راه‌اندازی سامانه ثبت ادعا و الزام معاملات رسمی در خراسان جنوبی

محمدرضا ابراهیمی، مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسان جنوبی، از راه‌اندازی آزمایشی «سامانه ثبت ادعا» خبر داد. این سامانه که به عنوان مهم‌ترین بخش قانون الزام شناخته می‌شود، از ابتدای آذرماه فعالیت خود را آغاز کرده و به افرادی که معاملات ملکی انجام داده‌اند اما موفق به ثبت سند مالکیت به نام خود نشده‌اند، امکان بارگذاری مدارک را می‌دهد. هدف اصلی این اقدام، ساماندهی و افزایش شفافیت در حوزه معاملات املاک و کاهش دعاوی حقوقی ناشی از اسناد عادی است.

فرآیند ثبت ادعا در سامانه

برای تکمیل فرآیند ثبت ادعا، متقاضیان ابتدا باید در نرم‌افزار کاتب ثبت‌نام کنند. پس از آن، از طریق منوهای «قانون الزام»، «تهیه نقشه» و «ثبت ادعا»، مراحل لازم را دنبال کنند. درخواست تهیه نقشه به نقشه‌برداران ذیصلاح ارجاع داده می‌شود و پس از تولید نقشه کاداستری، متقاضی می‌تواند مدارک و مستندات مربوط به ملک خود را در سامانه بارگذاری کند. در صورت عدم درج پلاک اصلی ملک، اداره ثبت اسناد خود نسبت به تشخیص پلاک اقدام خواهد کرد و این موضوع خللی در فرآیند ثبت ادعا ایجاد نمی‌کند.

ابراهیمی تاکید کرد: «اشخاص باید صرفاً در خصوص اراضی و املاک متعلق به خود ادعا ثبت کنند و برای آن ادعا مدارک و مستندات متقن و محکم بارگذاری کنند.»

تبعات قانونی ادعاهای غیرواقعی

قانون‌گذار برخورد بسیار سخت‌گیرانه‌ای را با ادعاهای واهی و غیرواقعی در نظر گرفته است. تبصره پنج ماده ۱۰ قانون الزام، مجازات نقدی معادل ۲۰ درصد از قیمت روز ملک را برای ثبت ادعای کاذب پیش‌بینی کرده است. همچنین، در صورتی که شخصی قولنامه جعلی در سامانه بارگذاری کند، علاوه بر جزای نقدی، به مجازات جعل یا استفاده از سند مجعول نیز محکوم خواهد شد. این تدابیر با هدف جلوگیری از سوءاستفاده و افزایش اعتبار اسناد رسمی اتخاذ شده است.

نقش سامانه کاتب در معاملات رسمی

مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسان جنوبی تصریح کرد که مطابق قانون، تمامی معاملات مربوط به املاک دارای سند باید به صورت رسمی و از طریق سامانه کاتب انجام شود. در صورت انجام معامله به صورت عادی، ادعا نسبت به آن ملک در محاکم و مراجع مربوطه پذیرفته نخواهد شد. سامانه کاتب خدمات متنوعی از جمله امکان دریافت اسناد مالکیتی، استعلام اصالت اسناد مربوط به معاملات و وکالت‌نامه‌های تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی را فراهم می‌کند.

تسهیل فرآیند ثبت شرکت‌ها و اتصال مشاوران املاک

یکی دیگر از خدمات مهم سامانه کاتب، تسهیل در فرآیند ثبت شرکت‌ها است. پیش از این، ثبت شرکت‌ها مستلزم حضور فیزیکی اعضا برای اخذ امضا بود، اما اکنون این امضاها به صورت الکترونیکی و از طریق سامانه دریافت می‌شود و نیازی به حضور فیزیکی نیست. ابراهیمی با اشاره به اهمیت استفاده از این سامانه، تاکید کرد که بنگاه‌های مشاور املاک استان نیز باید از سامانه کاتب استفاده کرده و قراردادهای خود را در آن بارگذاری کنند. از مجموع ۷۹۵ مشاور املاک در خراسان جنوبی، ۷۷۰ واحد معادل ۹۷ درصد به سامانه کاتب متصل شده‌اند. قراردادهایی که به صورت دستی توسط مشاوران املاک تنظیم می‌شوند، رسمیت قانونی ندارند و باید از طریق سامانه کاتب به دفاتر اسناد رسمی ارسال و ثبت شوند.

تبدیل اسناد عادی به رسمی

در راستای تبدیل اسناد عادی به رسمی، از مجموع ۱۲ واحد ثبتی فعال در استان، در ۷ واحد، اسناد دفترچه‌ای سابق به اسناد تک برگ تبدیل شده‌اند. موارد باقی‌مانده نیز دارای مشکلات حقوقی هستند که در حال پیگیری است. استان خراسان جنوبی دارای ۱۲ شهرستان و حدود ۸۰۰ هزار نفر جمعیت است.