راستی‌آزمایی باورهای غذایی: هویج، کرفس و سیب‌زمینی؛ حقیقت یا افسانه؟

در دنیای امروز، ادعاهای گوناگونی درباره مواد غذایی و تأثیر آن‌ها بر سلامتی ما مطرح می‌شود. اما چگونه می‌توان صحت این باورها را تشخیص داد؟ در این مقاله، سه ادعای رایج درباره هویج، کرفس و سیب‌زمینی را با رویکردی علمی و دقیق بررسی می‌کنیم تا حقیقت را از افسانه جدا کنیم.

آیا هویج واقعاً دید شب را بهبود می‌بخشد؟

باور به اینکه خوردن هویج باعث بهبود دید در شب می‌شود، داستانی است که ریشه‌های آن به دوران جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد. در آن زمان، نیروی هوایی بریتانیا برای پنهان کردن استفاده از فناوری رادار در رهگیری بمب‌افکن‌های آلمانی، شایعه‌ای را منتشر کرد که خلبانانشان به دلیل مصرف زیاد هویج، دید شب فوق‌العاده‌ای دارند.

هویج سرشار از بتاکاروتن است که در بدن به ویتامین A (رتینول) تبدیل می‌شود. این ویتامین برای سلامت چشم‌ها حیاتی است. رتینول سپس به رتینال تبدیل شده و به تولید رودوپسین کمک می‌کند؛ رنگدانه‌ای زیستی در شبکیه که امکان دید در نور کم را فراهم می‌آورد.

کارشناسان تغذیه تأکید می‌کنند که در حالی که هویج به حفظ سلامت سلول‌های چشم و عملکرد صحیح آن‌ها کمک می‌کند، اما مصرف آن منجر به دید شب «فراانسانی» یا فراتر از دامنه طبیعی بینایی نمی‌شود. به عبارت دیگر، هویج برای چشم مفید است، اما معجزه نمی‌کند.

آیا کرفس کالری منفی دارد؟

یکی دیگر از ادعاهای رایج این است که کرفس آنقدر کم‌کالری است که جویدن و هضم آن، بیش از کالری‌های موجود در خودش، انرژی می‌سوزاند. این ایده به مفهوم «غذای با کالری منفی» اشاره دارد که به گفته دکتر تیم گاروی، مدیر گروه علوم تغذیه دانشگاه آلاباما، چنین چیزی اصلاً وجود ندارد.

• کرفس حدود ۹۵٪ آب دارد.
• هر شاخه کرفس به طور متوسط بین ۶ تا ۱۰ کالری دارد.
• جویدن و گوارش کرفس تنها بخشی از این کالری‌ها را می‌سوزاند، حدود یک پنجم آن.

بنابراین، هرچند کرفس یک ماده غذایی کم‌کالری است و هضم آن نیاز به انرژی دارد، اما شما هرگز کالری بیشتری نسبت به آنچه از خوردن آن به دست می‌آورید، نمی‌سوزانید.

سیب‌زمینی شیرین: آیا واقعاً «بهتر» از سیب‌زمینی معمولی است؟

سیب‌زمینی شیرین به عنوان یک «قهرمان» در دنیای تغذیه سالم شناخته می‌شود و سرشار از مواد مغذی از جمله بتاکاروتن است. اما آیا این بدان معناست که سیب‌زمینی شیرین همیشه انتخاب «بهتری» نسبت به سیب‌زمینی معمولی است؟

سیب‌زمینی معمولی نیز از نظر ویتامین‌ها و مواد مغذی غنی است. پوست آن سرشار از فیبر بوده و حاوی پتاسیم، آهن، ویتامین C و ویتامین B6 است.

یک پژوهش در سال ۲۰۲۴ که سیب‌زمینی شیرین خام را با سیب‌زمینی معمولی پوست‌کنده، پخته یا سرخ‌شده مقایسه کرد، به نتیجه قطعی نرسید که کدام یک «سالم‌تر» است. در حالی که سیب‌زمینی شیرین سرشار از ریزمغذی‌هاست، سیب‌زمینی معمولی چربی و قند کمتری دارد.

به جای پرسیدن اینکه کدام سیب‌زمینی بهتر است، باید بپرسیم: کدام سیب‌زمینی پاسخگوی نیازهای ویژه تغذیه‌ای ماست؟

در نهایت، راستی‌آزمایی به ما کمک می‌کند تا با هر موضوعی عمیق‌تر برخورد کنیم، گفته‌های رایج را به سادگی باور نکنیم و هر چیزی را بر مبنای ظاهر آن قضاوت نکنیم.