برنامه‌های جامع بیمه مرکزی برای مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم

بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، در راستای سند ملی ارزیابی ریسک و برنامه اقدام مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم، مجموعه‌ای از برنامه‌های جامع را تدوین و در دست اجرا دارد. این اقدامات با هدف تقویت نظارت، شفاف‌سازی و جلوگیری از سوءاستفاده‌های مالی در صنعت بیمه کشور صورت می‌گیرد.

نظارت ویژه بر فروش بیمه زندگی و عمر

یکی از محورهای اصلی این برنامه، اصلاح رویه‌های اجرایی فروش بیمه زندگی و عمر است. بر اساس مقررات جدید، شرکت‌های بیمه موظف‌اند فرآیندهای خود را به گونه‌ای تغییر دهند که شناسایی ذی‌نفع نهایی در این نوع بیمه‌ها به سهولت امکان‌پذیر باشد. این نظارت ویژه به منظور مدیریت ریسک پولشویی و تامین مالی تروریسم و به حداقل رساندن سوءاستفاده‌های احتمالی انجام می‌شود.

در بیمه زندگی و عمر، مصادیق پولشویی وجود دارد؛ درآمد حاصل از جرم به اسم بیمه عمر و زندگی سرمایه‌گذاری شده و پس از مدتی با دریافت خسارت، پول وارد چرخه سالم اقتصادی می‌شود.

به‌روزرسانی پایگاه اطلاعاتی بیمه

بیمه مرکزی با تقویت سامانه نظارت و هدایت الکترونیکی بیمه (سنهاب)، دسترسی به اقلام اطلاعاتی حیاتی را فراهم می‌کند. این اقدام به منظور بهبود فرآیند شناسایی تفصیلی مشتری (KYC) صورت می‌گیرد. اطلاعاتی که از این طریق قابل دسترسی خواهد بود شامل احکام قضایی، اطلاعات چک برگشتی، بدهی بانکی، گردش حساب بانکی اشخاص، بدهی مالیاتی، اطلاعات سببی و نسبی، و همچنین فهرست اشخاص با خطر بالا و مظنون است. علاوه بر این، بستری برای اخذ اطلاعات شغلی، اقتصادی، هویتی و ذی‌نفع نهایی جهت انجام «شناسایی مضاعف» در سامانه‌های شرکت‌های بیمه پیش‌بینی شده است.

رفع خلأ نظارت بر صندوق‌ها و شرکت‌های بیمه‌ای بزرگ

با توجه به خلأهای موجود در تنظیم‌گری و نظارت بر عملکرد برخی صندوق‌ها و شرکت‌های بیمه‌ای مهم نظیر آتیه‌سازان حافظ، صندوق بیمه کشاورزی، صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر، صندوق بیمه محصولات کشاورزی و صندوق بیمه حوادث طبیعی ساختمان، بیمه مرکزی به عنوان تنظیم‌گر و متولی نظارت بر این نهادها تعیین خواهد شد. اصلاح قوانین مربوط به فعالیت این صندوق‌ها و شرکت‌ها مطابق با برنامه اقدام، برای پیشگیری و مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم ضروری است.

تشکیل واحد مبارزه با پولشویی در شرکت‌های بیمه

شرکت‌های بیمه موظف شده‌اند واحدهای تخصصی مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم را با ساختار سازمانی مناسب و تحت نظارت مستقیم مدیرعامل تشکیل دهند. نظارت بر حسن اجرای وظایف و دستورالعمل‌های مربوطه در این واحدها برعهده بیمه مرکزی ایران خواهد بود. همچنین، شرکت‌ها باید برنامه داخلی مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم را تهیه و اجرا کرده و با راه‌اندازی سامانه، ریسک تعاملات کاری و خدمات قابل ارائه خود را ارزیابی و سطح‌بندی کنند.

اصلاح مقررات برای تقویت نظارت‌های پیشگیرانه

چندین آیین‌نامه بیمه مرکزی و مکمل‌های آن‌ها به منظور تقویت نظارت‌های پیشگیرانه اصلاح خواهند شد. این اصلاحات شامل موارد زیر است:

• اعطای مجوزها با لحاظ کنترل‌های مبارزه با پولشویی در زمان صدور هرگونه مجوز فعالیت کارگزاری رسمی بیمه.
• تایید، تمدید یا لغو مجوز شرکت‌های بیمه در راستای اجرای تکالیف مرتبط با قانون مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم.
• سلب صلاحیت مدیران کلیدی منطبق با قوانین و مقررات مبارزه با پولشویی.

نظارت و برخورد با بیمه‌های متخلف

بیمه مرکزی رویه‌های اعمال مجازات‌های متناسب، موثر و بازدارنده را برای برخورد با تخلفات انضباطی شرکت‌های بیمه در اجرای قوانین و مقررات مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم تدوین می‌کند. اعمال محدودیت یا خودداری از ارائه خدمت به شرکت‌های بیمه در موارد عدم اطمینان از حسن اجرای قوانین، از جمله اقدامات بازدارنده خواهد بود. همچنین، ضوابط تشکیل کمیته ارزیابی عملکرد کارکنان کلیدی شرکت‌های بیمه در خصوص بررسی عدم رعایت قوانین اصلاح می‌شود.

تدوین دستورالعمل ضمانت اجراهای صنفی و اداری احکام آیین‌نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی در بخش بیمه نیز از دیگر وظایف بیمه مرکزی است. این دستورالعمل، عناوین و مصادیق تخلفات اداری و انضباطی، مجازات‌های متناسب و مرجع رسیدگی به آنها را مشخص می‌کند. بیمه مرکزی موظف است نتایج بازرسی‌ها و ارزیابی‌ها را به شورای عالی بیمه و رئیس مجامع شرکت‌های بیمه گزارش دهد تا سیاست‌های مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم تدوین یا اصلاح شوند.

تغییر در نحوه تایید صلاحیت مدیران شرکت‌های بیمه

اخذ گواهی عدم سوءپیشینه برای انتخاب و انتصاب تمامی اعضای هیئت‌مدیره و مدیران ارشد شرکت‌های بیمه و استعلام از واحد مبارزه با پولشویی نهاد ناظر در اعطای مجوزها و تایید یا سلب صلاحیت مدیران، از دیگر تکالیف برنامه اقدام جمهوری اسلامی ایران در مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم است.

تشکیل کمیته مبارزه با پولشویی در سندیکای بیمه‌گران ایران

سندیکای بیمه‌گران ایران نیز موظف است کمیته مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم را به منظور انتقال تجارب و ایجاد هماهنگی میان فعالان صنعت در اجرای موثر قوانین و مقررات مرتبط تشکیل دهد.