خبر کامل
سهم ۴۰ درصدی مونوکسید کربن در آلودگی هوا؛ توصیه‌های غذایی برای مقابله با عوارض
هشدار رئیس انجمن تغذیه ایران درباره سهم و اثرات آلاینده‌ها بر سلامت
جلال‌الدین میرزای رزاز، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رئیس انجمن تغذیه ایران، در گفت‌وگویی تفصیلی، ضمن اعلام سهم هر یک از آلاینده‌ها در آلودگی هوا، به تشریح آثار مخرب کوتاه‌مدت و درازمدت این معضل زیست‌محیطی بر سلامت انسان، به‌ویژه بیماران دیابتی، و همچنین تأثیر آن بر پوشش گیاهی پرداخت و راهکارهای تغذیه‌ای برای مقابله با این آسیب‌ها را ارائه کرد.
سهم‌بندی آلاینده‌های اصلی هوا
بر اساس اعلام رئیس انجمن تغذیه ایران، سهم تقریبی آلاینده‌های اصلی در آلودگی هوا به شرح زیر است:
| آلاینده | سهم درصدی | اثرات تخریبی بر بدن |
|---|---|---|
| مونوکسید کربن (CO) | ۴۰٪ | تأثیر بر خون و قلب |
| اکسیدهای نیتروژن (NOx) | ۲۰٪ | التهاب ریه، تشدید آسم |
| دی‌اکسید گوگرد (SO2) | ۱۵٪ | تحریک دستگاه تنفسی |
| ترکیبات آلی فرار (VOCs) | ۱۰٪ | سرطان‌زا |
| ذرات معلق | ۱۰٪ | بیماری‌های قلبی، ریوی و نفوذ به قلب |
| سایر آلاینده‌ها (فلزات سنگین، ازون، آمونیاک) | ۵٪ |
آثار مخرب آلودگی هوا بر سلامت انسان
آلودگی هوا مجموعه‌ای از عوارض کوتاه‌مدت و درازمدت را بر سلامت افراد تحمیل می‌کند که در برخی گروه‌ها می‌تواند مرگبار باشد.
آثار کوتاه‌مدت
- حساسیت چشم‌ها، بینی و حلق
- عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی مانند برونشیت و ذات‌الریه
- سردرد، تهوع و واکنش‌های آلرژیک
آثار درازمدت و جدی
عوارض طولانی‌مدت آلودگی هوا دامنه وسیعی از بیماری‌ها را شامل می‌شود:
- بیماری مزمن تنفسی و سرطان ریه
- بیماری قلبی و آسیب به مغز، اعصاب، کبد و کلیه‌ها
- عقیمی ناشی از کاهش شمار اسپرم در مردان
- تشدید و ایجاد بیماری آسم (به‌عنوان بزرگترین عامل خطر)
- بروز جوش صورت
- نقش در بروز چاقی
- مرگ زودرس در نواحی آلوده شهرها
این معضل برای بیماران دیابتی مرگبار است. آلودگی هوا در فرآیند کنترل جریان خون در دیابتی‌ها اختلال ایجاد می‌کند.
تأثیر آلودگی بر پوشش گیاهی
آلاینده‌ها نه تنها بر انسان، بلکه بر گیاهان نیز تأثیر منفی می‌گذارند. تنش ناشی از آلودگی، توان گیاهان برای مقابله با بیماری‌ها و حشرات را کاهش داده و در رشد آن‌ها اختلال ایجاد می‌کند. بسیاری از درختان در بزرگراه‌های تهران به دلیل انباشت لایه‌ای از ذرات آلاینده بر شاخ و برگ، در وضعیت نیمه‌مرگی قرار دارند.
راهکار مقابله تغذیه‌ای: تقویت آنتی‌اکسیدان‌ها
مکانیسم اثر آلاینده‌ها بر بدن نشان می‌دهد که تنفس موادی مانند ازون، دی‌اکسید نیتروژن و ذرات غبار باعث از بین رفتن ترکیبات آنزیمی و غیرآنزیمی با کارکرد آنتی‌اکسیدانی می‌شود. در نتیجه، مواد اکسیدان به سادگی به ارگان‌های حیاتی آسیب می‌رسانند.
برای پیشگیری از این آسیب‌ها، ضروری است که بدن از نظر تغذیه‌ای با مواد آنتی‌اکسیدان غنی شود تا ضرر ناشی از تنفس آلاینده‌ها به حداقل برسد. آنتی‌اکسیدان‌های مفید شامل موارد زیر است که باید از منابع غذایی تأمین شوند:
- ویتامین E، ویتامین C، ویتامین D
- اسیدهای چرب غیراشباع نظیر امگا-۳ و امگا-۶
منابع غذایی توصیه شده
این مواد مغذی را می‌توان از طریق منابع زیر تأمین کرد:
- روغن‌ها و دانه‌ها: روغن‌های گیاهی، روغن ماهی، روغن کانولا و سویا، دانه آفتابگردان، کدو تنبل، دانه کتان، کلزا.
- میوه‌ها و سبزیجات: حداقل ۵ واحد میوه و سبزی تازه در روز، مرکبات، توت، سبزیجات برگ‌دار، سبزیجات رنگی، بروکلی، فلفل شیرین، گل کلم، کلم بروکسل، کلم پیچ.
- حبوبات و مغزها: حبوبات، لوبیا، لپه، عدس، نخود فرنگی، آجیل.
- سایر منابع: ماهی، شیر غنی‌شده (ویتامین D)، غلات کامل، محصولات و پروتئین حیوانی.
توصیه‌های کلیدی تغذیه‌ای
رئیس انجمن تغذیه ایران برای کاهش آسیب‌های آلودگی هوا، توصیه‌های غذایی زیر را ارائه کرد:
- مصرف روزانه حداقل ۵ واحد میوه و سبزی تازه.
- جایگزینی چربی‌های حیوانی با روغن‌های گیاهی سالم.
- مصرف آب کافی برای کمک به دفع سموم بدن.
- کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، پرنمک و پرقند.
- استفاده از لبنیات کم‌چرب برای تأمین کلسیم و پروتئین.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۹:۵۸ - ۱۴۰۴/۰۹/۰۸