرساخت‌ها و قوانین لازم برای آن است.

«ما هیچ جایی در هیچ سندی از توصیه‌های اف‌ای‌تی‌اف قرار نیست به اف‌ای‌تی‌اف اطلاعاتی بدهیم، هیچ کشوری در دنیا حتی کشورهایی که در توسعه اقتصادی هستند مثل هند و روسیه و چین و سایر کشورها که این‌ها نگران رقبای اقتصادی خودشان هستند اگر قرار بود اطلاعاتی به اف‌ای‌تی‌اف در حوزه فعالیت‌های اقتصادی خودشان بدهند که الان با اف‌ای‌تی‌اف همکاری نمی‌کردند.»

چالش تعریف تروریسم و راهکارها

در پاسخ به سوالی درباره چالش تعریف تروریسم با دنیا، خانی توضیح داد که ایران از هشت کنوانسیون پیوست CFT، به هفت کنوانسیون ملحق شده و تعاریف تروریستی و اقدامات تروریستی را در ماده یک قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم پذیرفته است. وی تاکید کرد که «اف‌ای‌تی‌اف» صرفاً با تحریم‌ها یا اقدامات علیه تروریست‌هایی سوال می‌کند که در لیست‌های تروریست‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد (قطعنامه ۱۲۶۷) قرار دارند، نه قطعنامه ۱۳۷۳ که به کشورها اجازه می‌دهد هر کسی را به عنوان تروریست اعلام کنند. بنابراین، بحث سپاه پاسداران یا حزب‌الله در این چارچوب مطرح نیست.

خانی هشدار داد که نباید به دلیل نگرانی‌ها، میدان را خالی کرد و صورت مسئله را پاک کرد. «اف‌ای‌تی‌اف» یک مسئله مهم جهانی است که روز به روز قدرت بیشتری پیدا می‌کند و تعاملات پولی و مالی ایران را تحت تاثیر قرار داده است. وی بر لزوم مدیریت چالش‌ها و تهدیدها و تصمیم‌گیری متناسب با شرایط تاکید کرد.

مبارزه با پولشویی: رویکرد پیشگیرانه

رئیس مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی به قانون مبارزه با پولشویی و قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم در کشور اشاره کرد. وی توضیح داد که جنس این قوانین پیشگیرانه است و به جای تمرکز بر شناسایی شخص فاسد، بر شناسایی، توقیف و ضبط پول‌های کثیف و بدون منشأ تمرکز دارد. این رویکرد یک تجربه ثابت شده بین‌المللی است که انگیزه فساد را کاهش می‌دهد.

اجرای قانون مبارزه با پولشویی سه سال قبل آغاز شده و مرکز اطلاعات مالی ذیل شورای مبارزه با پولشویی فعالیت می‌کند. در این راستا، آسیب‌های پولشویی و تامین مالی تروریسم در حوزه‌های پولی و مالی کشور احصا شده است. این فرآیند یک سال زمان برد و با درگیری هشتاد دستگاه و بیش از شش هزار نفر ساعت کار کارشناسی، ۱۵۷۰ آسیب شناسایی شد. یک برنامه اقدام به چهل دستگاه ابلاغ شده است که اجرای آن می‌تواند بخش زیادی از تعاملات کاری پرخطر و جرائم منشأ پولی نظیر فرارهای مالیاتی و قاچاق را ریشه‌کن کند.