خطرات حذف کامل قندها و عوارض پنهان شیرین‌کننده‌های مصنوعی

هشدار متخصصان: حذف کامل قندها اشتباه است

چالش‌های رژیمی در شبکه‌های اجتماعی طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و بسیاری به امید لاغری یا حفظ سلامت، نه تنها شکر و شیرینی، بلکه قندهای طبیعی موجود در میوه و خرما را نیز کنار می‌گذارند و سراغ قندهای مصنوعی می‌روند. اما متخصصان تغذیه هشدار می‌دهند که حذف کامل قندها از رژیم غذایی، به همان اندازه زیاده‌روی در مصرف شیرینی‌ها، می‌تواند برای سلامتی خطرناک باشد. کلید اصلی، درک تفاوت میان قندهای مضر و قندهای ضروری است؛ موضوعی که اغلب شرکت‌کنندگان در این چالش‌ها از آن بی‌خبرند.

«حذف همه انواع قندها از برنامه غذایی روزانه کار غلطی است. چون مثلا میوه‌ها سرشار از قند فروکتوز هستند و باید روزانه مصرف شوند. بنابراین ما نمی‌توانیم همه قندها را از رژیم خود حذف کنیم.»

دکتر مریم مظاهریون، دکترای تخصصی تغذیه و رژیم‌درمانی

این متخصص تأکید می‌کند که می‌توان قند و شکر سفید (گلوکز) و محصولاتی که در آن‌ها از شکر استفاده شده (مانند بیسکوییت‌ها، کیک‌ها و کلوچه‌ها) را به طور کامل حذف کرد، اما حذف کامل میوه‌ها، توت خشک، خرما و انجیر خشک توصیه نمی‌شود. البته مصرف قندهای طبیعی نیز باید در حد متعادل باشد، به خصوص در افراد دیابتی.

عوارض پنهان شیرین‌کننده‌های مصنوعی

شیرین‌کننده‌های مصنوعی مانند آسپارتام، ساخارین، سوکرالوز و استویا اغلب به عنوان جایگزین‌های بدون کالری یا کم‌کالری قند معرفی می‌شوند، اما تحقیقات جدید نگرانی‌هایی جدی را در مورد سلامت مغز و سایر عوارض جانبی آن‌ها مطرح کرده است.

تأثیر بر سلامت مغز و حافظه

یافته‌ها نشان می‌دهد افرادی که مصرف بیشتری از شیرین‌کننده‌های مصنوعی دارند، با افزایش سن، روند زوال تفکر و حافظه سریع‌تری را تجربه می‌کنند، حتی اگر مصرف آن‌ها در حد متوسط باشد. این اتفاق در افراد مبتلا به دیابت که بیشتر از این جایگزین‌ها استفاده می‌کنند، بیشتر رخ می‌دهد.

تحریک اشتها و افزایش وزن

با وجود کالری پایین، شیرینی برخی از این قندها تا ۳۰۰ برابر قندهای طبیعی است. این شیرینی شدید می‌تواند منجر به افزایش اشتها و در نتیجه مصرف بیشتر غذا شود که پیامد آن چاقی و مشکلات مرتبط با آن خواهد بود.

سایر خطرات سلامتی

دکتر مظاهریون تأکید می‌کند که کم‌کالری بودن این مواد به معنای بی‌ضرر بودن آن‌ها نیست:

• آسپارتام: مطالعات جدید نشان داده‌اند که مصرف آن می‌تواند باعث بروز بعضی سرطان‌ها و افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی شود.
• استویا: با وجود پایه گیاهی، ممکن است عوارضی چون حالت تهوع، سردرد، نفخ، افت فشار خون و اختلال در ترشح هورمون‌ها را در پی داشته باشد.
• سوکرالوز: برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که ممکن است بر روده تأثیر منفی گذاشته و در طولانی‌مدت مقاومت به انسولین را افزایش دهد.

میزان مجاز مصرف و تفکیک قندها

کارشناسان تغذیه توصیه می‌کنند که مصرف قندهای مصنوعی باید در حد متعادل باشد. میزان مجاز مصرف روزانه به ازای هر کیلوگرم وزن بدن به شرح زیر است:

به طور کلی، قندها به دو نوع طبیعی و مصنوعی تقسیم می‌شوند. قندهای طبیعی شامل گلوکز (قند و شکر سفید)، فروکتوز (قند میوه‌ها) و لاکتوز (قند شیر) هستند. قندهای مصنوعی نیز تولید دست انسان بوده و در محصولات رژیمی استفاده می‌شوند.

راهنمای خرید آگاهانه: برچسب‌خوانی

برای انتخاب درست و آگاهانه مواد غذایی، خواندن جدول ارزش غذاییِ درج‌شده روی بسته‌بندی‌ها ضروری است. بسیاری از محصولات با عنوان «رژیمی» صرفاً حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی هستند و کالری قند را ندارند، اما همچنان حاوی روغن و چربی هستند. بنابراین، نباید تصور کرد که مصرف بی‌رویه آن‌ها مجاز است. همچنین، محصولاتی مانند «عسل رژیمی» اساساً وجود خارجی ندارند و این عناوین صرفاً جنبه تبلیغاتی دارند.