پروتئین مازاد به چربی تبدیل می‌شود؛ هشدارهای علمی درباره خطرات مصرف بی‌رویه مکمل‌ها

برخلاف باور عمومی در میان ورزشکاران و عموم جامعه، دریافت پروتئین مازاد بر نیاز فیزیولوژیک بدن منجر به عضله‌سازی بیشتر نمی‌شود، بلکه به صورت توده چربی در بدن ذخیره شده و بار پردازشی سنگینی به دستگاه دفعی وارد می‌کند.

میزان واقعی نیاز بدن به پروتئین چقدر است؟

محاسبه پروتئین مورد نیاز بر اساس وزن و سطح فعالیت بدنی انجام می‌شود و باورهای رایج درباره لزوم مصرف مقادیر بسیار بالا پایه علمی ندارد:

• افراد عادی: بین ۰.۸ تا ۱.۵ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز (برای فرد ۱۰۰ کیلوگرمی معادل ۸۰ تا ۱۰۰ گرم).
• ورزشکاران آماتور: حدود ۱.۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن.
• ورزشکاران حرفه‌ای: حدود ۱.۳ تا ۱.۵ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن (برای فرد ۱۰۰ کیلوگرمی معادل ۱۲۰ تا ۱۵۰ گرم).

توصیه‌های تجاری مبنی بر مصرف روزانه ۲ تا ۳ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن، چند برابر نیاز واقعی بدن است و با هدف افزایش فروش مکمل‌ها مطرح می‌شود.

منابع اصلی تأمین پروتئین در سبد غذایی

بر خلاف تصور رایج که گوشت و تخم‌مرغ را تنها منابع پروتئین می‌داند، بخش عمده پروتئین دریافتی از رژیم غذایی معمول روزانه به دست می‌آید:

یک رژیم غذایی متعادل شامل حبوبات، لبنیات، غلات، مغزیجات و تخم‌مرغ به سادگی و بدون نیاز به گوشت فراوان یا مکمل‌های صنعتی، تمام پروتئین مورد نیاز افراد عادی و ورزشکاران را تأمین می‌کند.

پیامدها و خطرات مصرف بیش از حد پروتئین

مصرف بی‌رویه مکمل‌ها و غذاهای پرپروتئین با خطرات خاموش برای سلامت همراه است:

• فشار مضاعف بر کلیه‌ها: دفع مقادیر اضافه پروتئین سبب اختلال در عملکرد فیلتراسیون کلیه می‌شود.
• عوارض دیرهنگام: آسیب‌های کلیوی ناشی از پروتئین مازاد معمولاً بدون علامت اولیه بوده و در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شوند.
• وجود ناخالصی در مکمل‌ها: مصرف فرآورده‌های نامعتبر ورزشی به دلیل ناخالصی‌های غیراستاندارد، احتمال مسمومیت و دفع پروتئین را دوچندان می‌کند.