کافئین و زوال عقل: کاهش ۱۸ درصدی خطر با مصرف متوسط

نتایج یک مطالعه طولانی‌مدت و جامع نشان می‌دهد که مصرف متوسط کافئین می‌تواند با کاهش قابل توجه خطر ابتلا به زوال عقل و کند شدن روند کاهش توانایی‌های شناختی در ارتباط باشد. این یافته‌ها امیدواری‌های جدیدی را در زمینه پیشگیری از بیماری‌های مرتبط با حافظه ایجاد کرده است.

جزئیات مطالعه و یافته‌های کلیدی

این تحقیق گسترده که داده‌های بیش از ۱۳۲ هزار نفر را طی دوره‌ای تا ۴۳ سال مورد بررسی قرار داده، نشان می‌دهد افرادی که بیشترین میزان کافئین را مصرف کرده‌اند، در مقایسه با کسانی که مصرف کمی داشته یا اصلاً کافئین نمی‌نوشیدند، ۱۸ درصد کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار داشتند. همچنین، در گروهی از شرکت‌کنندگان، مصرف‌کنندگان قهوه یا چای کافئین‌دار در آزمون‌های شناختی نتایج کمی بهتری از خود نشان دادند.

نکته قابل توجه این است که برای افرادی که نوشیدنی‌های بدون کافئین مصرف می‌کردند، هیچ ارتباطی مشاهده نشد؛ این موضوع قویاً نشان می‌دهد که خود کافئین ممکن است عامل محافظتی اصلی باشد.

دنیل وانگ، متخصص تغذیه در مرکز پزشکی Mass General Brigham در بوستون، می‌گوید: «نتایج ما امیدوارکننده است، اما باید به خاطر داشت که اندازه اثر کوچک است و روش‌های مهم دیگری برای محافظت از عملکرد شناختی در سنین بالا وجود دارد. مصرف قهوه یا چای کافئین‌دار می‌تواند یکی از اجزای این فرایند باشد.»

میزان مصرف بهینه و ارتباط با طول عمر

مطالعه تاکید می‌کند که این یافته‌ها به معنای مصرف بی‌رویه کافئین نیست. بیشترین مزایای شناختی در افرادی مشاهده شد که روزانه دو تا سه فنجان قهوه یا یک تا دو فنجان چای مصرف می‌کردند. مصرف بالاتر کافئین با اثرات منفی همراه نبود، اما مزایا در سطح مصرف متوسط ثابت می‌ماند. برخی مطالعات دیگر هشدار داده‌اند که مصرف بیش از شش فنجان قهوه در روز می‌تواند با افزایش خطر زوال عقل مرتبط باشد.

این نتایج با مطالعات اخیر نیز همسو هستند. به عنوان مثال، تحلیل بیش از ۲۰۰ هزار نفر در UK Biobank نشان داد که نوشندگان قهوه ۳۴ درصد کمتر در معرض ابتلا به آلزایمر و ۳۷ درصد کمتر در معرض پارکینسون قرار دارند، به شرطی که قهوه کافئین‌دار و بدون شکر باشد. مطالعه‌ای دیگر نیز نشان داده است که نوشیدن سه فنجان قهوه در روز می‌تواند میانگین عمر را تقریباً دو سال افزایش دهد. همچنین، در افرادی که فشار خون بالایی دارند، مصرف چهار تا پنج فنجان چای در روز با پایین‌ترین خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط است.

روش‌شناسی و نتایج تفصیلی

در مطالعه جدید، داده‌های سلامت ۸۶۶۰۶ زن در Nurses' Health Study و ۴۵۲۱۵ مرد در Health Professionals Follow-up Study که از دهه ۱۹۸۰ جمع‌آوری شده بود، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. مصرف کافئین شرکت‌کنندگان با استفاده از پرسشنامه‌های غذایی هر دو تا چهار سال یک‌بار محاسبه شد و آنها همچنین درباره تغییرات حافظه، توجه و دیگر مهارت‌های شناختی خود گزارش دادند. حدود ۱۷ هزار نفر نیز چندین بار در طول مطالعه آزمون‌های شناختی تلفنی را انجام دادند.

از مجموع ۱۳۱۸۲۱ شرکت‌کننده، ۱۱۰۳۳ نفر طی دوره مطالعه به زوال عقل مبتلا شدند. این آمار نشان‌دهنده کاهش ۱۸ درصدی خطر برای کسانی بود که بیشترین میزان کافئین را مصرف می‌کردند. همچنین، کسانی که قهوه کافئین‌دار می‌نوشیدند، شیوع کاهش شناختی خودگزارشی کمی پایین‌تر (۷.۸ درصد) نسبت به غیرنوشندگان (۹.۵ درصد) داشتند. با این حال، در افرادی که آزمون‌های شناختی را انجام دادند، تفاوت معناداری در نمره کلی عملکرد مغز مشاهده نشد.

محدودیت‌ها و چشم‌انداز آینده

محققان تاکید می‌کنند که مطالعات مشاهده‌ای مانند این تنها می‌توانند به رابطه‌ها اشاره کنند و نمی‌توانند به طور قطعی ثابت کنند که مصرف قهوه خطر زوال عقل را کاهش می‌دهد. آنها در تحلیل‌های خود عوامل سبک زندگی، رژیم غذایی، سوابق پزشکی و خانوادگی را نیز لحاظ کردند، اما تحقیقات بیشتری برای بررسی مکانیزم‌های احتمالی لازم است.

یو ژانگ، نویسنده ارشد مطالعه، می‌گوید: «ما همچنین افرادی با استعداد ژنتیکی متفاوت برای ابتلا به زوال عقل را مقایسه کردیم و همان نتایج مشاهده شد؛ به این معنی که قهوه یا کافئین احتمالاً برای افراد با ریسک ژنتیکی بالا یا پایین به یک اندازه مفید است.» این تحقیق در نشریه JAMA منتشر شده است.